Pse Lajçak në Prishtinë po i shtyn përsëri bisedimet për BKS-në?

Mes vërshimit të mesazheve nga Uashingtoni, por edhe nga kryeqytetet evropiane, se është koha e fundit për të formuar Bashkësinë e Komunave Serbe, deklarata e djeshme e Përfaqësuesit Special të Bashkimit Evropian për Dialog, Miroslav Lajçak në Prishtinë - se BKS aktualisht nuk është në agjendën e dialogut, tingëllonte, për ta thënë më butë, befasuese.

Koordinatori i Grupit Punues të Konventës Kombëtare të BE-së për kapitullin 35, Dragisha Mijaçiq, thotë për Kosovo online se Lajçak, si diplomat, flet në atë mënyrë që formulimet e tij gjuhësore të mund të interpretohen në mënyrë të paqartë, ndërsa ish-kryetari i Qendrës Koordinuese për Kosovë e Metohi, Nebojsha Çoviq, duke komentuar deklaratën e Lajçakut, lë mundësinë që Kurti të jetë “inkurajuar” në të njëjtën mënyrë që “dikur kanë inkurajuar Taçin, Haradinajn apo Limajn,  dhe atë që Lajçak flet për testimin e modeleve të reja për BKS, Çoviq e quan “zbulimi i ujit të nxehtë”.

Mijaçiq vlerëson se Lajçak ka mandatin për të krijuar kushtet për arritjen e marrëveshjes për normalizim në bazë të planit evropian dhe siç thotë ai, prandaj komunikimi i tij shkon në drejtim të krijimit të mbështetjes apo reduktimit të rezistencës publike për arritjen e një marrëveshjeje.

“Si diplomat, ai flet në atë mënyrë që formulimet e tij gjuhësore të jenë të qarta, por mund të interpretohen në mënyrë të paqartë. Për shembull, në deklaratën e mbrëmshme ai theksoi se në këtë moment formimi i BKS-së nuk është temë e dialogut, por nuk shtoi se aktualisht është duke u negociuar udhërrëfyesi që do të çojë në formimin e BKS-së, sepse ajo pjesë nuk i pëlqen publikut të Prishtinës”, thotë Mijaçiq.

Ai thekson se Marrëveshja për Normalizimin, e cila u miratua së fundi në Bruksel, thekson qartë se duhet të zbatohen angazhimet e mëparshme, duke përfshirë formimin e BKS-së, dhe se hapat për të arritur atje aktualisht janë duke u negociuar.

“Formimi i BKS-së është kërkesë e Gjermanisë dhe Amerikës për fillimin e negociatave të Kosovës për anëtarësim në Këshillin e Evropës, kështu që Qeveria e Kosovës nuk do të mund të shpëtojë nga ky obligim. Një pyetje tjetër është se çfarë forme do të marrë BKS, nëse do t'i plotësojë nevojat e popullit serb apo jo, gjë që është shumë më e rëndësishme sesa nëse do të formohet një institucion i tillë”, thekson Mijaçiq.

Vetëm një ditë para deklaratës së ndërmjetësuesit evropian se BKS nuk është aktualisht në agjendën e dialogut, ambasadori amerikan në Beograd, Kristofer Hill, tha se është e rëndësishme të zgjidhen çështjet dhe se formohet BKS përfundimisht pas dhjetë vitesh.

Qëndrimi i Beogradit është i njohur për një kohë të gjatë - vetëm kur të arrihet dakordimi për BKS-në, mund të vazhdojë dialogu.

Ish-kryetari i Qendrës Koordinuese për Kosovë dhe Metohi, Nebojsha Çoviq thotë për Kosovo online se fakti që Lajçak thotë se BKS nuk është aktualisht në rend dite do të thotë se ata tani po përqendrohen më shumë në aneksin e marrëveshjes, pra atë që e quajnë udhërrëfyes.

“Këto anekse duhet të përmbajnë orare specifike, çfarë do të bëhet në 15 ditët e ardhshme dhe çfarë do të bëhet në 150 ditë. Por le të kthehemi tek fillimi i vitit 2013 dhe Marrëveshja e Brukselit dhe ajo që ishte nënshkruar në planin e zbatimit për BKS. Ky plan është përpunuar tashmë. Le të shkojmë me atë plan, pse po shpiken 17 modele tani? Mos lejoni që Lajçaku të zbulojë ujë të nxehtë tani, sepse ai njihet për këtë. Le ta thjeshtojmë çështjen: zotërinj, zbatoni atë që është nënshkruar”, thotë Çoviq.

Ai beson se “inkurajimi” i Albin Kurtit është edhe në punë, siç bëhej dikur për të inkurajuar Taçin, Haradinajn, Limajn...

“Dhe gjatë asaj kohe, në të njëjtën kohë, ata po krijonin një koncept që nuk bazohej në atë që ishte anashkaluar nga Rezoluta 1244. Kush mund t'u besojë më atyre?”, pyet Çoviq.

Sa i përket modeleve evropiane që mund të shërbejnë si model për formimin e BKS-së, të cilat Lajçak i përmendi dje në Prishtinë, Çoviq thotë se e sheh si: “në kërkim të një modeli për serbët”, që, sipas tij, paraqet një akt mashtrues.

“Ne po shikojmë modele si ato në Gjermani, Francë, Itali apo Belgjikë. Janë rreth 17 modele të ndryshme që ata do të përpiqen të përdorin, dhe duke vepruar kështu ai në fakt do të sugjerojë t'i kushtohet vëmendje katër gjërave. E para është se Gjermania, Franca, Italia dhe Belgjika janë shtetet themeluese të BE-së, parimi i dytë është se ato janë demokraci të avancuara - kështu që nëse diçka funksionon me themeluesit e BE-së dhe demokracitë e avancuara, mund të funksionojë edhe diku tjetër, e treta është se ato vende dikur ishin armiq të betuar dhe e katërta është se këto rajone model kanë qenë burimi i luftërave për shekuj. Çfarë mashtrimi është këtu? Në atë që planet e zbatimit për BKS janë nënshkruar në një pjesë në vitin 2013, dhe në pjesën tjetër në vitin 2015. Dhe këtu gjithçka përpunohet. Këtë e kanë nënshkruar edhe pala jonë edhe pala prishtinase, por edhe bashkësia ndërkombëtare”, thotë Çoviq.

Siç shton ai, pavarësisht gjithçkaje, Beogradi duhet të marrë pjesë në bisedime, por edhe të shtrojë pyetjen se “kur do të zbatohet ajo që u nënshkrua”.

“Apo është qëllimi për të na imponuar diçka me dhunë? Që të dimë se çfarë jemi duke bërë”, përfundon Çoviq.