Peoviq: Qipron dhe Kosovën i lidh një sërë zgjidhjesh të pasuksesshme të bashkësisë ndërkombëtare

Hulumtuesi i Institutit për Studime Evropiane Srbolub Peoviq vlerëson se pavarësisht synimeve të bashkimit të BE-së, Turqia nuk do të heqë dorë nga vizioni i saj për një zgjidhje për Qipron, dhe se ky rast, si dhe rasti i Kosovës, kombinon një sërë zgjidhjesh të pasuksesshme nga bashkësia ndërkombëtare për të gjetur një formulë kompromisi.

“Seria e pozicioneve diplomatike që në fakt kanë zgjatur që nga vitet 1960 vazhdon. Nga njëra anë, ai kërkim është për një zgjidhje të një shteti federal, i cili do të përfshinte të ashtuquajturën Republikën Turke të Qipros Veriore. Turqia nga ana tjetër nuk dëshiron ta pranojë. Ai dëshiron që ose e gjithë Qiproja të jetë nën administrimin e Turqisë ose të jetë të paktën Qiproja Veriore dhe ai nuk do të pajtohet me zgjidhje të tilla. Nuk ka pasur ndonjë ndryshim të madh që nga plani i Ananit në vitin 2004”, thotë Peoviq për Kosovo online.

Duke komentuar 50 vjet nga ndarja e Qipros dhe pretendimet e zyrtarëve evropianë se nuk do të heqin dorë nga bashkimi i ishullit, Peoviq thotë se pavarësisht fjalëve të mëdha, në praktikë situata nuk do të ndryshojë shumë.

“Ajo teorikisht do të mbetet në pozicionin që ka qenë faktikisht që nga viti 1997 dhe kur Qiproja aplikoi për anëtarësim në BE. Dhe nuk shoh ndonjë ndryshim të madh atje. Ajo që do të mbetet fakt është se Qiproja Veriore do të mbetet jashtë BE-së, se do të mbetet de facto e ndarë dhe se një situatë e tillë do të vazhdojë edhe në të ardhmen”, beson Peoviq.

Ai shton se sado të pakrahasueshme të duken, rastet e Qipros dhe Kosovës kanë disa pika kyçe të përbashkëta.

“Ajo që i bashkon ata është së pari ajo intoleranca etnike. Duhet të kujtojmë se edhe Qiproja ka pasur masakër masive. Le të themi se një e treta e popullsisë së Qipros nuk jeton aty ku jetonin gjysmë shekulli më parë. Ajo që i bashkon gjithashtu është një sërë zgjidhjesh të pasuksesshme nga komuniteti ndërkombëtar për të gjetur një formulë kompromisi. Ajo që i ndan është para së gjithash qëndrimi i Perëndimit, qëndrimi i Bashkimit Evropian, i cili mbron plotësisht sovranitetin qipriot këtu, gjë që nuk e bëri me Serbinë”, thotë Peoviq.

Ai vazhdon se nga ana e politikës së jashtme ka një ndryshim të madh në qasjen për zgjerimin e mëtejshëm të BE-së, sepse Qiproja ishte një model sipas të cilit ata nuk donin të funksiononin më.

“Megjithëse Qiproja njihet nominalisht si një shtet që shtrihet në të gjithë ishullin, përveç dy bazave britanike, në praktikë ajo funksionon ndryshe. Kemi dy sisteme paralele që prej gjysmë shekulli funksionojnë krejtësisht veçmas. Do t'ju kujtoj një ngjashmëri tjetër. Turqit që donin të bashkëpunonin me grekët, ata që ishin në sindikatat greke gjysmë shekulli më parë, u vranë në rrugë. Pra një paralele tjetër ndoshta me rastin e Kosovës dhe Metohisë. Mirëpo, nga ana tjetër, ajo që mendoj se i ka bashkuar, së paku deri vonë, është se keni pasur plotësisht dy sisteme paralele në një territor që kanë funksionuar pa asnjë pikë lidhëse”, beson Peoviq.

Ai thekson se qipriotët shohin shumë ngjashmëri me serbët dhe situatën në Kosovë.

“Qipriotët shohin shumë ngjashmëri me Kosovën dhe ndiejnë solidaritet të madh me popullin serb në Kosovë.

Ndër të tjera, duhet të kujtojmë se në vitin 1999 ata kanë vënë në shënjestër ambasadën amerikane në vendin e tyre kur në provincën tonë kishte luftë. Megjithatë, fakti është se qëndrimet diplomatike të Perëndimit dhe të një pjese të madhe të botës janë të ndryshme. Republika Turke e Qipros Veriore nuk njihet nga asnjë vend. Ajo gjithashtu ka probleme të mëdha me demografinë. Popullsia është në rënie. Turqia po dërgon një popullsi të re nga kontinenti i saj dhe këtu lind fërkimi mes këtyre dy grupeve të turqve. Komuniteti turk nuk është demografikisht dominant dhe një sërë faktorësh janë të ndryshëm se në Kosovë”, përfundon Peoviq.