Starović: Položaj Srba na KiM danas bi bio malo bolji da je ZSO formirana pre nekoliko godina

Državni sekretar u Ministarstvu odbrane Nemanja Starović izjavio je sinoć da formiranje Zajednice srpskih opština neće rešiti sve probleme sa kojima se suočavaju Srbi sa prostora Kosova, ali bi sasvim sigurno doprinelo poboljšanju njihovog položaja.

"Zajednica srpskih opština, takođe, po slovu sporazuma koji su zaključivani od 2013. do 2015. imala bi punu pravnu sposobnost, mogućnost da formira javno-komunalna preduzeća, i za svoje nadležnosti da predstavlja i zastupa interese srpskog naroda pred pokrajinskim organima u Prištini, da ima svoje simbole, zastavu, bira predsednika, potpredsednika, čitav sistem institucija koji podrazumeva i skupštinu i savet i neku vrstu izvršnog odbora, svoju sopstvenu administraciju", rekao je Starović u emisiji "Četvrtkom u 9" na RTS.

Siguran je u to da bi položaj srpskog naroda na Kosovu danas bio barem nešto bolji da je ZSO formirana pre nekoliko godina.

Profesor Pravnog fakulteta Tanasije Marinković rekao je da su prava Srba na Kosovu i zaštita srpskog stanovništva i kulturno-istorijskih spomenika ono što treba da bude u centru pažnje kada se govori o daljem toku pregovora Beograda i Prištine.

"Kada se pogledaju organi, kako su predviđeni sada Zajednicom srpskih opština, oni nemaju izvorni demokratski legitimitet", ističe Marinković, i dodaje da njih ne biraju građani u tim opštinama.

"Moglo se pretpostaviti da će ovo što se predviđa Briselskim sporazumima biti drugi stepen lokalne samouprave, s obzirom na to kakvi su bili otpori koji su dolazili iz Prištine prema još jačem i legitimnijem zahtevu za većim nadležnostima u tom segmentu", istakao je Marinković.

Ono što se dobilo, navodi, jeste da to nije ni drugi stepen lokalne samouprave, već savez opština.

Docent na Fakultetu političkih nauka Stefan Surlić naveo je da centralne vlasti zadržavaju pravo kontrole te vrste autonomije, njenih kapaciteta i uvek imaju mogućnost da derogiraju ovlašćenja koja su već dodelili, da ih vrate ili unaprede i ojačaju.

"ZSO predstavlja delotvornu autonomiju za Srbe jer ih štiti u osnovnim sferama koje garantuju njihov opstanak na KiM. To se pre svega misli na zdravstvenu i socijalnu zaštitu, na obrazovanje, na lokalni urbani i ruralni razvoj i planiranje. To su neke sfere koje garantuju, naravno, ukoliko ima političke volje u Prištini, da Srbi imaju svoju autonomiju, da se prava ostvaruju u okviru delimično teritorijalne autonomije sačinjene od 10 opština, personalne – jer okuplja lokalne predstavnike i aktere iz opština sa srpskom većinom, i kulturna – koja garantuje da Srbi imaju prava na svoju kulturnu posebnost", ukazuje Surlić.

Dragiša Mijačić sa Instituta za teritorijalni ekonomski razvoj postavlja pitanje šta će biti sa onim pripadnicima srpske zajednice koji ne žive u opštinama sa srpskom većinom.

Navodi selo Goraždevac, koje je deo opštine Peć, i Osojane, deo opštine Istok, koja po ovom sporazumu, kako kaže, ne bi imala nikakve benefite od ZSO.

"Nama su potrebni modaliteti koji štite kolektivna prava srpskog naroda u celini", smatra Mijačić.

Istoričar Petar Ristanović kaže da bi prvo trebalo sačekati i videti da li će albanska strana uopšte prihvatiti taj sporazum, budući da je kosovski premijer Aljbin Kurti dobar deo svoje političke karijere i u ovom trenutku političke sudbine vezao za svoje izričito protivljenje uspostavljanju Zajednice srpskih opština.

"U teoriji i u nekoj znatno normalnijoj situaciji od postojeće to bi mogao da bude okvir u kome jedna zajednica može da se razvija. U praksi mislim da postoje velike šanse da zajednica može da bude samo jedan prazan okvir", zaključio je Ristanović.