Staniq: Çdo masë në lidhje me çmimet e karburantit reflektohet në buxhet, nuk pritet ndikim i madh te qytetarët

Ndihmësdrejtori i Sektorit për Analizë Strategjike, Shërbime dhe Ndërkombëtarizim të Odës Ekonomike të Serbisë, Bojan Staniq, për Kosovo online tha se nuk ka masa plotësisht të suksesshme në luftën kundër krizës energjetike, sepse kontrolle të tilla të çmimeve ndikojnë në buxhetin e shtetit. Megjithatë, ai vëren se, përveç një rritjeje të lehtë të çmimeve, situata aktuale nuk ndikon ndjeshëm te qytetarët, duke shtuar se nuk priten ndryshime të mëdha në periudhën e ardhshme.

"Nuk ka masa plotësisht të suksesshme, duke pasur parasysh se kjo reflektohet në kosto të caktuara në buxhet. Nga njëra anë, Serbia ka ndaluar eksportin e naftës, dhe nga ana tjetër, ka ulur akcizat që merr nga derivatet e naftës në buxhet. Nga ana e tretë, po shqyrtohen edhe thirrjet për kursime të caktuara nga ana e popullsisë dhe ekonomisë", tha Staniq.

Ai theksoi se kjo është diçka që tashmë po ndodh në Evropë, si dhe se qytetarëve në disa vende të BE-së, ndër të tjera, po u kërkohet të ulin shpejtësinë dhe të mos përdorin makina private nëse nuk është e nevojshme. Ai shtoi se në Gjermani, konkretisht, u prezantua një masë sipas së cilës çmimi i karburantit mund të rritet vetëm një herë gjatë ditës.

"Gjëja kryesore është se sa do të zgjasë kjo situatë. Kjo do të prekë vendet që varen nga burimet e importuara të energjisë, që praktikisht është e gjithë Evropa, e cila nuk ka mjaftueshëm shfrytëzim të vetin. Megjithatë, ajo që është e rëndësishme është stabiliteti i siguruar i ekonomisë, dhe çmimet janë rritur pak për shkak të kësaj uljeje të taksave të akcizës. (...) Duhet theksuar se ka masa që e zbusin situatën, por ato sigurisht që mbartin kosto të caktuara, të cilat prekin kryesisht shtetin, pra buxhetin, i cili në fund të fundit do të ndikojë në ribalancimin dhe nevojat e rritjes së huamarrjes", thotë ai.

Staniq tha se nuk ka nevojë të spekulohet se sa do të zgjasë lufta në Iran ose cilat do të jenë pasojat e një zgjatjeje të mundshme të konfliktit, dhe se është e rëndësishme të merret parasysh se është një faktor i jashtëm.

"Duhet të kuptohet se ky është një faktor i jashtëm. Nuk bëhet fjalë për mungesën e një sistemi të brendshëm, përveç atij natyror - nuk kemi naftë. Fakti është se tani, nga ana tjetër, kemi një situatë të favorshme në atë që ndoshta do të nënshkruajmë një marrëveshje afatshkurtër me Rusinë për furnizimin me gaz natyror, i cili do të jetë më i lirë se gazi që blihet në bursë. Shumë do të varet edhe nga mënyra se si do të zhvillohet situata me NIS, domethënë nëse do të jetë e mundur të vazhdohet blerja dhe furnizimi i naftës përmes tubacionit Janaf", tha ai, duke shtuar se situata varet edhe nga qëndrimet e MOL dhe OFAC.

Siç pohon ai, kjo situatë, përveç një rritjeje të lehtë të çmimeve, aktualisht nuk ka një ndikim të madh tek qytetarët, dhe shton se nuk priten ndryshime të mëdha as në periudhën e ardhshme.

"Në periudhën e ardhshme, situata pritet të mbetet relativisht e qëndrueshme. Megjithatë, ndryshimet janë të mundshme nëse ka një luftë afatgjatë dhe përshkallëzim shtesë, për shembull nëse preken objektet e infrastrukturës, nëse ka një përhapje më të madhe të konfliktit në vendet fqinje ose nëse ka një bllokadë më të përhershme të Ngushticës së Hormuzit. Atëherë sigurisht që do të ketë një rritje të mëtejshme të çmimeve në tregun ndërkombëtar", vlerëson Staniq.

Sipas tij, në atë rast, çmimet do të duhet të rriten pavarësisht heqjes përfundimtare të akcizave. Ai shton se situata aktuale është larg nivelit ekstrem, ku një fuçi nafte do të kushtonte rreth 200 dollarë. Nëse ndodh një situatë e tillë, Staniq deklaron se shteti do të detyrohet të lejojë rritjen e çmimeve në përputhje me tregun, me kufizime të caktuara, si dhe se do të futen masa kursimi dhe përparësimi të konsumit.