Savkoviq: Inflacioni dhe rritja e çmimeve të naftës rreziku më i madh për Ballkanin Perëndimor për shkak të konfliktit në Lindjen e Mesme

Marko Savkoviq nga fondi ISAK thotë për Kosovo online se konflikti në Lindjen e Mesme nuk paraqet rrezik të drejtpërdrejtë për vendet e Ballkanit Perëndimor, duke vlerësuar se mosmarrëveshjet e mëparshme diplomatike midis Tiranës dhe Teheranit nuk do të përhapen. Për Ballkanin Perëndimor, thekson ai, rreziku më i madh janë pasojat ekonomike – inflacioni dhe rritja e çmimeve, veçanërisht e derivateve të naftës.

Savkoviq konsideron se shtetet evropiane që kanë mbështetur operacionin e SHBA-së dhe Izraelit janë në rrezik më të madh nga një sulm iranian, duke theksuar se raketat iraniane mund të arrijnë deri në disa vende anëtare të Bashkimit Evropian. Irani, shpjegon ai, ka arritur ta përshkallëzojë konfliktin me sulme ndaj aleatëve të SHBA-së në Lindjen e Mesme, përfshirë shënjestrimin e aeroporteve ndërkombëtare dhe terminaleve të naftës.

“Për momentin, do të thosha se atyre u ka dalë që ta zgjerojnë konfliktin, që ai të bëhet diçka më shumë sesa thjesht, sado i tmerrshëm të jetë, një konflikt midis SHBA-së dhe Izraelit nga njëra anë dhe Iranit nga ana tjetër. Është sulmuar edhe Azerbajxhani, përkatësisht rajoni i Nahçivanit”, thotë ai.

Ai thekson se zgjerimi i mëtejshëm i konfliktit në territorin e shteteve aleate të SHBA-së do të ishte një formë e terrorizmit shtetëror, gjë që do të shkaktonte reagimin e Bashkimit Evropian, i cili do të priste që vendet e Ballkanit Perëndimor të ndjekin shembullin e tyre. Kujton gjithashtu se ndër shtetet e rajonit vetëm Shqipëria ka pasur mosmarrëveshje të hapura me Teheranin.

“Nuk mendoj se vetë Ballkani Perëndimor është drejtpërdrejt i rrezikuar. I vetmi shtet që ka pasur një shkak shumë konkret për konflikt me Iranin ishte Shqipëria. Shqipëria dëboi një grup që lidhet me regjimin në Teheran. Irani iu përgjigj kësaj me një sulm kibernetik. Ky ishte një nga incidentet më serioze kibernetike në këto hapësira, por përtej kësaj aktualisht nuk shoh diçka më shumë”, thotë Savkoviq.

Duke folur për pasojat indirekte të konfliktit në Lindjen e Mesme për vendet e Ballkanit Perëndimor, ai thekson se pasojat ekonomike do të ndihen shumë shpejt.

“Ngushtica e Hormuzit është mbyllur, ndërprerje e naftësjellësve, goditje ndaj terminaleve të naftës... Kjo përfshin një pjesë të madhe të tregtisë globale të derivateve të naftës. Do të ketë rritje të çmimeve. Ajo ende nuk është shumë e madhe, do të shohim se si do të reflektohet në çmimet e tjera. Zakonisht pason rritja e çmimeve dhe inflacioni”, shpjegon ai.

Ekzistojnë edhe spekulime për nisjen e një vale të re migratore, thotë Savkoviq, duke shtuar se është herët për një vlerësim të tillë pasi ende nuk ka operacione tokësore në Iran, ndërsa Amerika për momentin e përjashton një mundësi të tillë.

“Një konflikt më i gjerë i brendshëm, që do ta kishte edhe atë dimension, sigurisht që do t’i shtynte disa njerëz të largohen. Por mendoj se jemi ende larg një skenari të tillë. Ekziston arsye për shqetësim, por mendoj se kjo hapësirë, Ballkani Perëndimor, në raport me atë që po ndodh atje, është dytësore”, vlerëson bashkëbiseduesi ynë.

Ai thekson se në diskutimet në rrjetet sociale në rajon tashmë ekzistojnë ndarje dhe rreshtime në anën izraelito-amerikane ose iraniane, sipas linjave etnike dhe fetare.

“Supozoi se në Serbi do të ketë mjaft mirëkuptim për Iranin. Ai është sulmuar, pavarësisht karakterit të atij regjimi, dhe këtu imponohen edhe paralele me vitin 1999. Kjo është e pashmangshme, sepse natyra e këtij konflikti është e tillë – bëhet fjalë për një fushatë ajrore”, thekson ai.

Ajo që duhet t’i shqetësojë të gjitha shtetet e Ballkanit Perëndimor, shton ai, është fakti se nuk ka tregues që konflikti i ri në Lindjen e Mesme do të përfundojë shpejt.

“Përkundrazi, kemi analiza që tregojnë se kjo mund të zgjasë me muaj. Dhe pastaj, kam frikë, hyjmë në gjithçka që përmenda – rritje çmimesh, krizë migratore, prishje globale të zinxhirëve të furnizimit. Ky konflikt mund të na e komplikojë shumë jetën të gjithëve”, thotë Savkoviq.

Duke komentuar ngjashmërinë me luftën në Irak, Savkoviq thotë se ka një ngjashmëri në atë që të dy vendet janë shumëetnike, por ai thekson se regjimi iranian u konsolidua përmes katër dekadave të sanksioneve ndërkombëtare dhe tetë viteve të luftës, dhe se shtetësia e Iranit është mijëvjeçare.

"Është llogaritur se rënia e atij regjimi do të ndodhë, por nuk e shoh se në çfarë bazohen këto supozime. Ai regjim, nëse bëri diçka për 47 vitet e mëparshme, po punonte për konsolidimin e tij. Ai i mbijetoi tetë viteve të luftës me fqinjin e tij, e cila ishte një luftë e tmerrshme, për sa i përket viktimave, për sa i përket operacioneve. Ai i mbijetoi katër dekadave të sanksioneve ndërkombëtare të udhëhequra nga SHBA-të, të cilat ishin hegjemoni unipolar për një kohë shumë të gjatë. Mendoj se kjo është jorealiste në këtë moment", përfundon Savkoviq.