Recaj: Fuqitë e mëdha përcaktojnë fatin e Qipros, një krahasim i pamundur me Kosovën

Profesori në Departamentin e të Drejtës Ndërkombëtare në Universitetin e Prishtinës, Besfort Recaj, me rastin e 50 vjetorit të ndarjes së Qipros tha se për shkak të marrëdhënieve gjeopolitike në botë është shumë e vështirë të parashikohet se kur dhe si mund të ndodhë bashkimi i këtij vendi, por edhe se ky problem nuk është i krahasueshëm me çështjen e Kosovës.

“Situata në Qipro është shumë e ndërlikuar. Sidomos kur flasim për sfondin historik. Kemi një territor që në fakt është kontrolluar nga turqit në Qipron Veriore për dekada, deri më sot me ndihmën e Turqisë”, thotë Recaj.
Ai thekson se çështja e Qipros është komplekse nga disa këndvështrime.

E para është se dy anëtarë të NATO-s janë përfshirë në konflikt.

“Ne kemi Turqinë si dhe Greqinë, e cila edhe në vitet 70 luftoi për kontrollin e Qipros pas trazirave që filluan në atë kohë. Në anën tjetër kemi Qipron, e cila është anëtare e njohur e Bashkimit Evropian”, sqaron Recaj.

Prandaj, vijon ai, deklarata e Fon der Lejen për krijimin e një federate është në përputhje me politikën zyrtare dhe qëndrimin unik të BE-së për Qipron.

“Megjithatë, se si do të përkthehet kjo në realitet dhe si do të zhvillohet kjo çështje në të ardhmen, është shumë e vështirë të parashikohet për shkak të përfshirjes së fuqive të mëdha. Sidomos kur bëhet fjalë për marrëdhëniet globale, gjeopolitike dhe politike, sidomos në Ukrainë me pushtimin e paprovokuar të Ukrainës nga Rusia. Gjithashtu, ekziston një situatë e ndërlikuar në Lindjen e Mesme. Nuk mendoj se Evropa mund t'i japë vetes ndonjë reagim pozitiv për një politikë më të vendosur ndaj Qipros”, thotë Recaj.

I pyetur se sa do të ishte zgjidhja e çështjes së Qipros një model i mundshëm për Kosovën, ky profesor beson se këto janë “çështje thelbësisht të ndryshme”.

“Ka një dallim të madh dhe thelbësor mes Qipros Veriore dhe Kosovës. Në të dyja rastet kemi situata të ndryshme faktike. Këtë e ka konfirmuar edhe Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë në qëndrimin e saj për Shpalljen e Pavarësisë së Kosovës, se ajo nuk bie ndesh me të drejtën ndërkombëtare. Në rastin e Qipros Veriore, situata është e kundërta. Kemi një rezolutë të qartë të KS të OKB-së që refuzon shpalljen e pavarësisë nga turqit qipriotë dhe atë që tani njihet si Qiproja Veriore. Prandaj në aspektin juridik kemi situata krejtësisht të kundërta që nuk mund të krahasohen”, ka theksuar Recaj.

Ai shton se ka edhe një problem tjetër.

“Mbi të gjitha kemi gjendjen faktike të Komisionit për Krime kundër Njerëzimit që nuk kanë ndodhur në Kosovë, në ndryshim nga situata me qipriotët turq, ku Komisioni përcaktoi krejtësisht ndryshe”, përfundon Recaj.