Gogiq: Do të ishte më e udhës që Kosova të zgjedhë së pari një president i cili do të japë mandatin për përbërjen e qeverisë

Politologu Ognjen Gogiq thotë se për hir të korrektësisë në aspektin ligjor, do të ishte më e udhës që Kosova të zgjedhë së pari një president pas konstituimit të Kuvendit, dhe pastaj presidenti, i cili do të jetë në mandat të plotë, të japë mandatin për përbërjen e qeverisë.

Megjithatë, meqenëse nuk ka gjasa të ketë marrëveshje për zgjedhjen e presidentit, siç shton Gogiq, është më mirë që Kosova të ketë një qeveri, të paktën për një periudhë të përkohshme, dhe të mos ketë as qeveri dhe as president në dy cikle zgjedhore. 

"Nëse Kosova shkon në zgjedhje të reja, atëherë do të ishte më mirë të kishte të paktën një nga këto dy institucione në kapacitet të plotë, qeverinë ose presidentin. Por është e mundur të pajtohet ajo situatë, të përpiqemi të zgjedhim presidentin, dhe pastaj, nëse nuk ka shumicë, të kalojmë në zgjedhjen e qeverisë", tha Gogiq për Kosovo online.

Sipas normave kushtetuese dhe interpretimeve të deritanishme të Gjykatës Kushtetuese, siç shpjegon ai, në momentin që konstituohet Kuvendi i Kosovës, fillon afati për zgjedhjen si të qeverisë ashtu edhe të Kuvendit, i cili zgjat 60 ditë.

Ai tregon se është ngritur pyetja nëse presidenti në detyrë i Kosovës mund të japë mandat për përbërjen e qeverisë dhe se ka mendime të ndryshme për këtë. Në momentin kur zgjidhet presidenti i ri i Kuvendit të Kosovës, sipas fjalëve të tij, përfundon mandati i Albulena Haxhiu, e cila është presidentja aktuale në detyrë.

"Pozicioni i saj si presidente e Kosovës është i lidhur me pozicionin e kryetarit të parlamentit që i përket mbledhjes së mëparshme. Pra, në momentin që zgjidhet një president i ri i parlamentit, nëse ka shumicë për këtë, ai person automatikisht bëhet presidenti në detyrë i Kosovës. Kjo nuk është për Haxhiun, përveç nëse ai rizgjidhet si kryetar i Kuvendit. Dhe pastaj pyetja është nëse personi që do të jetë presidenti i ri në detyrë i Kosovës mund të japë mandatin për të formuar qeverinë apo jo. Apo presidenti i Kosovës që ka një mandat të plotë duhet të zgjidhet së pari, dhe vetëm atëherë mund të japë mandatin për përbërjen e qeverisë", thotë Gogiq.

Megjithatë, siç vëren ai, kjo situatë nuk është e re.

"Ishte e njëjta gjë në vitin 2021. Pas zgjedhjeve parlamentare, Kosova kishte si president në detyrë ashtu edhe kryeministër teknik. Pastaj Glauk Konjufca u zgjodh president i parlamentit dhe automatikisht u bë president në detyrë i Kosovës. Ai ishte në atë pozicion për rreth 15 ditë dhe në atë cilësi i dha mandatin Albin Kurtit për të formuar qeverinë. Pra, nëse kjo ishte praktikë në vitin 2021, lind pyetja pse nuk duhet të jetë e njëjta gjë në vitin 2026, thotë ai.

Sipas vlerësimit të tij, një krizë e re kushtetuese-juridike mund të lindë nëse Kryetari i sapozgjedhur i Kuvendit, i cili bëhet ushtrues detyre i Presidentit të Kosovës, ia jep mandatin dikujt për përbërjen e qeverisë, dhe lejon që një palë tjetër ta kontestojë këtë dhe të paraqesë një ankesë në Gjykatën Kushtetuese.

"Sipas modelit nga viti 2021, kryetari i Kuvendit zgjidhet i pari, i cili automatikisht bëhet president në detyrë i Kosovës, dhe më pas i takon shumicës parlamentare nëse do të përpiqet të zgjedhë së pari qeverinë apo presidentin. Por, meqenëse të gjithë po spekulojnë se Kosova ka shumë të ngjarë të shkojë në zgjedhje të reja parlamentare që në vjeshtë ose dimër, atëherë për hir të funksionalitetit të institucioneve dhe rendit, do të ishte mirë të zgjidhet një qeveri, edhe nëse ajo bie pas dy muajsh dhe edhe nëse mbahen zgjedhje të reja, sepse përndryshe kryeministri Kurti ishte teknikisht kryeministër gjatë gjithë kohës, dhe qeveria e tij u zgjodh nga Kuvendi, mandati i të cilit skadoi më herët", thekson Gogiq.

Ai deklaron se Albin Kurti mund të formojë një qeveri me mbështetjen e pakicave, si dhe partitë e tjera shqiptare që janë opozita aktuale, gjithashtu mund të formojnë një qeveri, me faktin se do t'u duhet të formojnë një koalicion, jo vetëm me partitë e tjera të pakicave, por edhe me Listën Serbe.

"Dy skenarë janë të mundshëm për formimin e qeverisë, por për hir të stabilitetit të Kosovës, do të ishte akoma më mirë nëse njëri ose tjetri bllok formon një qeveri, edhe nëse është e përkohshme, sesa të presim zgjedhje të reja me qeverinë aktuale teknike", mendon bashkëbiseduesi ynë.

Testi - nëse ka apo jo një koalicion, sipas tij, do të jetë zgjedhja e Kryetarit të Kuvendit.

"Nëse Albin Kurti mund të ketë sukses në zgjedhjen e kandidatit të tij si Kryetar i Kuvendit me mbështetjen e pakicave, atëherë kjo do të thotë se tashmë ka marrëveshje për qeverinë", deklaron Gogiq.