Gogiq: Banjska ka mbetur një ngjarje e izoluar pa pasoja të rëndësishme për dialogun

Konflikti mes një grupi serbësh dhe policisë së Kosovës në Banjskë, i cili ndodhi saktësisht dy muaj më parë, ku mbetën të vrarë tre serbë dhe humbi jetën një polic i Kosovës, sipas politologut Ognjen Gogiq, ka mbetur një ngjarje e izoluar që nuk ka pasoja të rëndësishme për negociatat ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës.

Siç vlerëson ai, Serbia ka qenë në pozitë të pafavorshme si para ashtu edhe pas Banjskës për shkak të kushteve që ka BE ndaj saj, dhe përshpejtimi i negociatave që po shohim është pasojë e ideve të mëparshme se duhet të arrihet ndonjë rezultat i prekshëm sepse në vitin 2024. BE do të shkojë në zgjedhje.

“Së pari, gjatë ngjarjes aktuale në Banjskë, gjatë asaj jave të 24. shtatorit, Serbia tashmë ka vepruar në mënyrë konstruktive, për këtë nuk dihet shumë në opinion, por sipas asaj që dihet, tashmë ka pasur kontakte mes Beogradit dhe ndërkombëtarëve. Beogradi luajti një rol të rëndësishëm dhe parandaloi që ai konflikt të dilte jashtë kontrollit dhe që situata të qetësohej pak a shumë, pas kësaj u ndërmorën veprime juridike ndaj personit që konsiderohet përgjegjës për atë ngjarje, që është Milan Radoiçiq.

Serbia edhe një herë tregoi se nuk qëndron pas kësaj ngjarje sepse e solli të dyshuarin para drejtësisë. Dhe së fundi dhe ndoshta më e rëndësishmja - ajo ngjarje mbeti e izoluar. Në asnjë mënyrë ngjarjet në Banjskë nuk mund të interpretohen si pasqyrim i politikës së Serbisë, d.m.th. mbeti një ngjarje sporadike që nuk u përsërit më pas dhe as situata në veri nuk u përkeqësua më vonë, që dikush të thoshte se ishte politikë, Banjska mbeti një ngjarje e izoluar dhe në këtë kuptim ajo ngjarje nuk pati ndonjë pasojë të rëndësishme në negociata pavarësisht se si mundohet të prezantohet”, thotë Gogiq.

Ai mendon se do të ishte hipokrite nga pikëpamja e bashkësisë ndërkombëtare që t'i kushtohej shumë rëndësi kësaj dhe përmend shembuj nga vitet e 90-ta kur, siç thotë ai, bashkësia ndërkombëtare mbështeti UÇK-në, e cila kryente aktivitete terroriste.

“Madje u përfshi në luftë në anën e UÇK-së dhe në vitin 2004, kur ndodhi dhuna e marsit në Kosovë, më vonë u shpërblye sepse politika e bashkësisë ndërkombëtare ishte që për shkak të atij sulmi, zgjidhja e statusit duhet të përshpejtohet dhe Kosovës t'i jepet pavarësia. Është hipokrite që Serbia të kapet pas ndonjë shtylle të turpit për shkak të Banjskës pas një politike të tillë të së kaluarës", thotë Gogiq.

Siç vlerëson ai, BE-ja nuk e ka favorizuar Serbinë në raport me Kosovën as para Banjskës.
“Pozita e Beogradit në dialog dhe negociata nuk ka qenë asnjëherë më e favorshëme. Në opinion në një moment u krijua përshtypja se Beogradi ka një pozicion më të fortë negociues në krahasim me Prishtinën për faktin se muajt e fundit ka pasur shumë kritika ndaj Albin Kurtit dhe politikat e tij nga BE-ja, me të cilat nuk ishim mësuar. Për herë të parë ndodhi diçka e tillë që Prishtina u ekspozua ndaj kritikave dhe jo vetëm kritikave, por edhe sanksioneve sepse në qershor u vendosën masa ndëshkuese ndaj Kosovës, por kjo kurrë nuk do të thoshte se BE-ja në fakt favorizoi Serbinë ndaj Kosovës dhe kjo shihet më së miri nga thirrjet e fundit të zyrtarëve evropianë që Serbia ta njohë de fakto Kosovën”, thotë Gogiq.

