Ustavni sud: Zahtev Vlade Kosova o izgradnji Centra za autizam u skladu sa zakonom i javnim interesom

Ustavni sud Kosova objavio je presudu u korist Vlade Kosova u slučaju koji se odnosi na prenos javne svojine za izgradnju rezidencijalnog centra za osobe sa autizmom, Daunovim sindromom, invaliditetom, za odrasle i starije osobe u Gračanici, ocenjujući da je odluka u skladu sa zakonom i javnim interesom.

„U oceni ustavnosti osporene odluke, Sud je odlučio da jednoglasno proglasi zahtev prihvatljivim i da utvrdi, sa šest glasova za i jednim protiv, da je Odluka Vlade Republike Kosovo (Br.05/218) od 28. avgusta 2024. godine u skladu sa stavom 2 člana 12 (Lokalna vlast), stavovima 1 i 3 člana 123 (Opšti principi) i stavovima 2 i 4 člana 124 (Organizacija i funkcionisanje lokalne samouprave) Ustava Republike Kosovo; i da utvrdi, sa šest glasova za i jednim protiv, da se Odluka Suda o određivanju privremene mere od 31. jula 2025. godine, kao i odluke o produženju privremene mere od 21. oktobra 2025. i 28. januara 2026. godine, ukidaju“, navodi se u presudi objavljenoj na Fejsbuk nalogu Ustavnog suda.

Odluka je doneta nakon zahteva Opštine Gračanica za ocenu ustavnosti vladine odluke kojom je bilo predviđeno da pojedine opštinske parcele budu prenete u vlasništvo Kosova radi realizacije projekta od javnog interesa.

Sud je zahtev proglasio prihvatljivim, ali je sa šest glasova za i jednim protiv utvrdio da odluka Vlade ne narušava ustavne nadležnosti opština i da je u skladu sa ustavnim odredbama koje uređuju lokalnu vlast i samoupravu. Takođe, Sud je ukinuo privremene mere kojima je bilo obustavljeno sprovođenje odluke.

Prema presudi, pravni okvir Kosova daje prednost javnom interesu u slučajevima prenosa vlasništva nad javnom imovinom, uz obavezu da se tom imovinom upravlja u skladu sa kriterijumima zakonitosti i transparentnosti. Centar će, prema planu, izgraditi udruženje „Balkanska siročad“, dok će Vlada zemljište dati na korišćenje na 99 godina.

Povodom ove parcele, Opština Gračanica žalila se da se time narušavaju njeni interesi.

Opština Gračanica je tvrdila da je Vlada postupala bez konsultacija sa opštinom, da je prenos parcela bio nezakonit i da projekat može imati negativan uticaj na životnu sredinu. Međutim, Sud je ocenio da nijedna od strana nije osporila postojanje javnog interesa za izgradnju centra i da alternativni projekti koje je opština navela nisu realizovani.

Prema presudi, Zakon o javnoj svojini daje prednost javnom interesu u slučajevima prenosa javne imovine, dok su opštine obavezne da sarađuju sa centralnim vlastima u realizaciji projekata od opšteg interesa.

Sud je naglasio da lokalna autonomija, iako zagarantovana Ustavom, nije apsolutna i da se mora ostvarivati u skladu sa važećim zakonima. Prema oceni Suda, izgradnja Rezidencijalnog centra doprineće socijalnoj zaštiti i unapređenju prava osoba sa invaliditetom, u skladu sa ustavnim i međunarodnim obavezama Kosova.

Ovom odlukom otvara se put za realizaciju projekta, koji ima za cilj da obezbedi rezidencijalne usluge i podršku osobama sa posebnim potrebama iz celog Kosova, zaključuje se u današnjem saopštenju Ustavnog suda.

Ustavni sud Kosova je još 30. aprila saopštio da je doneo pomenutu odluku, sa naznakom da ona stupa na snagu danom objavljivanja u Službenom glasniku Kosova.