Teras: Komuniteti serb në Kosovë nuk është në rrezik, por sigurisht që përballet me sfida

Raportuesi i Parlamentit Evropian për Kosovën, Riho Teras, ka theksuar në një intervistë për Kosova online se komuniteti serb në Kosovë nuk është i kërcënuar, por sigurisht po përballet me sfida dhe se Beogradi dhe Prishtina pritet të zbatojnë atë që është rënë dakord.

Teras së fundmi bëri thirrje për heqjen e masave të BE-së kundër Kosovës dhe vetë ai thekson se qëndrimi i Parlamentit Evropian për këtë çështje ka qenë shumë i qartë që në fillim.

"Zëvendëspresidenti i mëparshëm i lartë i BE-së Borell vlerësoi se Kosova kishte përmbushur kërkesat e formuluara nga BE-ja në qershor 2023 dhe rekomandoi heqjen e masave. Tani kjo është në tryezën e Këshillit - të gjitha BE27 duhet të bien dakord, gjë që është padyshim një sfidë. Qëndrimi i parlamentit është dhe ka qenë shumë i qartë që në fillim – masat janë të panevojshme dhe të padrejta”, thotë Teras.

Si ta rigjallërojmë dialogun? A prisni që gjatë mandatit tuaj të formohet Bashkësia e Komunave Serbe?

Lehtësimi i dialogut është detyrë e përfaqësuesit të posaçëm të BE-së për dialogun. Peter Sorensen sapo ka filluar, besoj se përvoja e tij e madhe do të kontribuojë në rigjallërimin e dialogut. Bashkësia e komunave me shumicë serbe mbetet një gur themeli kyç i Dialogut, por unë nuk kam një sferë kristali për të përcaktuar afatin.

Keni ftuar shtetet anëtare të BE-së që ende nuk e kanë njohur Kosovën ta bëjnë këtë – a mendoni se kjo është realiste?

Këtu do të thosha se kjo është një prerogativë e çdo shteti anëtar të BE-së, por shumica e parlamenteve mendojnë se duhet të ecet përpara me njohjen. Ka pasur disa sinjale të vogla pozitive në këtë drejtim, si vendimi i Spanjës për të njohur pasaportat e Kosovës.

A mendoni se komuniteti serb në Kosovë është në rrezik?

Nuk ndodhet në rrezik. Por sigurisht që përballet me sfida. Një qëndrim konstruktiv nga Beogradi dhe Prishtina dhe një gatishmëri për të adresuar këto sfida në Dialogun e udhëhequr nga BE-ja është rruga përpara.

Kohët e fundit kemi parë mbylljen e qendrave për punë sociale në veri të Kosovës, si dhe deklarata nga BE-ja dhe SHBA-ja se nuk është dashur të bëhet në këtë mënyrë – por qendrat kanë mbetur të mbyllura. A dëmtojnë këto lëvizje dialogu dhe a mund të bëjë BE-ja diçka për hapjen e këtyre qendrave?

Siç sapo thashë: një qëndrim konstruktiv si nga Beogradi ashtu edhe nga Prishtina është rruga e duhur; Modalitetet për mbylljen e strukturave serbe në Kosovë duhet të bien dakord në dialog, në mënyrë që të shmangen pasojat negative për njerëzit në terren.

Sa e brishtë është situata e sigurisë në Kosovë? Javët e fundit, është folur shumë për tërheqjen e mundshme të forcave amerikane nga Kosova – si do të ndikonte kjo në sigurinë?

Situata është e qëndrueshme, por e brishtë. Kishte biseda, por ishin biseda hipotetike. Unë personalisht besoj se ka një përkushtim të fortë nga NATO për të vazhduar vendosjen dhe bashkëpunimin me EULEX-in dhe Policinë e Kosovës. Ky ishte thelbi i mesazhit të Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s Mark Rute edhe javën e kaluar.

Çfarë prisni të bëjnë Kosova dhe Serbia në periudhën e ardhshme për përmbushjen e obligimeve të tyre nga dialogu?

Puna me mirëbesim është një parim themelor për arritjen e suksesit në dialog dhe arritjen e angazhimit dhe rezultateve reale. Në të dyja anët, Beogradi dhe Prishtina. Zbatimi i asaj që tashmë është rënë dakord.

Për të marrë para nga Fondi Evropian për Planin e Rritjes së Ballkanit Perëndimor, Kosova, përveç zbatimit të reformave, ka edhe një marrëdhënie konstruktive në dialogun me Beogradin. A duhet Kosova t'i marrë këto fonde (kur të fillojnë pagesat) nëse Prishtina nuk bën ndonjë përparim në formimin e BKS-së?

Kushtëzimi i financimit në lidhje me dialogun vlen edhe për Kosovën edhe për Serbinë. Pritjet janë të qarta dhe u janë komunikuar qartë të dyja palëve.