Kërkesa për njohje de facto, nënvizon ai, nuk është një kërkesë e re e BE-së.

“Ky nuk është një kusht i ri, i gjithë propozimi franko-gjerman që është paraqitur vitin e kaluar gjithmonë nënkupton njohjen de facto të Kosovës nga Serbia. Vetëm terminologjia është e re, e re është se ata thjesht thanë hapur atë që po kërkojnë në të vërtetë sepse i kanë quajtur gjërat me emrin e tyre, por gjendja si e tillë nuk është e re. Në këtë proces kemi diçka që quhet "ndërmjetësues të njëanshëm" në literaturë. Prandaj BE-ja nuk është neutrale ndaj dialogut dhe rezultati që ajo dëshiron që dialogu të përfundojë me Kosovën duke forcuar pozitën e saj në planin ndërkombëtar, kështu që e favorizon Kosovën gjatë gjithë kohës. Vetëm se Kosova në një moment i vështirësoi dhe komplikoi planet e BE-së për shkak të sjelljes së Kurtit. Ata nuk ishin të kënaqur me sjelljen e tij dhe qëndrimet, por ata nuk e ndryshuan qëndrimin e tyre, askush nuk erdhi dhe i tha Kosovës se duhet të pranojë të kthehet në Serbi, ata tashmë erdhën dhe i thanë Serbisë që duhet ta njohë Kosovën. Në këtë kuptim, Banjska nuk i ndryshoi gjërat në mënyrë domethënëse atje në pozitë të pafavorshme për shkak të atyre kushteve që ka BE-ja ndaj saj edhe para dhe pas Banjskës”, thekson ai.

Megjithatë, Gogiq shton se ngjarja në Banjskë mund të ketë çuar në një ndryshim të retorikës së BE-së ndaj Serbisë.

“Bëhet fjalë për faktin se ajo që BE-ja kërkon nga Serbia është praktikisht e papranueshme si e tillë, sepse është një kusht jashtëzakonisht i vështirë dhe i madh dhe në fakt po aplikon taktikë që të përpiqet që Serbia t'i pranojë këto gjëra përmes një qasjeje më të butë. Njohja faktike e Kosovës u pasua me një retorikë të ashpër, kjo do të ishte e tepërt. Shtrohet pyetja nëse atëherë BE-ja duhet të ftojë Izraelin të njohë Palestinën p.sh. apo disa akterë të tjerë. Ky është një kusht shumë i diskutueshëm dhe BE-ja po përpiqet në një mënyrë më të butë për ta arritur këtë dhe Banjska nuk e ka ndryshuar dukshëm situatën në këtë kuptim”, shpjegon Gogiq.

Dhe përshpejtimi i kërkesës për formimin e AKS, siç beson ai, pak ka të bëjë me ngjarjet në Banjskë.

"Këto janë afate të përcaktuara më parë. Që në fillim të kësaj iniciative, ideja ishte që të arrihej ndonjë rezultat i prekshëm deri në fund të këtij viti ose më së voni në fillim të vitit të ardhshëm. Këshilli Evropian do të ketë samitet e tij të fundit në shkurt ose mars dhe më pas BE-ja shkon në zgjedhje. Pra, që në fillim afati për të arritur disa rezultate ishin zgjedhjet për Parlamentin Evropian dhe ai afat po afrohet, dhe BE-ja nuk ka rezultate, për më tepër, situata është përkeqësuar që kur kanë filluar ta zbatojnë këtë iniciativë, kështu që përshpejtimi për të cilin flitet është pasojë e afrimit të atij afati dhe jo për shkak se Banjska ka ndryshuar në mënyrë drastike situatën”, përfundon Gogiq.