Gjokutaj: Pasoja e tarifave amerikane do të jetë rritja e inflacionit

Eksperti ekonomik dhe analisti në kompaninë “Altax” në Tiranë, Eduart Gjokutaj, vlerëson për Kosovo online se kostot që do të rriten në zinxhirin e furnizimit nga vendet e prekura nga tarifat amerikane do të ndikojnë në ekonomitë e rajonit të varura nga importi, dhe siç thekson ai, Shqipëria, e aq më pak Kosova, nuk janë eksportues neto, por importues neto.

"Vendet e prekura nga tarifat marrin masa për të mbrojtur ekonomitë e tyre, duke vendosur tarifa shtesë ose duke marrë masa të tjera. "Valët" goditëse në këtë rast janë si valëzime që formohen në një pellg uji. Sa më i madh të jetë goditja, aq më i përhapur efekti. Shqipëria, si një vend që ka një pozicion të mirë dhe mundësi ekonomike, duhet të veprojë për të minimizuar efektet e ndikimit nga njëra anë, dhe nga ana tjetër të përfitojë nga e gjithë kjo situatë, e cila ka anët e saj negative dhe pozitive”, shprehet Gjokutaj.

Efekti negativ, thotë ai, do të jetë inflacioni, sepse priten rritje çmimesh, qoftë edhe për arsye spekulative, të cilat do të ndikojnë në importet e Shqipërisë.

“Vendi ynë importon burime energjetike si karburante madje edhe energji elektrike në periudha të caktuara të vitit kur nuk ka reshje. Ne gjithashtu importojmë lëndë të para për industrinë e ndërtimit dhe përpunimit, si dhe ushqime dhe mallra të tjera të përditshme. Nga ana tjetër, eksportet shqiptare përbëhen kryesisht nga minerale, energji elektrike, materiale ndërtimi, kryesisht çimento dhe disa produkte bujqësore, ai do të goditet, sepse kërkesa do të ulet. Tregjet ku ne shesim do të kenë më pak mundësi për të blerë mallra shqiptare. Të mos harrojmë se nuk po flasim më për konkurrencë, sepse ka ndryshuar edhe gjeoekonomia. Tani po flasim për vetëmbrojtje”, thotë ky analist.

Ai shton se situata aktuale nuk është më e njëjta si pas pandemisë së koronavirusit apo në fillim të luftës ruse në Ukrainë, por se situata globale mund ta dëmtojë Shqipërinë në shumë mënyra.

“Shqipëria duhet të kishte një qasje më proaktive në fund të pandemisë së koronavirusit, kur u krijuan shumë mundësi si rezultat i tërheqjes së shumë sipërmarrjeve industriale të vendeve të zhvilluara nga Kina dhe vende të tjera, të cilat konsideroheshin si kërcënim për sigurinë e tyre kombëtare. Shqipëria duhet të kishte përfituar për shkak të pozicionit të saj, por kjo nuk ndodhi ose u bë aq pak sa është e papërfillshme. E gjithë kjo do të thotë se jemi në një pozitë aspak të favorshme”, beson Gjokutaj.

Inflacioni në Shqipëri, siç vlerëson ai, do të arrijë në nivelin që kishte pas fillimit të luftës së Rusisë në Ukrainë.

“Nuk mund të parashikojmë me saktësi absolute, sepse dinamika e marrëdhënieve tregtare mund të ndryshojë, por në përgjithësi inflacioni ka tendencë të rritet edhe më shumë se në atë kohë, sepse kjo situatë prek të gjithë spektrin e tregtisë, të gjitha mallrat. Vendi ynë nuk ka bërë një politikë ekonomike korrekte. Shqipëria nuk dinte të përfitonte nga zhvlerësimi i valutave të forta (euro, dollar), për të ulur kostot dhe për të ndihmuar prodhuesit vendas. Shqipëria apo vendet e tjera të rajonit të varura nga importi, si Kosova, duhet të veprojnë shpejt për të diversifikuar bazën e tyre ekonomike. Duhet të vënë theksin tek prodhimi vendas, duke i dhënë përparësi atyre sektorëve të ekonomisë me potencialin më të shpejtë të eksportit”, tregon bashkëbiseduesi ynë.

Ai shton se duhet analizuar se çfarë mungesash do të ketë në tregun evropian apo me partnerë të tjerë.

"Nga ana tjetër, ndihma financiare duhet t'u jepet sektorëve më të dobët ose më të rrezikuar të ekonomisë përmes subvencioneve dhe politikave stimuluese fiskale. Kjo duhet bërë për të lehtësuar presionin që do të bjerë mbi buxhetin. Buxheti ndoshta do të duhet të rishikohet ose të ketë një plan B, për t'u përballur me skenarin më të keq. Duhet të parashikojmë një skenar pesimist dhe një skenar liberal, sepse në këtë rast nuk ka vend për optimizëm”, përfundon Gjokutaj.