Escobar: Kosova të formojë BKS-në dhe Serbia të ndalojë bllokimin e integrimit evropian dhe ndërkombëtar të Kosovës

​​​​​​​I dërguari i posaçëm i SHBA-së për Ballkanin Perëndimor, Gabriel Escobar, thotë se duhet gjetur një mënyrë për të de-përshkallëzuar situatën dhe për të zbatuar Marrëveshjen e Ohrit - për Serbinë kjo do të thotë t'i jepet fund bllokimit të integrimeve evropiane dhe ndërkombëtare të Kosovës dhe për Kosovën, fillimin e procesit të implementimit të Bashkësisë së Komunave Serbe.

Escobar, në një intervistë për Institutin për Politikë dhe Ekonomi të Evropës Juglindore (IPESE) nga Beogradi, i cili kohët e fundit filloi punën e tij, tha se Shtetet e Bashkuara të Amerikës do të vazhdojnë të avokojnë për përparimin e Ballkanit Perëndimor dhe se shohin atë si një fushë e mundësive të mëdha që duhet të integrohen plotësisht në Bashkimin Evropian.

Nëse Shtetet e Bashkuara të Amerikës, theksoi Escobar, do të kishin një rol më të madh në vendimmarrje, deri në vitin 2030, i gjithë rajoni do të ishte brenda BE-së. Ai sheh një të ardhme shumë pozitive për Serbinë dhe rajonin në tërësi dhe dëshiron që Serbia të jetë më e fortë "në komunitetin e miqve që SHBA ka në Evropë". Kur është fjala për marrëdhëniet ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, Escobar thekson se është e nevojshme që pa vonesë të fillohet procesi i zbatimit të Bashkësisë së Komunave Serbe.

Gjendja aktuale në Kosovë: turbulenca, tensione, çfarë mund të na thoni që kur keni qenë atje, mendoj para dy-tri ditësh. Cila është situata? Çfarë po ndodh atje? Çfarë mund të presim?

Po, çfarë kishim në Ohër: arritëm një marrëveshje. Një marrëveshje ligjërisht e detyrueshme që hapi derën për marrëdhënie paqësore, konstruktive dhe të parashikueshme ndërmjet Serbisë dhe Kosovës sipas rregullave evropiane. Kur u larguam nga Ohri, u larguam optimistë. Në dy muajt që kur arritëm atë marrëveshje, kemi pasur shumë kriza politike dhe do të thoja se të gjitha ishin të parashikueshme dhe mund të shmangeshin. Pra, duhet të gjejmë një mënyrë për të de-përshkallëzuar proceset menjëherë, për të de-përshkallëzuar situatën dhe menjëherë të kthehemi në fokusin e zbatimit të Marrëveshjes së Ohrit. Për Serbinë kjo do të thotë t'i jepet fund bllokimit të integrimit evropian dhe ndërkombëtar të Kosovës. Për Kosovën kjo nënkupton fillimin e procesit të zbatimit të Bashkësisë së Komunave Serbe. Duhet të punojmë menjëherë për të dyja gjërat.

Ambasadori Hill theksoi se tani pala serbe po bashkëpunon në mënyrë shumë të mirë dhe se Serbia është një partner i besueshëm. Por ai shtoi gjithashtu se nuk është i sigurt që zoti Kurti, kryeministër, është siç tha ai “partneri ynë”, d.m.th. se është një partner i Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Duhet ta bëj të qartë këtë - zoti Kurti është partneri ynë. Ai ndonjëherë është një partner i vështirë, por ai është një partner. Kosova është partneri ynë. Serbia është partneri ynë. Pra, në të ardhmen duam t'i shfrytëzojmë marrëdhëniet e mira që kemi me Kosovën dhe përmirësimin e marrëdhënieve që kemi me Serbinë për të gjetur një mënyrë, për të gjetur një mënyrë reciprokisht të pranueshme dhe reciprokisht të dobishme në mënyrë që të dyja të jenë pjesë e Bashkimit Evropian së bashku. Dhe jo vetëm kaq, por që të dyja të ndihmojnë në hapjen e derës së integrimit për pjesën tjetër të rajonit. Pra, duam të përdorim marrëdhënie tonë të mirë për të ndihmuar në ndërmjetësimin në të ardhmen.

Në vitet e fundit, qeveria e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, qendrat kërkimore dhe politikanët kanë qenë avokatë të prosperitetit afatgjatë, stabilitetit dhe marrëdhënieve të shëndetshme diplomatike në Ballkan. A do të vazhdojnë Shtetet e Bashkuara të ndjekin këto synime?

Absolutisht. Ne do të mbetemi shumë të angazhuar në Ballkanin Perëndimor. Pra dua të nis duke thënë se edhe pse tensionet dhe problemet politike dominojnë lajmet. Për qeverinë e Shteteve të Bashkuara, Ballkani Perëndimor mbetet një zonë me mundësi të jashtëzakonshme. Karakteristika përcaktuese e Ballkanit Perëndimor për momentin është rritja e fortë ekonomike dhe potenciali i fortë ekonomik. Rajoni ka potencialin për të qenë lider në IT, transport, energji, infrastrukturë, transport dhe madje edhe turizëm. Rajoni ka universitete të shkëlqyera, një fuqi punëtore të talentuar dhe një fuqi punëtore relativisht të re. Kështu që ne do të vazhdojmë të investojmë në këtë dhe shpresojmë se investimi në të ardhmen e rajonit do të ndihmojë në tejkalimin e disa problemeve politike.

Në fillim të mandatit keni qenë shumë entuziast. Madje ju thatë se do të bëni të pamundurën për të futur vendet e Ballkanit Perëndimor në Bashkimin Evropian. E keni akoma atë entuziazëm?

