Savkoviq: Fokusi i samitit të NATO-s është mbrojtja dhe armatosja e Ukrainës

Marko Savkoviq nga fondi ISAK tha për Kosovo online se pret që samiti i NATO-s në Ankara do të diskutohet kryesisht për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes të anëtarëve të Aleancës, armatosjen e Ukrainës dhe rinovimin e armatimit të NATO-s, por ai vuri në dukje se do të flitet edhe për pikat e nxehta në të gjithë botën, përfshirë edhe Kosovën.

"Mendoj se tema e parë është dëshira ose presioni për të rritur ndarjen për mbrojtjen, është një temë e vazhdueshme për NATO-n, me faktin se tani ideja është të shkojmë në pesë përqind të PBB-së, gjë që është e pabesueshme. Nga ana tjetër, deri vonë, ishte e pabesueshme që ata po ndanin më shumë se dy përqind, dhe tani një numër i madh i shteteve anëtare po e bëjnë këtë, disa madje kanë lëvizur drejt atij objektivi prej pesë përqind", tha ai. 

Savkoviq theksoi se presioni për të rritur shpenzimet e mbrojtjes vjen nga Uashingtoni, por edhe nga vendet e Evropës Lindore që kufizohen me Rusinë. 

"Tema tjetër e madhe është paketa e destinuar për Ukrainën në lidhje me prokurimin e armëve dhe pajisjeve ushtarake, 60 miliardë (euro). Megjithatë, është rënë dakord kryesisht dhe mendoj se ata do të arrijnë një marrëveshje për këtë," tha ai.

Një tjetër temë e samitit, sipas tij, do të jetë rinovimi i armatimeve për nevojat e të gjithë Aleancës, por edhe vendet me një rrezik të shtuar sigurie, përfshirë edhe Kosovën. 

"Nuk është ende e qartë se çfarë saktësisht është kjo, por gjithçka sillet rreth saj. Armatim i ri, pozicionim i ri, kthim i vazhdueshëm drejt kërcënimeve të mundshme, ku Rusia është kërcënimi i parë, ndoshta Kina i dyti në të ardhmen. Ne nuk e dimë këtë, as NATO nuk e formulon atë në atë mënyrë. Dhe sigurisht, pikat fokale në të gjithë botën, përfshirë Ballkanin Perëndimor, pra Kosovën, ku NATO ende ka një mision," shtoi Savkoviq.

Duke folur për ndarjen për mbrojtjen e anëtarëve të NATO-s, ai deklaroi se administrata e Presidentit të SHBA-së Donald Trump po ushtron presion mbi aleatët evropianë që të marrin më shumë përgjegjësi kur bëhet fjalë për mbrojtjen e kontinentit.

"Ai mund të thotë vazhdimisht 'nuk kontribuon mjaftueshëm', të kërcënojë se do të tërheqë trupat. Sigurisht, ai nuk do t'i tërheqë ato, por mund të kërcënojë. Në atë lojë, Amerika pozicionohet përsëri si e domosdoshme, si një shtyllë e sigurisë evropiane, edhe pse ka shumë zëra në Evropë që thonë se nuk është më kështu dhe se Evropa do të duhet më në fund të hartojë politikën e saj të sigurisë dhe mbrojtjes", vuri në dukje Savkoviq.

Ai arriti në përfundimin se nuk do të ketë rritje të tensioneve midis anëtarëve të Aleancës, duke deklaruar se Turqia do ta përdorë veçanërisht mundësinë për të promovuar interesat e saj.

"Nuk është rastësi që samiti po zhvillohet në Turqi, është në interes të këtij vendi. Turqia dëshiron të heqë të gjitha kufizimet e mbetura për importin e armëve që iu prezantuan në një moment, kur ai vend luante me idenë e afrimit me Rusinë. Në atë kohë, SHBA-të morën qëndrimin se nuk mund të dorëzonin sisteme, kryesisht avionin luftarak F-35, por edhe sisteme të tjera që janë të sofistikuara", shpjegoi ai.

Ai theksoi se industria turke e mbrojtjes është jashtëzakonisht e fortë dhe se, ndër të tjera, ajo ka një rol të rëndësishëm në luftën në Ukrainë.

"Është e qartë se ka një përpjekje për të siguruar që Turqia të mbetet aty ku është, një aleate, një pjesë e historisë, në asnjë mënyrë të mos izolohet dhe të refuzohet", vlerësoi Savkoviq.

Duke komentuar pretendimet se ekziston mundësia që samiti i ardhshëm i NATO-s të mos mbahet në Shqipëri, siç ishte planifikuar, për shkak të pakënaqësisë së Trump me ndarjen e fondeve të Shqipërisë për mbrojtjen, Savkoviq tha se kjo është gjithashtu një lloj presioni ndaj Tiranës, duke shtuar se kjo do të lidhej edhe me protestat kundër projektit të Jared Kushner. 

"Sigurisht që është një presion i përshtatshëm mbi Shqipërinë, mbi Kryeministrin Rama, i cili ndoshta mund t'i rrisë këto alokime, por alokimet buxhetore nuk janë një kategori e pafundme. Nëse alokon për diçka, do të thotë që është dashur të heqësh dorë nga diçka nga ana tjetër. Ka shumë argumente pse NATO duhet ta mbajë atë samit në Shqipëri. Shqipëria është ende një anëtar relativisht i ri, është një vend që është në proces zgjerimi, shumë pro-NATO, pro-amerikan. Por ka një problem tjetër, që janë protestat kundër projektit Sazan. Nëse po kërkojmë ndonjë arsye për një ndryshim të mundshëm të vendit, do të preferoja të vija bast për ato protesta sesa për përjashtimet", përfundoi Savkoviq.