Departamenti i Shtetit për Serbinë: Investitorët amerikanë pozitivë për investimet në Serbi, Expo është një mundësi

Tërheqja e investimeve të huaja është një prioritet i rëndësishëm për Qeverinë e Serbisë, e cila ka identifikuar si prioritet rritjen ekonomike dhe krijimin e vendeve të reja të punës dhe ka miratuar reforma të ligjeve të caktuara, thekson Departamenti i Shtetit në Raportin për Klimën e Biznesit në Serbi. Shtohet se investitorët amerikanë janë pozitivë për të bërë biznes në Serbi, si dhe se ekspozita Expo është një mundësi për ta, por si problem përmenden vonesat burokratike dhe korrupsioni, ndërmarrjet shtetërore me humbje.

Departamenti i Shtetit thekson në Raportin se klima e investimeve në Serbi është "përmirësuar në mënyrë modeste" vitet e fundit, e stimuluar nga reformat makroekonomike, stabiliteti financiar dhe disiplina fiskale.

“Tërheqja e investimeve të huaja është një prioritet i rëndësishëm për qeverinë”, thuhet në raport.

Kujtohet se Serbia zëvendësoi Instrumentin e saj të Koordinimit të Politikave 30-mujore (Policy Coordination Instrument - PCI) me Fondin Monetar Ndërkombëtar (FMN) me një Marrëveshje të re Stand-by dyvjeçare në dhjetor 2022., e cila ofron ndihmë të drejtpërdrejtë buxhetit serb për të mbuluar kostot e larta të importit të energjisë.

Gjithashtu, tregohet se Marrëveshja e Stand-by i bindi blerësit e obligacioneve shtetërore se Serbia me siguri do të përfitojë nga marrja e normave më të favorshme.

“Investitorët amerikanë janë përgjithësisht pozitivë për të bërë biznes në Serbi për shkak të vendndodhjes strategjike të vendit, fuqisë punëtore të mirëarsimuar dhe anglishtfolëse, kostove konkurruese të punës, stimujve bujarë të investimeve dhe marrëveshjeve të tregtisë së lirë me BE-në dhe tregje të tjera kyçe”, renditet raporti.

Shtohet se investitorët amerikanë gëzojnë një fushë loje të barabartë dhe mund të përfitojnë nga programe të ndryshme të krijuara për të tërhequr investime të huaja direkte (IHD).

“Sfidat mbeten ende, veçanërisht vonesat burokratike dhe korrupsioni, si dhe ndërmarrjet shtetërore me humbje, një ekonomi e madhe informale dhe një gjyqësor joefektiv. Shqetësuese është edhe ndikimi politik në ekonomi; kjo çështje u theksua në janar 2022 kur qeveria tërhoqi papritur licencat në lidhje me një projekt të madh të propozuar të minierave të litiumit në përgjigje të protestës publike,” vëren Departamenti i Shtetit.

Shtohet se Ambasada Amerikane në Serbi shpesh ndihmon investitorët kur shfaqen probleme dhe zyrtarët serbë zakonisht përgjigjen ndaj problemeve të investimeve.

Kujtohet se Serbia është zgjedhur për të pritur Ekspozitën e Specializuar Expo 2027, e cila përfaqëson një mundësi për kompanitë amerikane për të ofruar teknologji dhe pajisje, si dhe për të ofruar ekspertizë dhe shërbime konsulence.

Vlerësohet se kostot e ndërtimit dhe funksionimit, si dhe projektet ndihmëse, do të kalojnë dy miliardë dollarë.

“Qeveria e Serbisë ka identifikuar rritjen ekonomike dhe krijimin e vendeve të reja të punës si prioritetet kryesore dhe ka sjellë reforma të rëndësishme në ligjet e punës, lejet e ndërtimit, inspektimet, prokurimet publike dhe privatizimet që kanë ndihmuar në përmirësimin e mjedisit të biznesit. Nëse qeveria përmbush reformat e premtuara gjatë procesit të anëtarësimit në BE, mundësitë e biznesit duhet të vazhdojnë të rriten”, parashikon Raporti.

Veçanërisht theksohen sektorët e bujqësisë dhe përpunimit bujqësor, menaxhimit të mbetjeve të ngurta, infrastrukturës komunale, mbrojtjes së mjedisit, teknologjive të informacionit dhe komunikimit, energjisë së rinovueshme, kujdesit shëndetësor, minierave dhe prodhimit.

Kompanitë dhe zyrtarët vunë re se miratimi i reformave ndonjëherë e tejkaloi zbatimin.

“Dixhitalizimi i disa funksioneve të qeverisë (p.sh. lëshimi i lejeve të ndërtimit, administrata tatimore dhe nënshkrimet elektronike) nuk ka sjellë ende një përmirësim dramatik në kohët e përpunimit dhe mund të mos zbatohet në mënyrë konsistente. Qeveria po bën progres të ngadaltë në zgjidhjen e sipërmarrjeve problematike sociale, nëpërmjet falimentimit apo privatizimit aty ku është e mundur. Qeveria planifikon të privatizojë 56 kompani të tjera, dhe gjithashtu të zvogëlojë ngadalë forcën e fryrë të punës në sektorin publik në Serbi, kryesisht përmes pushimeve nga puna dhe punësimeve”, thekson raporti.

Me vlerësimin se sulmi i Rusisë ndaj Ukrainës në shkurt 2022 fillimisht pati një ndikim të kufizuar ekonomik në Serbi, thuhet se sistemi bankar është ende i mirëkapitalizuar dhe likuid; por inflacioni u rrit, i nxitur nga rritja e çmimeve për importet e energjisë dhe karburanteve, pavarësisht refuzimit të Serbisë për t'iu bashkuar sanksioneve të SHBA-së dhe Bashkimit Evropian kundër Rusisë.

Kujtohet se Zyra e Departamentit të Thesarit e SHBA-së për Kontrollin e Pasurive të Huaja (OFAC) përfshiu disa kompani dhe individë serbë në listën e saj të personave të caktuar posaçërisht, disa për shkelje të sanksioneve kundër Rusisë. Që nga 5 prilli, 27 kompani dhe 19 persona fizikë në Serbi janë në atë listë.

Vihet re gjithashtu se inflacioni në Serbi arriti kulmin prej 16.2 përqind në mars 2023, por ra në 5.6 përqind në shkurt 2024.

Gjithashtu thuhet se Rusia vazhdon të furnizojë Serbinë me gaz natyror, ndërsa dërgesat e naftës së papërpunuar u ndalën më 5 dhjetor 2022, për shkak të sanksioneve të BE-së që penguan Serbinë të furnizohej me naftë ruse përmes tubacionit kroat.

“Vlera totale, nominale e eksporteve të Serbisë në Rusi mbeti praktikisht e pandryshuar në vitin 2023 në 1.2 miliardë dollarë, ndërsa importet e Serbisë nga Rusia pothuajse u përgjysmuan nga 3.1 miliardë dollarë në 2022 në 1.7 miliardë dollar për shkak të ngadalësimit të importit të naftës dhe gazit natyror për shkak të rimëkëmbjes së prodhimit të energjisë elektrike në Serbi, dimrit të butë dhe sanksioneve”, shtohet në raport.