E kam dhe mendoj se të rinjtë në rajon kanë të njëjtin entuziazëm. Shikoni, të jem i sinqertë, për sa i përket ritmeve të rritjes, rajoni është një treg me rreth 20 milionë banorë, një ekonomi prej rreth 120 miliardë eurosh me një normë mesatare rritjeje prej shtatë për qind ose më shumë. Kjo është pothuajse pesë për qind më shumë se në disa vende më të mëdha të Bashkimit Evropian. Pra, Ballkani Perëndimor, kur të integrohet plotësisht në Evropë, do të jetë një nxitës i prosperitetit ekonomik, një nxitës i rritjes së vendeve të punës, dhe unë jam ende shumë entuziast për këtë. Sfida tani është nëse liderët e rajonit e shohin gjithashtu këtë mundësi, apo nëse ata do të mbeten të ngulitur në mendësinë e tyre aktuale të rivalitetit etnik dhe krizës politike në baza të përhershme.

A mund të na tregoni si e shihni Serbinë në 2025-2030?

Nëse Shtetet e Bashkuara do të kishin një rol më të madh në vendimmarrje, deri në vitin 2030 i gjithë rajoni do të ishte brenda Bashkimit Evropian. Por ndërkohë, deri në vitin 2030 ne presim që investimet në ekonomi të fillojnë të krijojnë mundësi reale. Unë supozoj se deri në vitin 2030, të gjitha vendet e rajonit do të jenë në rrugën e tyre të mirë për të përmbushur të gjitha kushtet për anëtarësim të plotë në Bashkimin Evropian, se do të bëjnë një rrugë të gjatë për të reduktuar korrupsionin dhe për të hapur mundësi për të rinjtë të kenë një të ardhme ekonomike afatgjatë në rajon. Kështu që unë shoh një të ardhme shumë, shumë pozitive për Serbinë dhe për rajonin në tërësi.

Mund të na thoni diçka më shumë për Ballkanin e Hapur si bazë apo fillimi i bashkëpunimit të vendeve të Ballkanit Perëndimor? Nuk ka ende Mal të Zi, nuk ka Bosnjë, dhe kjo do të thotë se nuk është e plotë.

E shihni, unë mendoj se pjesa më e rëndësishme e çdo plani të integrimit ekonomik duhet të jetë përafrimi me Bashkimin Evropian. Bashkimi Evropian, pra tregtia me Bashkimin Evropian përbën rreth 70% të tregtisë totale të rajonit. Pra, me fjalë të tjera, fokusimi në tregun evropian është absolutisht vendimtar. Bashkimi Evropian ka vendosur tashmë disa udhëzime dhe metrika përmes Procesit të Berlinit. Prandaj, Procesi i Berlinit duhet të jetë në fokus, por ndërkohë, ne mbështesim të gjitha pikat ekonomike që e afrojnë rajonin me Evropën, për sa kohë që ato nuk cenojnë angazhimin e vendeve ndaj Bashkimit Evropian dhe për aq kohë sa janë hapur për të gjithë. Në një farë mënyre, mund të thuash se nëse dy ose tre ose katër vende vendosin se duan t'i bëjnë detyrat e tyre të shtëpisë paraprakisht, atëherë kjo është mirë për sa kohë që detyrat e shtëpisë janë brenda kërkesave të Procesit të Berlinit. Pra, ne nuk mbështesim as njërën, as tjetrën, ose njërën më shumë se tjetrën, por mbështesim gjithçka që bashkon rajonin.

Popullsia serbe, populli serb, shteti serb a mund të llogarisin në SHBA që të vazhdojnë të bashkëpunojnë ngushtë me Serbinë dhe të ndihmojnë Serbinë për anëtarësimin në Bashkimin Evropian?

Po, absolutisht, ne do të jemi një avokat i fortë për anëtarësim. Sa i përket marrëdhënieve tona me Serbinë - për më shumë se 140 vjet, Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë një marrëdhënie të fortë me Serbinë. Gjatë gjithë asaj kohe, ishte një marrëdhënie shumë pozitive me përjashtim të viteve të sundimit të Millosheviqit. Pra, kjo ishte periudha e vetme në të cilën SHBA dhe Serbia nuk ishin miq të ngushtë. Nga ana amerikane, dera për rivendosjen e kësaj marrëdhënieje është e hapur, dhe në të njëjtën kohë, marrëdhënia jonë me Serbinë nuk duhet të rrezikojë askënd tjetër. Ne vazhdojmë të kemi partneritete të forta strategjike me Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë. Dhe ne duam të njëjtat marrëdhënie me Kosovën dhe Bosnjë e Hercegovinën. Prandaj, ne duam që Serbia të ankorohet më fort në komunitetin e miqve që ka SHBA-ja në Evropë.

A ka ndonjë gjë ekskluzive që mund të ndani me ne apo nuk ka asgjë ekskluzive në fund të fundit. Ne lexuam në gazetë që ju vizituat Shtëpinë e Bardhë këtë mëngjes?

Më ftuan të bëja një informim në Shtëpinë e Bardhë për rezultatet e udhëtimit në Beograd dhe Prishtinë. Bazuar në progresin, ose mungesën e tij, ne do të duhet të vendosim kursin tonë të veprimit.

Në Mal të Zi ka zgjedhje. Le të shpresojmë që partia e duhur të fitojë.

Shpresoj. Çdo parti në Mal të Zi që është e fokusuar në integrimin evropian, e vendosur për anëtarësimin e Malit të Zi në NATO dhe e përkushtuar në luftën kundër korrupsionit, mund të llogarisë në mbështetjen tonë.