Staroviq: Pozicioni i serbëve në Kosovë e Metohi sot do të ishte pak më i mirë nëse BKS do të ishte formuar para disa vitesh

Sekretari i shtetit në Ministrinë e Mbrojtjes, Nemanja Staroviq, ka thënë sonte se formimi i Bashkësisë së Komunave Serbe nuk do t'i zgjidhë të gjitha problemet me të cilat ballafaqohen serbët në territori i Kosovës, por sigurisht që do të kontribuojë në përmirësimin e pozitës së tyre.

“Bashkësia e Komunave Serbe, gjithashtu, sipas shkresës së marrëveshjeve të lidhura nga viti 2013 deri në vitin 2015, do të kishte zotësi të plotë juridike, mundësinë për të formuar ndërmarrje publike komunale dhe për kompetencat e saj të përfaqësojë interesat e popullit serb para autoriteteve provinciale në Prishtinë, të ketë simbolet e veta, flamurin, të zgjedhë një president, nënkryetar, një sistem të tërë institucionesh që përfshin një kuvend dhe një këshill dhe një lloj bordi ekzekutiv, administratën e vet”, ka thënë Staroviq në emisionin “Të enjten në orën 9” në RTS.

Ai është i sigurt se pozita e popullit serb në Kosovë sot do të kishte qenë të paktën disi më e mirë nëse BKS do të ishte formuar para disa vitesh.

Profesori i Fakultetit Juridik, Tanasije Marinkoviq, tha se të drejtat e serbëve në Kosovë dhe mbrojtja e popullatës serbe dhe monumenteve kulturore dhe historike duhet të jenë në qendër të vëmendjes kur diskutohet për rrjedhën e mëtejshme të negociatave ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës.

“Kur i shikon organet, siç janë tani të siguruara nga Bashkësia e Komunave Serbe, ata nuk e kanë legjitimitetin origjinal demokratik”, thekson Marinkoviq, duke shtuar se ata nuk janë të zgjedhur nga qytetarët e atyre komunave.

“Mund të supozohet se ajo që parashihet me marrëveshjet e Brukselit do të jetë niveli i dytë i vetëqeverisjes lokale, duke pasur parasysh rezistencën që erdhi nga Prishtina ndaj një kërkese edhe më të fortë dhe më legjitime për kompetenca më të mëdha në atë segment”, tha Marinkoviq.

Ajo që është arritur, thotë ai, nuk është as niveli i dytë i vetëqeverisjes lokale, por bashkim i komunave.
Docent në Fakultetin e Shkencave Politike, Stefan Surlliq, deklaroi se autoritetet qendrore ruajnë të drejtën për të kontrolluar atë lloj autonomie, kapacitetet e saj dhe gjithmonë kanë mundësinë të derogojnë nga kompetencat që tashmë i kanë dhënë, t'i kthejnë ose t’i përmirësojnë dhe forcojnë.
"BKS përfaqëson autonomi efektive për serbët sepse i mbron ata në sferat themelore që garantojnë mbijetesën e tyre në Kosovë e Metohi. Kjo para së gjithash nënkupton mbrojtje shëndetësore dhe sociale, arsim, zhvillim dhe planifikim lokal urban dhe rural. Këto janë disa sfera që garantojnë, sigurisht, nëse ka vullnet politik në Prishtinë, që serbët të kenë autonominë e tyre, të drejtat të realizohen në kuadër të autonomisë territoriale të pjesshme të përbërë nga 10 komuna, personale - sepse mbledh përfaqësues dhe aktorë lokalë nga komunat me shumicën serbe, dhe kulturore - që garanton se serbët kanë të drejta për veçorinë e tyre kulturore”, thekson Surlliq.

Dragisha Mijaçiq nga Instituti për Zhvillim Ekonomik Territorial pyet se çfarë do të ndodhë me ata pjesëtarë të komunitetit serb që nuk jetojnë në komunat me shumicë serbe.

Ai përmend fshatin Gorazhdec, i cili është pjesë e komunës së Pejës, dhe Osojanë, pjesë e komunës së Istokut, i cili sipas kësaj marrëveshjeje nuk do të kishte asnjë përfitim nga BKS-ja.

"Ne kemi nevojë për modalitete që mbrojnë të drejtat kolektive të popullit serb në tërësi," beson Mijaçiq.
Historiani Petar Ristanoviq thotë se fillimisht duhet të presim dhe të shohim nëse pala shqiptare do ta pranojë fare marrëveshjen, pasi kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, e lidhi një pjesë të mirë të karrierës së tij politike, dhe në këtë moment fatin e tij politik, me kundërshtimin e tij të shprehur ndaj krijimit të Bashkësisë së Komunave Serbe.

"Në teori dhe në një situatë shumë më normale se ajo ekzistuese, mund të jetë një kornizë në të cilën një komunitet mund të zhvillohet. Në praktikë, mendoj se ka shanse të mëdha që bashkësia të jetë vetëm një kornizë boshe", përfundoi Ristanoviq.