A duhet ta shqetësojnë Prishtinën deklaratat e Rodes për “futbollin, ndërtimtari­në dhe cirkun”?

Radha e temave të futbollit, pastaj radha e “temave të baushtellës”. Si “garniturë” – një tregim për cirkun. Për analistët, deklaratat gjithnjë e më të ashpra të ambasadorit gjerman në Prishtinë, Jorn Rode, janë një mesazh i qartë pakënaqësie me realitetin politik në Kosovë. Pyetja është, shtojnë ata, nëse këto metafora gjithnjë e më të ashpra do të pasohet edhe me veprime konkrete nga Berlini dhe Brukseli.

Shkruan: Gjorgje Baroviq

“Ashtu siç kam propozuar në prill, duke përdorur analogjinë me futbollin, nëse skuadra juaj nuk është e suksesshme, ndërro dikë nga ekipi. Pas 55 përpjekjeve, ndoshta ka ardhur koha të ndërrojmë skuadrën, sepse i njoh reagimet e opozitës”, tha Rode në fund të javës së kaluar.

Sidoqoftë, u ngatërrua pak në numërim, sepse atëherë ishte fjala për përpjekjen e 54-t, por realiteti e konfirmoi shpejt, pasi të mërkurën dështoi edhe përpjekja e 55-të për konstituimin e parlamentit të Kosovës.

Dhe ishte relativisht më i butë se në mesin e muajit të kaluar, kur komentoi dështimin e 47-të.

“Mund ta përshkruaj me një fjalë, cirku”, tha Rode dhe shpjegoi se kriza institucionale në Kosovë ka pasoja serioze ekonomike për qytetarët.

Në një mënyrë të ngjashme reagoi edhe për ndërtimin e dy urave të reja mbi Ibër.

“Të gjithë kemi qëllim të hapim një urë, kjo nuk ka ndodhur. Por nëse klima nuk është e përshtatshme për hapjen e një ure, a është e drejtë të hapim dy ura?”, pyeti Rode dhe vuri në dukje se autoritetet në Prishtinë, në vend të këtij projekti ndërtimor, së pari do të duhej ta zgjidhnin problemin e komunikacionit në hyrje të Vushtrrisë – një pjesë të rrugës magjistrale që lidh Mitrovicën e Jugut dhe atë të Veriut me Prishtinën.

Ndërsa analisti politik Agon Maljqi është i bindur se Rode “mendoi se po i drejtohej një shoqërie të interesuar për integrim në Evropë”, ish-nënkryetari i Gjykatës Kushtetuese të Kosovës Kadri Krieziju, pa asnjë rezervë, i tha ambasadorit gjerman se “është më mirë të shkojë në pension”.

“Zotëri Rode, Mitrovica e Kosovës është qytet me dy komuna, por është një dhe i vetëm. Kosova është edhe këtu edhe atje në Ibër. Ne nuk do të lejojmë askënd me papastërtinë e Murit të Berlinit të zërë rrënjë dhe të marrë tokën. Zotëri Rode, sot jam banori i Mitrovicës. Ashtu ndihen shumica e qytetarëve të këtij vendi. E nëse kjo nuk ju pëlqen, në interes të emrit të mirë të Kosovës dhe Gjermanisë, tregoni pak respekt dhe dilni në pension”, shkroi Krieziju në llogarinë e tij në Facebook.

Ambasadori gjerman nuk i është përgjigjur atij.

Mesazhet nga Berlini

Ish-ambasadori i RFJ-së në Gjermani, Zoran Jeremiq, konsideron se deklaratat e fundit të ambasadorit gjerman në Prishtinë, Jorn Rode, duhen interpretuar si kritikë e hapur ndaj kryeministrit në mandat teknik Albin Kurtit “që të bëhet më i arsyeshëm”, ndërsa aktorëve të tjerë politikë se nuk do të tolerohet “shkalla e palejuar e vullnetit të lirë” në raport me kërkesat e BE-së.

