Cilat janë efektet konkrete të diplomacisë fluturuese të Lajçakut në Prishtinë dhe Beograd?

I dërguari i Posaçëm i Bashkimit Evropian për dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, Miroslav Lajçak, ka vizituar shpesh Prishtinën dhe Beogradin javët e fundit, ku bisedon veçmas me përfaqësuesit e palëve të dialogut, por efektet konkrete të "diplomacisë së tij fluturuese" janë ende modeste dhe e paqartë. Përse mungojnë rezultatet e vizitave të Lajçakut, u përpoqëm të zbulojmë nga njohësit e situatës politike në Beograd dhe Prishtinë.

Një javë para bisedimeve në Ohër, Lajçak është sërish “në fushë”. Të premten ai ishte në Prishtinë, ku pas bisedës me Kryeministrin Albin Kurti tha se Bashkësia e Komunave Serbe nuk ishte në rend dite, dhe ardhja e tij sot në Beograd, për të biseduar me Presidentin Aleksandër Vuçiq, nga fillim nuk frymëzon shumë optimizëm.

Prishtina ka një “borxh të papaguar” për shkak të Marrëveshjes së Brukselit – formimi i BKS-së. Presidenti i Serbisë, para takimit me Lajçakun, tha se dikush duhet të shpjegojë domethënien e gjithçkaje, nëse Prishtina nuk dëshiron të formojë BKS-në, duke pyetur se pse po vijnë emisarët në Beograd.

Ish-ambasadori i Serbisë në Berlin, Millovan Bozhinoviq, thotë për Kosovo Online se fakti që rezultatet e veprimit të Lajçakut nuk janë të mëdha, është diçka me të cilën jemi mësuar.

“Ai ka qenë në këtë proces për një kohë të gjatë, por duket se gjërat nuk kanë ecur përpara në ndonjë mënyrë domethënëse, përveç marrëveshjes për planin kornizë për zgjidhjen e ardhshme të çështjes së Kosovës”, ka theksuar Bozhinoviq.

Për të, thotë ai, plani franko-gjerman është një lloj rezultati pozitiv, sepse janë shfaqur disa konture, por e gjithë kjo "ngec" në një supozim se Serbia nuk mund të bëjë kompromis, e ai është BKS.

“Nëse Lajçak thotë se ka ardhur në një mision në të cilin çështja e Bashkësisë së Komunave Serbe nuk do të jetë në rend dite, dhe kështu e kemi kuptuar atë ditë më parë, atëherë ai e ka dënuar veten me dështim”, tha Bozhinoviq.

I pyetur nëse bisedimet në Ohër mund të çojnë në marrëveshje, Bozhinoviq përgjigjet se mund të ketë, sepse asgjë nuk është përjashtuar "apriori", por që tani për tani nuk duket se gjërat po shkojnë në atë drejtim.

“Ka edhe shumë tema që fshihen nga syri i publikut, dhe kjo nuk është e pazakontë për negociata kaq të vështira, megjithatë dikush duhet të bëjë një deklaratë jo vetëm për aludime dhe premtime abstrakte, por konkretisht për një gjë. Bashkësia e Komunave Serbe është pjesë e Marrëveshjes së Brukselit të 10 viteve më parë dhe është një borxh i papaguar nga ajo periudhë. Nuk mund të shkohet më tej në negociatat me qeverinë aktuale të Kosovës, të prirur ndaj sjelljeve të tepruara dhe të kuptuarit infantil të politikës...”, thotë Bozhinoviq.

Kush do t'i futë tani ato biseda në "rrjedha premtuese", mund të supozohet.

"Ka dikush që mund ta bëjë, shpresojmë se do ta bëjë. Pa të, nuk do të funksionojë," shtoi Bozhinoviq.

Ai gjithashtu vëren se Lajçak bëri një "deklaratë enigmatike", se BKS do të jetë një komunitet i bazuar në modelin e praktikuar në Evropë, që në vetvete është në rregull, por duhet pasur parasysh se modelet janë të ndryshme, se shkalla e autonomisë nuk është e njëjtë në secilën prej tyre.

“Nuk është i njëjti minoritet gjerman në Belgjikë, Tirol apo Ishujt Aland... Është mirë që ka disa modele që mund të diskutohen, por duket sikur sapo është thënë... Duke pasur parasysh fjalët e shumta të shpenzuara deri më tani, nuk jam i bindur”, tha Bozinoviq.

Predrag Rajiq nga Qendra për Stabilitet Social thotë për Kosovo Online se vizitat e Lajçakut janë vazhdimësi e presionit të fuqive perëndimore ndaj Beogradit, që është një fazë tjetër në serinë që duhet të çojë në përmbushjen e qëllimeve perëndimore, por shton se Serbia ka një udhëheqje e guximshëm, një president që i di shumë mirë se cilat janë synimet e partnerëve perëndimorë dhe i di se cilat janë "vijat e kuqe" të përcaktuara qartë të Beogradit.

