Vlada Crne Gore objavila radnu verziju Temeljnog ugovora sa SPC

Radne grupe Vlade Crne Gore i Srpske pravoslavne crkve načelno su uskladile radnu verziju Temeljnog ugovora, saopšteno je iz Kabineta crnogorskog premijera, prenosi RTCG.

Kako se dodaje, radna verzija će dalje ići prema radnim telima vlade u skladu sa uobičajenom procedurom.

U radnoj verziji Temeljnog ugovoru, koji je do sada bio predmet sporenja crnogorskih zvaničnika i predstavnika SPC, navodi se da Vlada Crne Gore i Sveti Arhijerejski Sinod SPC ovim ugovorom namjeravaju da urede pravni okvir međusobnih odnosa. “pozivajući se na međunarodno pravo i Ustavom Crne Gore zajemčenu slobodu vjeroispovijesti i načelo odvojenosti države i Crkve, pravoslavno kanonsko pravo, Ustav SPC i crkveno ustrojstvo od osnivanja Žičke arhiepiskopije, Pećke patrijaršije odnosno SPC”.

“Polazeći od činjenice da je Hrišćanska crkva u Crnoj Gori prisutna od apostolskih vremena i njenog kontinuiteta – misije kroz istorijsko pravoslavno i crkveno ustrojstvo od osnivanja Zetske, Budimljanske i Humske episkopije Žičke arhiepiskopije (1219-1220g.)… Uvažavajući doprinos Srpske pravoslavne crkve u društvenom, kulturnom i obrazovnom razvoju Crne Gore i istorijsku ulogu Mitropolije Crnogorsko-Primorske za vreme crnogorskih mitropolita/gospodara”, piše u uvodnim članovima radne verzije Temeljnog ugovora.

U dokumentu se dalje konstatuje da Srpsku pravoslavnu crkvu u Crnoj Gori čine, kao njen organski deo, Mitropolija Crnogorsko-Primorska i Eparhija Budimljansko-Nikšićka, Mileševska i Zahumsko-Hercegovačka i Primorska (ili: Zahumsko-Hercegovačka).

“Strane ugovornice potvrđuju da su Srpska pravoslavna crkva (u daljem tekstu: Crkva) i Crna Gora (u daljem tekstu: Država), svaka u svom polju djelovanja, nezavisne i samostalne i obavezuju se da će u međusobnim odnosima u potpunosti poštovati to načelo”, navodi se u dokumentu.

Država priznaje kontinuitet pravnog subjektiviteta i u skladu sa svojim Ustavom jemči Crkvi i njenim crkveno-pravnim licima (eparhijama, crkvenim opštinama, manastirima, zadužbinama, samostalnim ustanovama i fondovima i, prema crkvenoj namjeni, pojedinim hramovima) vršenje javnopravnih ovlašćenja u Crnoj Gori u skladu sa pravoslavnim kanonskim pravom i Ustavom SPC, piše u radnoj verziji Ugovora.

Prema navodima dokumenta, država Crna Gora jemči Crkvi nepovredivost prava svojine i državine nad manastirima, hramovima, zgradama i drugim nepokretnostima i prostorima u njenom vlasništvu, u skladu sa pravnim poretkom države.

“Država se obavezuje da, u skladu sa sopstvenim pravnim poretkom, izvrši uknjižbu svih neupisanih nepokretnosti u vlasništvo Mitropolije crnogorsko-primorske, Eparhije budimljansko-nikšićke, Eparhije mileševske, Eparhije zahumsko-hercegovačke i njihovih crkveno-pravnih lica kojima pripadaju”, predviđa se članovima Ugovora i dodaje da “samo zbog izuzetnih razloga i sa izričitim pristankom crkvenih vlasti objekti i prostori iz stava 3 ovog člana mogu biti korišćeni u druge svrhe”.

Ugovor predviđa da u objektima i prostorima iz stava 3 ovog člana (crkveni objekti) državni organi ne mogu preduzimati bezbjednosne mjere bez prethodnog odobrenja nadležnih crkvenih organa, osim u slučajevima kada to nalažu razlozi hitnosti zaštite života i zdravlja ljudi.

“Crkva i crkveno-pravna lica imaju pravo da nasleđuju, kupuju, posjeduju, koriste i otuđuju pokretna i nepokretna dobra, kao i da stiču i otuđuju imovinu, obavljaju privredne i druge djelatnosti prema odredbama pravoslavnog kanonskog prava i Ustava SPC, a u skladu sa pravnim poretkom Države”, piše u dokumentu.

Radna verzija, pored ostalog, predviđa da “u slučajevima premještanja, iznošenja iz države ili otuđenja dobara koji predstavljaju kulturnu baštinu Države, a na kojima pravo svojine ima Crkva, primjenjuju se odredbe zakona kojim se uređuje zaštita kulturnih dobara”.

Član 12 radne verzije Ugovora navodi da “restitucija pokretnih i nepokretnih crkvenih dobara, oduzetih ili nacionalizovanih bez pravične naknade, biće izvršena u skladu sa zakonom koji će uređivati materiju restitucije u Crnoj Gori uz prethodni dogovor sa nadležnim crkvenim vlastima”, te da su strane ugovornice saglasne da je ovo pitanje potrebno regulisati u razumnom roku.

“Nepokretnu i pokretnu imovinu koja treba da bude vraćena Crkvi u vlasništvo ili za koju će država obezbediti pravičnu naknadu utvrdiće Mješovita komisija sastavljena od predstavnika strana ugovornica”, navodi dokument.

U cilju praćenja primene Ugovora i unapređenja saradnje, između strana ugovornica obrazovaće se Mješovita komisija sa jednakim brojem predstavnika, koja će se sastajati po potrebi, a najmanje jednom u šest mjeseci. Prema dokumentu, Ugovor se zaključuje na neodređeno vreme, a može se menjati saglasnošću strana ugovornica.