“Mendoj se kjo është para së gjithash një porosi për Kurtin që ai duhet të përmendet dhe të fillojë t’i dëgjojë më shumë. Është e qartë që ai ka filluar shumë gjëra t’i bëjë me kokën e vet, gjë që atyre nuk u përshtatet. Derisa ai bënte atë që ata e donin dhe e konsideronin të nevojshme, gjithçka ishte në rregull”, thotë Jeremiq në një bisedë për Kosovo online.

Njëkohësisht, shton ai, deklaratat e Rodes duhet të interpretohen edhe si mesazh i qartë për faktorët e tjerë politikë në Kosovë.

“Kjo është porosi edhe për të tjerët: ‘Nëse e largojmë Kurtin, ju gjithashtu do të jeni në situatë që duhet të na dëgjoni dhe të tregoni shkallë mirëkuptimi për interesat dhe qëndrimet tona, dhe se nuk mund të zhvilloni politikë që është jashtë politikës së BE-së, pra atyre vlerave që BE-ja i promovon dhe me çdo kusht mundohet t’i tregojë funksionale në Kosovë’”, saktëson Jeremiq.

Duke komentuar mesazhet “të futbollit dhe ndërtimtarisë” të Rodes, Jeremiq thotë se ai përcolli mesazhin se Berlini e konsideron pushtetin aktual si joserioz.

“Deklaratat satirike të ambasadorit tregojnë se ata e konsiderojnë atë qeveri mjaft të papjekur, jo serioze dhe tepër të preokupuar me kalkulimet e veta politike, saqë kanë pushuar së kujdesuri për interesat e qytetarëve të Kosovës”, thekson ish-ambasadori në Gjermani.

Prandaj, Jeremiq i interpreton deklaratat e Rodes si një lloj “paralajmërimi” për Albin Kurtin dhe “elementët e pabindshëm” se Gjermania nuk do të tolerojë politikë që nuk është në përputhje me politikën e BE-së.

“Kjo është qartësisht një përpjekje për të paralajmëruar si Kurtin ashtu edhe këta ‘elementë të pabindshëm’ që po ndjekin një politikë të tyre, e cila tani nuk është më në përputhje, para së gjithash, me politikën e BE-së. Këta që tani janë në pushtet po tregojnë për BE një shkallë të palejueshme të pavarësisë ose arbitraritetit në përmbushjen e kërkesave që u vihen përpara”, është i bindur Jeremiq.

Ai shton se kjo është veçanërisht e rëndësishme për BE-në dhe Gjermaninë në një situatë ku çështja e Kosovës bëhet ekskluzivisht një "problem evropian".

"Në një kohë kur administrata amerikane ka probleme të tjera, Kosova po bëhet ngadalë një problem evropian, domethënë problemi i Gjermanisë, e cila po imponohet si një faktor kyç", vlerëson Jeremiq.

Ai shton se Berlini zyrtar është i pakënaqur me mënyrën se si funksionon aktualisht Kosova sepse aktualisht nuk është "një vend sipas shijes së tyre".

"Ata nuk kanë problem që Kosova ekziston si shtet, e njohin si shtet, por kanë problem që nuk është shtet sipas shijes së tyre, nuk funksionon ashtu siç e imagjinuan, por në 'mënyrën ballkanike' siç thonë ata me përbuzje", konsideron Jeremiq.

Për Gjermaninë është një problem serioz edhe fakti që e shohin Kosovën si "fëmijën e tyre"

“Nëse fëmija i tyre nuk është në gjendje të shpallë president me 55 seanca të parlamentit dhe të gjejë një mënyrë për të zbatuar një marrëveshje themelore, normale, demokratike, atëherë ky tashmë është një tregues i qartë se diçka nuk është në rregull”, shpjegon Jeremiq.

Urat e lidhjes

Nga ana tjetër, profesori universitar Nexhmedin Spahiu thotë se ambasadori gjerman nuk gabon aspak kur flet për krizën institucionale në Kosovë, por gabon kur është fjala për ndërtimin e dy urave të reja ndërmjet Mitrovicës Jugore dhe Veriore.

"Mendoj se është çmenduri që një kandidat nominohet 50 herë, por nuk mendoj se është faji i Albin Kurtit apo i opozitës, por i Gjykatës Kushtetuese", konsideron Spahiu në një bisedë për Kosovo online.

