Një kapitull i ri në marrëdhëniet mes Serbisë dhe SHBA-së: Rindërtimi i aleancës është një nevojë reciproke

Edhe Serbia edhe SHBA-ja kanë shumë arsye për marrëdhënie të mira dhe intensive të ndërsjella,dhe nuk është aspak e çuditshme që kohët e fundit po afrohen qëndrimet e Beogradit dhe Uashingtonit, pavarësisht çështjes së Kosovës, e cila është tema më e ndjeshme për të dyja palët.

Një kontribut i fuqishëm në ndërtimin e urave të bashkëpunimit ndërmjet Serbisë dhe SHBA-së, ishte tema e mbledhjes së fundjavës së kaluar të organizatave të emigrantëve serbë dhe të njerëzve me origjinë serbe në Uashington, e para e këtij lloji në shumë vite.

Një tubim i quajtur "Forcimi i Lidhjeve"u mbajt në organizim të Ambasadës së Serbisë në Uashington dhe me mbështetjen e Presidentit Aleksandar Vuçiq dhe Ministrisë së Punëve të Jashtme, si dhe biznesmenë të shquar, artistë, mjekë, avokatë, profesorë,  si dhe serbët aktivë në politikën amerikane.
Të dy vendet, që nga vendosja e marrëdhënieve diplomatike në 1882., për më shumë se 100 vjet, "gjithmonë i shikonin gjërat në të njëjtën mënyrë", përmes Luftës së Parë Botërore deri në ardhjen e nazizmit, kur Serbia ishte e vetmja në rajon që qëndronte krah për krah me Uashingtonin. Marrëdhëniet u prishën në fillim të viteve 1990, së bashku me shpërbërjen e Jugosllavisë, dhe Uashingtoni përfundimisht udhëhoqi NATO-n në agresionin e saj kundër Serbisë në 1999.

Tani, 24 vjet më vonë, SHBA dhe Serbia janë në rrugën e tyre jo vetëm për të qenë sërish aleatë, por edhe për të rinovuar miqësinë e tyre. Sidomos në kuadrin e luftës në Ukrainë dhe zhvillimit të mëtejshëm të marrëdhënieve ndërkombëtare, të cilat kanë qenë gjithmonë të ndërthurura në Ballkan mes fuqive të mëdha.

Bashkëbiseduesit e Kosovo Online, Srgjan Graovac nga Qendra për Stabilitet Social dhe analisti Millovan Jovanoviq, pajtohen se sot është në interes të Uashingtonit që ta ketë Serbinë si aleate, si një vend kyç në Ballkanin Perëndimor, si dhe se Serbia ka shumë arsye për të arritur marrëdhënie më të ngushta me SHBA-në.

Srgjan Graovac nga Qendra për Stabilitet Social thotë se është në interesin më të lartë të Serbisë që të ketë marrëdhënie sa më të mira me SHBA-të, e cila është fuqia më e madhe në botë, por edhe që Uashingtoni e pranoi faktin se pa Serbinë nuk ka stabilitet në rajon, prandaj të dyja vendet janë përpjekur të ndërtojnë bashkëpunimin më të mirë të mundshëm në vitet e fundit.

“Marrëdhëniet mes Serbisë dhe SHBA-së janë në një trajektore rritëse, por duhet pasur parasysh edhe problemi i Kosovës dhe Metohisë, ku duhet bërë një lloj marrëveshjeje. Nëse SHBA do të tregonte më shumë gatishmëri për të bashkëpunuar në këtë çështje, që nuk ishterasti deri më tani, marrëdhëniet do të vazhdonin të përparonin. Fakti është se që nga Marrëveshja e Uashingtonit ka pasur një dëshirë reciproke për të ndërtuar një bashkëpunim më të mirë, Amerika e ka përfshirë nismën e Ballkanit të Hapur në axhendën e saj të politikës së jashtme, dhe tregoi se mbështet Serbinë dhe e sheh atë në zonën e saj të ndikimit”, thotë Graovac.

Graovac thekson se çështja më e rëndësishme mes SHBA-së dhe Serbisë është ajo e Kosovës dhe Metohisë.

“E përsëris, nëse SHBA-të janë të gatshme të përmbushin qëndrimet serbe për çështjen e Kosovës dhe se Serbia nuk duhet të mposhtet absolutisht, por që negociatat duhet të përfundojnë me një lloj marrëveshjeje, gjegjësisht kompromis, ku njëra palë nuk mund të humbasë gjithçka, atëherë ato marrëdhënie mund të përparojnë më tej. Në fund të fundit, gjithçka kthehet në çështjen e Kosovës dhe Metohisë. Vendet shumë më të mëdha se Serbia kujdesen shumë për të pasur marrëdhënie të mira me SHBA-në. Nga marrëdhëniet e këqija me Uashingtonin, Serbia mund të pësojë vetëm dëme”, vuri në dukje Graovac.

Millovan Jovanoviq, gazetar dhe komentator politik, thotë për Kosovo Online se “Serbia dhe Amerika e kuptojnë njëri-tjetrin shumë më mirë sot, dhe se marrëdhëniet janë vazhdimisht në rritje pa marrë parasysh disa çështje të pazgjidhura dhe probleme të herëpashershme”.

“Fakti është se kjo është periudha e marrëdhënieve më të mira bilaterale mes Serbisë dhe SHBA-së, që nga luftërat e viteve nëntëdhjetë. Politika e atëhershme e paarsyeshme dhe e çmendur e regjimit të Millosheviqit prishi të gjitha lidhjet dhe dëmtoi marrëdhëniet midis dy vendeve. Me një politikë të zgjuar dhe të përgjegjshme, Presidenti Vuçiq është treguar një partner serioz, i besueshëm dhe i ndershëm në 10 vitet e fundit. Ai arriti të përmirësojë dhe forcojë marrëdhëniet me SHBA. Nga këndvështrimi i Uashingtonit, Serbia është një vend kyç në Ballkanin Perëndimor dhe presidenti i saj është figura më e rëndësishme politike në rajon”, thotë Jovanoviq.

Jovanoviq thekson se "pavarësisht nëse dikush i pëlqen apo jo, SHBA është ende vendi më i fuqishëm, më i fortë dhe më me ndikim në botë”.

“Për Serbinë është jashtëzakonisht e rëndësishme që të ketë SHBA-të në krah të saj. Dy kombet tona ndajnë një histori të zhytur në miqësi dhe aleancë nga dy luftërat botërore. Serbia ka një rol kyç në sigurimin e stabilitetit rajonal. Nuk duhet harruar ndikimi i diasporës serbe në SHBA, e cila lindi njerëz të suksesshëm, të respektuar, të pasur dhe me ndikim, të cilët, për fat të keq, nuk arritëm t'i përdorim siç duhet. Diaspora është një potencial i madh që vende të tjera si Greqia, Armenia, Irlanda, Italia apo Shqipëria po e përdorin me sukses. Ambasadori Gjuriq dhe ekipi i tij punojnë seriozisht dhe mirë dhe rezultatet janë të dukshme”, ka përfunduar Jovanoviq.