Llatinoviq: Kosova dhe Qiproja lidhin rezolutat e Këshillit të Sigurimit të OKB-së

Ish-ambasadorja në OSBE Branka Llatinoviq vlerësoi se deklarata e kryetares së Komisionit Evropian Ursula fon der Lejen për bashkimin e Qipros është një dëshmi e qartë se Bashkimi Evropian qëndron fuqishëm pas secilit prej anëtarëve të tij.

“Presidentja e Komisionit Evropian bëri një deklaratë shumë të prerë, vendimtare në lidhje me ruajtjen e integritetit territorial dhe unitetit të Qipros dhe ky është vetëm një shembull se si BE-ja qëndron pas anëtarëve të saj dhe se BE-ja nuk është vetëm një sistem vlerash dhe fitimi parash, por edhe një mbështetje për pavarësinë territoriale dhe sovranitetin e një vendi. Natyrisht, çështja e politikës së përbashkët të sigurisë dhe mbrojtjes dhe kjo deklaratë duhet lexuar në atë kuptim”, thotë Llatinoviq.

Ajo shton se Qiproja është një precedent evropian sepse, përveç çështjeve të pazgjidhura territoriale, ajo u pranua ende në Bashkimin Evropian.

“Ka arsye të ndryshme dhe modele të ndryshme. Qiproja është një konflikt i ngrirë, por si i tillë u pranua në BE, gjë që është kundër të gjitha parimeve, jo vetëm BE-së. Çdo organizatë ndërkombëtare kujdeset se cili shtet pranohet dhe nëse ka kontroll mbi të gjithë territorin e saj. Është një parim sine qua non dhe Bashkimi Evropian e ka braktisur atë në rastin e Qipros. Ajo mori Qipron pavarësisht se nuk ka kontroll mbi një të tretën e territorit të saj. Sigurisht që kjo u bë nën ndikimin e madh të Greqisë, e cila kishte kapacitet shantazhi”, shpjegon ky diplomat karriere.

Ajo thekson se pas kësaj BE-ja ende i ka forcuar pozitat e saj sa i përket kushteve për pranimin e anëtarëve të tjerë.

“Jo vetëm që lidhet me Serbinë, sepse atje e kemi Rezolutën 1244 dhe gjithmonë mund të themi se ai territor është nën mandatin e OKB-së, gjë që ka qenë edhe për anëtarësimin tonë në Këshillin e Evropës”, përkujton Llatinoviq.

Ajo paralajmëron se, nga ana tjetër, njoftimet e BE-së për pranimin e anëtarëve të tjerë të rinj si Moldavia apo Ukraina janë të dyshimta.

“Në Moldavi, ju keni Transnistrinë (Pridnistria), ku praktikisht ky vend nuk ka kontroll mbi atë pjesë të territorit, dhe një qeverisje lokale pro-ruse. Së dyti, çfarë do të ndodhë me Ukrainën, si do të përfundojë ajo luftë? A do të kemi një konflikt të ri të ngrirë apo do të rregullohet në një mënyrë tjetër kur të zhvillohen negociatat. Por të gjitha këto janë sfida të reja me të cilat po përballet BE-ja dhe bota moderne”, beson Llatinoviq.

E pyetur nëse modeli i zgjidhjes për Qipron mund të zbatohet edhe në Kosovë, Llatinoviq është skeptik.

“Shkaqet janë të ndryshme, historia është e ndryshme. Mendoj se këto janë gjëra që nuk mund të krahasohen me atë që kemi në Kosovë e Metohi. Por ka një fakt që qëndrimi i BE-së rrjedh nga qëndrimi i OKB-së për ruajtjen e unitetit dhe integritetit territorial të Qipros. Aty sigurisht kemi qëndrimin e Turqisë, i cili ndryshon”, saktëson Llatinoviq.

Ajo shton se edhe Kosova edhe Qiproja janë të lidhura me rezolutat e Këshillit të Sigurimit të OKB-së, por edhe se ato janë të ndara nga përmbajtja e tyre e ndryshme.

“Së pari kemi Rezolutën 550 të KS të OKB-së nga viti 1983 kur ai që quhej shteti turk i Qipros Veriore shpalli pavarësinë. Në atë rezolutë, i gjithë akti shpallet i pavlefshëm dhe anëtarët e OKB-së ftohen të mos e njohin atë vend dhe të mos vendosin marrëdhënie diplomatike. Kjo është diçka që nuk është në Rezolutën 1244 ose rezolutat e mëvonshme. Së dyti, i gjithë procesi i negociatave i udhëhequr nga OKB-ja lidhur me bashkimin e Qipros u zhvillua pikërisht me këtë qëllim në mendje - si të rikuperohet ajo pjesë e territorit dhe si të sigurohen modelet e duhura: nëse është federatë apo konfederatë. Kemi ndjekur kryesisht modelin federal, duke qenë se shkaqet që kanë çuar në këtë janë krejtësisht të ndryshme nga ky”, thekson Llatinoviq.

Ajo kujton gjithashtu se, krahasuar me Kosovën, problemi i Qipros ka lindur në rrethana të ndryshme historike.

“Ishte koha e Luftës së Ftohtë, junta ushtarake në Greqi që shpalli aneksimin e Qipros, koha kur kemi grusht shteti grek në Qipro, pastaj koha e presidentit të atëhershëm Makarius që iku nga vendi, pastaj e Mikos Samsonit që ishte udhëheqës i asaj lëvizjeje për bashkimin e Qipros me Greqinë që ishte president i Qipros për tetë ditë... Më pas ndërhyrja e Turqisë në Qipron e Veriut, pastaj kthimi i Makarius... Të gjitha këto janë gjëra që nuk mund të krahasohen”, përfundon Llatinoviq.