Çeliq: Perëndimi nuk do të insistojë në formimin e AKS, serbët duhet të kërkojnë autonomi thelbësore

Docenti në Fakultetin Juridik të Universitetit të Mitrovicës së Veriut, Dushko Çeliq, vlerësoi se BE-ja dhe SHBA-ja nuk janë sjellë në mënyrë konsistente në negociatat e Brukselit që nga fillimi, prandaj nuk pret që të jenë konsekuente në insistimin e tyre për formimin e AKS dhe se ky është një shans për serbët në Kosovë që të kërkojnë autonomi thelbësore.

“Fatkeqësisht, BE-ja si ndërmjetës, madje edhe SHBA-ja si ndërmjetësues në hije, nuk u sollën në mënyrë konsistente në këto negociata të Brukselit që në fillim. Pra, nuk ishte për t'u besuar se ata do të insistonin vazhdimisht që Bashkimi i Komunave Serbe të jetë kusht për përparimin e mundshëm të mëtutjeshëm të pozitës së të ashtuquajturës Kosovë në integrimet ndërkombëtare”, tha Çeliq për Kosovo online.

Ai beson se Perëndimi vendosi "të mos i bëjë shumë presion" kryeministrit Albin Kurti për çështjen e AKS sepse besojnë se ai tashmë ka bërë mjaft "lëshime".

“Ndoshta në qarqet perëndimore konsiderohet se Kurti ka bërë një koncesion të mjaftueshëm duke lejuar kalimin dhe hyrjen e mallrave serbe në territorin e Kosovës dhe Metohisë, edhe pse shohim se e ka bërë pjesërisht dhe se ndoshta ka hequr dorë nga insistimi në hapja e urës para zgjedhjeve në pjesën veriore të Mitrovicës, ura e Ibrit. Unë supozoj se Perëndimi politik tani ka vendosur të mos i bëjë shumë presion Kurtit kur është fjala për Asociacionin e Komunave Serbe," thotë Çeliq.

Ai thotë se çështja e AKS është tejkaluar për disa arsye.

“Arsyeja e parë është se, siç është negociuar, ai institucion nuk përfaqëson garantues të mbrojtjes së të drejtave kolektive të serbëve në Kosovë dhe Metohi sepse nuk ka kompetenca ekzekutive. Dhe arsyeja e dytë është kjo sjellje e Kurtit, në vazhdimësi në dy vitet e fundit, nga ku shihet se Kurti nuk kujdeset fare për asnjë të drejtë kolektive të serbëve. Prandaj më duket se kjo mos këmbëngulje në AKS në njëfarë mënyre nuk duhet të jetë e keqe as për serbët në Kosovë e Metohi”, saktëson Çeliq.

Është një shans për serbët që të kërkojnë - autonomi thelbësore.

“Mendoj se populli serb në Kosovë dhe Metohi, bazuar në këtë përvojë të dy viteve të fundit, të shkeljes brutale të të drejtave kolektive të serbëve, madje me elemente të aparteidit, në këtë kohë duhet të ngrejë shkallët politike dhe të bëjë një kërkesa për një autonomi thelbësore”, thekson Çeliq.

Ai shton se kërkesa të tilla nuk duhet të bëhen para zgjedhjeve të Kosovës, sepse Kurti do të vazhdojë me presionet dhe shembjen e të drejtave kolektive të mbetura të serbëve.

“Hapat e mëtutjeshëm të mundshëm të Prishtinës janë sigurisht vazhdimi i një dhune sistematike, para së gjithash në drejtim të shtypjes së të drejtave kolektive të mbetura të serbëve në Kosovë dhe Metohi, e kam fjalën mbi të gjitha të drejtën për arsimim – nga fillorja në universitet dhe e drejta për kujdesin shëndetësor. Kjo është ajo që ka mbetur në sistemin e Republikës së Serbisë”, është i bindur Çeliq.

Ai beson se kolapsi i mëtejmë i sistemit të vetëqeverisjes lokale do të vazhdojë ku shumica e pushteteve lokale janë serbe.

“Tani e kemi situatën në Shtërpcë, pastaj kemi situatën në Graçanicë me masa që në njëfarë mënyre i mbytin të drejtat kolektive të serbëve. Ato drejtohen drejtpërdrejt edhe kundër konventës për të drejtat e pakicave, kundër Konventës Evropiane për të Drejtat e Minoriteteve neni 16, i cili thotë se autoritetet qendrore nuk mund të marrin masa që kanë ndikim në situatën demografike ku një popullatë e ndryshme, një popullatë pakicë është shumicë. E bëjnë me këto masa”, paralajmëron profesori i drejtësisë.

Në këtë këndvështrim, ai e sheh edhe ndalimin e ndërtimit të objektit të Universitetit në Mitrovicën e Veriut, përpjekjen për hapjen e urës kryesore në Ibër dhe më pas shndërrimin e objekteve dhe tokave kundër vullnetit ligjor dhe dëshirës së shumicës, popullit serb në veri.

"Qeveria po mban atje tre për qind të popullsisë pa konsultim dhe drejtpërdrejt kundër vullnetit të shumicës së popullsisë serbe." Pra, mund të presim veprime të ngjashme dhe masa të ngjashme deri në zgjedhje dhe nuk besoj se Kurti do të bëjë ndonjë lëshim përveç kalimit të pjesshëm të mallrave apo diçka tjetër. Për më tepër, supozoj se ai do të vazhdojë me masat populiste që mund të duken për elektoratin e tij ekstrem si masat e duhura kur bëhet fjalë për fitimin e votave në prag të zgjedhjeve”, thotë Çeliq.

Nga ana tjetër, ai nuk pret hapa më konkretë as nga BE-ja dhe as nga SHBA-ja. Unioni është në pritje të konsolidimit në pushtetin ekzekutiv dhe Amerika në pritje të zgjedhjeve presidenciale.

“Nuk pres që ata të jenë aq të qëndrueshëm sa nuk kanë qenë deri më tani kur bëhet fjalë për presionin ndaj Albin Kurtit. Kam frikë se ky është ambienti që i përshtatet më së shumti Prishtinës për të vazhduar përpjekjet për të ndryshuar situatën në terren”, përfundon Çeliq.