“Kur është fjala për diplomacinë e Lajçakut, nuk shoh që ata përdorin asnjë nga instrumentet e presionit që kanë në dispozicion për ta detyruar Kurtin të formojë BKS-në. Ata vazhdojnë të përsërisin se është obligim i Prishtinës, gjë që është e vërtetë, por nuk bëjnë asgjë për t’i detyroni të formojnë BKS-në”, konstaton Rajiq dhe në mbështetje të kësaj kujton se para disa ditësh në Prishtinë u hoq regjimi i vizave.

Duke thënë se heqja e vizave për qytetarët e Kosovës është në fakt një gjë e mirë dhe se Beogradi nuk ka asgjë kundër që ata të udhëtojnë më lehtë në vendet e BE-së, pasi kjo mund të kontribuojë në stabilitetin e rajonit, Rajiq thekson se pyetja është se si a mendojnë evropianët se mund ta bindin Kurtrin të bëjë ndonjë gjë, nëse nuk e kërcënojnë me sanksione, por përkundrazi përmbushin dëshirat e shqiptarëve në Kosovë, ndërsa shqiptarët nuk bëjnë asgjë nga obligimet e tyre.

“Nuk pres asgjë nga vizita e Lajçakut, vetëm vazhdimin e presionit ndaj Beogradit dhe vazhdimin e presionit të shtirur ndaj Prishtinës, sepse nuk ka presion real evropian ndaj Prishtinës”, është i bindur Rajiq.

Ai beson se rezultati i negociatave në Ohër varet nga gatishmëria e përfaqësuesve perëndimorë për ta bindur Kurtin të formojë BKS-në.

"Europianët tashmë e kanë bërë të qartë se nuk kanë as vullnet dhe as forcë për ta bërë këtë, kështu që lind pyetja nëse SHBA do të bëjë diçka në këtë fushë. Gjithçka varet nga kjo. Pa BKS, nuk ka përparim në negociatat, të gjithë e kanë thënë këtë, edhe BE-ja dhe SHBA-të, dhe meqë BE-ja vazhdon të mbajë qëndrim e Borelit se nuk mund ta detyrojnë Kurtin të bëjë asgjë, dhe SHBA-të thonë se BKS do të formohet me ose pa Kurtin, atëherë ne presim ta shohim atë presion mbi Prishtinën në veprim, por nuk shohim se dikush, Brukseli apo Uashingtoni, me të vërtetë po i bëjnë presion Prishtinës që ta përmbushë obligimin e saj”, tha Rajiq.

Edhe në Kosovë, ata që ndjekin dialogun dhe marrëdhëniet ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës nuk besojnë se “diplomacia fluturuese” e Lajçakut sjell përparim në dialog. Analisti nga Prishtina, Dardan Sejdiu, ndonëse ka pritje të ndryshme për rezultatin e dialogut, vlerëson për Kosovo Online se Lajçaku nuk ka arritur asgjë deri më tani dhe se mbetet të shihet çfarë do të ndodhë në Ohër.

“Gjendja e dialogut të përhershëm, negociatave të përhershme, gjithmonë prodhon kriza, kështu që duhet të përfundojë me ndonjë marrëveshje për njohje reciproke që të vazhdojmë me disa punë të tjera. Përderisa kemi këto negociata, ata që sundojnë në Kosovë, kushdo qofshin ata, dhe ata që sundojnë në Serbi e përdorin këtë 'turbo-nacionalizëm'. Atëherë të gjithë serbët janë të këqij, të gjithë shqiptarët janë të këqij...”, tha Sejdiu.

Prandaj ai beson se - sa më shumë të ketë bisedime të tilla, gjendja e konfliktit do të vazhdojë, edhe pse jo fizike, por gjithmonë do të ketë tension mes dy popujve.

“Do të thotë se 25 vjet pas luftës duhet të arrijmë sërish një marrëveshje, e cila nuk është përfundimtare, por është gjendja deri në një incident tjetër”, shtoi ai.

I pyetur nëse Lajçak do të arrijë diçka sot me Vuçiqin në Beograd, Sejdiu thotë:

“Do të pinë kafe, drekë, pastaj do të pranojnë të thonë se janë afër, pastaj Vuçiq do të thotë se është i gatshëm për kompromise, por se Kosova nuk është e gatshme për kompromise dhe kur pyet se cili është kompromisi, nuk ka kompromis. Ky është pozicioni, BKS dhe kaq, dhe nuk ka njohje. Pastaj vini në Kosovë dhe pyesni kryeministrin tonë, ai thotë njohje de facto. Ne po sillemi në rreth", përfundoi Sejdiu.