Ai i rikthehet vendimit të Gjykatës Kushtetuese të vitit 2014, kur Gjykata Kushtetuese vendosi që partia me më shumë mandate është e vetmja që ka të drejtë të propozojë Kryetarin e Parlamentit dhe se ky vendim duhet të votohet.

Këtë vendim ai e konsideron absurd.

"Nëse ai vend i përket partisë më të fortë, atëherë nuk ka nevojë të votohet, vetë fakti që dikush ka marrë numrin më të madh të deputetëve emëron edhe kryetarin e parlamentit. Dhe nëse do të ketë votim, atëherë presidenti do të jetë ai që merr më shumë vota. Nuk do të thotë domosdoshmërisht se ai është nga partia më e madhe, ai mund të jetë nga çdo parti, por ai do të marrë më shumë vota. Mendoj se ambasadori Rode ka të drejtë kur bëhet fjalë për përsëritjen e votimit për zgjedhjen e Kryetarit të Parlamentit", thekson Spahiu.

Nga ana tjetër, ai beson se ambasadori gjerman gabon kur pretendon se për momentin Mitrovica Jugore dhe Veriore nuk kanë nevojë për dy ura të reja.

"Ndërtimi i urave në Mitrovicë është më se i nevojshëm për shkak të mbipopullimit dhe ndërtimit pa asnjë planifikim organizativ. Në Mitrovicë, ka vërtet kaos trafiku dhe urat e lehtësojnë atë trafik dhe janë më se të nevojshme", beson Spahiu.

Ai shton se ambasadori Rode bëri një vërejtje të saktë në lidhje me ndërtimin e gjysmë kilometri rrugë në hyrje të Vushtrrisë, e cila lidh Mitrovicën Jugore dhe Veriore me Prishtinën.

"Është vërtet absurde që edhe pas pesë vitesh të qeverisjes së Kurtit, ajo rrugë nuk po rregullohet dhe po bën që kaq shumë njerëz që udhëtojnë nga Mitrovica në Prishtin të jenë të pakënaqur. Në këtë kuptim, ai ka absolutisht të drejtë", sqaroi Spahiu.

Pakënaqësia e BE-së

Drejtori i Institutit për Studime Evropiane, Sllobodan Zeçeviq, i interpreton deklaratat e fundit të ambasadorit gjerman në Kosovë, Jorn Rode, si “pakënaqësi” me situatën në Kosovë jo vetëm nga Berlini, por edhe nga Brukseli.

“Prej tyre buron njëfarë pakënaqësie me gjendjen në Kosovë dhe me reagimin e administratës së Kurtit ndaj zbatimit të Marrëveshjes së Brukselit”, thekson Zeçeviq për Kosovo online.

Ai thekson se deklaratat e Rodes janë “indikuese”.

“Reagimet e tij lidhur me ndërtimin e dy urave mbi Ibër dhe në përgjithësi komentimi i të gjithë zbatimit të Marrëveshjes së Brukselit janë indikues dhe me gjasë pasqyrojnë pakënaqësinë e Gjermanisë, por edhe të BE-së me vetë dinamikën e zbatimit të asaj që është rënë dakord”, thotë Zeçeviq.

Ai shton se komentet e Rode­s, që lidhen me krizën institucionale në Kosovë, duhen interpretuar edhe si një “kërcënim i fshehur” ndaj kryeministrit në mandat teknik dhe liderit të Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurtit.

“Ndoshta kjo paraqet një kërcënim të fshehur për Kurtin se mund t’i mohohet mbështetja. Procesi po zgjat tepër gjatë në dëm të serbëve dhe në dëm të pranisë së popullsisë serbe, të paktën në veri të Kosovës, në territorin e katër komunave ku ata përbëjnë një lloj tërësie kompakte”, konsideron Zeçeviq.

Ai shton se deklaratat e përfaqësuesve ndërkombëtarë në Prishtinë janë “në drejtim të mirë”, por se mungon një reagim konkret nga Perëndimi.

“Deklaratat janë në drejtim të mirë, por është e nevojshme që ato të konkretizohen me veprime politike të BE-së dhe SHBA-së”, theksoi Zeçeviq.