Andriq Rakiq: Nëse BE apo SHBA nuk e kujtojnë Prishtinën për premtimin lidhur me barrikadat, ajo do të ndihet e lirë ta shkelë atë

Menaxherja e programit në OJQ-në "Nisma Shoqërore", Millica Andriq Rakiq, ka deklaruar për Kosovo online se garancitë e Bashkimit Evropian dhe Shteteve të Bashkuara nga viti 2022 se nuk do të ketë ndjekje penale për serbët që kanë marrë pjesë në barrikada nuk kanë qenë garanci në kuptimin formal, por ajo beson se në atë kohë ka pasur mjaftueshëm besim në aftësinë e bashkësisë ndërkombëtare që edhe një premtim verbal të zbatohet në praktikë.

„Ajo ka qenë një deklaratë e përbashkët e Bashkimit Evropian dhe SHBA-së, në të cilën ata në një fjali shprehën mirëseardhjen për faktin se autoritetet kosovare u kishin thënë se nuk ekzistonin lista për arrestimin e serbëve për shkak të protestave paqësore, përkatësisht barrikadave. Që atëherë, shumë gjëra kanë ndryshuar dhe nuk ekziston më ai nivel i bashkëpunimit të Qeverisë në Prishtinë me bashkësinë ndërkombëtare. Qeveria në Prishtinë ndihet mjaft e lirë që të shkelë obligimet e mëparshme, veçanërisht kur ato nuk janë formalizuar fuqishëm, kështu që sot duket se ato nuk vlejnë më, nëse bashkësia ndërkombëtare, konkretisht BE ose SHBA, nuk e kujton në mënyrë serioze Qeverinë e Kosovës për premtimin që është dhënë atëherë“, thotë Andriq Rakiq.

Ajo shton se ndoshta që në fillim duhej insistuar në një mënyrë më formale të dhënies së garancive, duke e përkthyer në një marrëveshje të nënshkruar, dhe se ndërkohë ka pasur ndërrime pushteti si në BE ashtu edhe në SHBA, prandaj është e mundur që tani është e vështirë t’u kujtohet njerëzve të rinj se si është arritur deri te ajo marrëveshje.

Sipas saj, shtetet zakonisht i vazhdojnë obligimet formale të administratave të mëparshme, por në këtë rast konkret nuk ka pasur një obligim formal, por vetëm një deklaratë.

„Kjo, fatkeqësisht për njerëzit që kanë qenë në barrikada, nuk është një garanci formale nga SHBA dhe nuk e obligon formalisht administratën e re. Besoj se ekzistojnë mekanizma të tjerë diplomatikë që mund të lëvizin gjërat përpara, përkatësisht të stabilizojnë situatën, por problemi është se as BE-ja dhe as SHBA-ja për momentin nuk janë të gatshme të angazhojnë më shumë burime dhe përpjekje diplomatike, dhe tashmë prej vitesh është e qartë se sasia e presionit diplomatik që ata janë të gatshëm të ushtrojnë për çështjen e Kosovës dhe Serbisë nuk është e mjaftueshme“, vlerëson Andriq Rakiq.

Lidhur me atë që Serbia mund të bënte për të mbrojtur serbët që ishin në barrikada dhe kundër të cilëve u ngritën aktakuza, ajo thotë se mund të ndjekë vetëm disa qasje asimetrike dhe të ndërmarrë masa ndaj Kosovës, të cilat mund të jenë të ngjashme me ato që ka ndërmarrë Prishtina ndaj Beogradit, siç janë disa barriera tregtare apo lloje të masave reciproke.

„Problemi për Serbinë, megjithatë, është se me çdo masë që mund t’ia vendosë Kosovës, veçanërisht në fushën e tranzitit apo tregtisë, do të ndëshkonte pashmangshëm edhe komunitetin serb në Kosovë. Në këtë kuptim, Kosova ka rreth 50.000 deri në 100.000 pengje, përkatësisht serbë në Kosovë, të cilët do të vuajnë po aq sa edhe administrata kosovare nga ato masa që mund t’i vendosë Serbia. Por, kjo është për momentin mënyra e vetme me të cilën Serbia mund të kundërpërgjigjet. Mënyra tjetër është të bindë Bashkimin Evropian dhe SHBA-në që ato të veprojnë në vend të Serbisë, por deri tani është treguar se Serbia nuk ka mundur t’i bindë mjaftueshëm që të reagojnë më ashpër ndaj autoriteteve kosovare“, thekson Andriq Rakiq.