Mlladenoviq: Ankohuni ose ndaloni konferencën kur nuk ka përkthim

Trajtimi i mosrespektimit të Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve në Kosovë nuk ka qenë asnjëherë prioritet. Politikanët duhet të kuptojnë se ky është një detyrim ligjor që duhet zbatuar, thotë Sllavisha Mlladenoviq, Komisioner për Gjuhë, për Shoqatën e Gazetarëve të Serbisë (SHGS). Mlladenoviq thekson se edhe pse ka progres, ne jemi të dënuar për një zgjidhje të ngadaltë të këtij problemi.

Për zbatimin e Ligjit për përdorimin e gjuhës ankohen individë, organizata, media. Në muajin e fundit, Zyra e Komisionerit ka marrë tre ankesa nga media. Ligji është shkelur nga Agjencia për Barazi Gjinore e Kosovës, Ministria për Komunitete dhe Kthim. Mediat janë ankuar edhe për punën e Qeverisë së Kosovës.

“Shkalla e parë për të vënë në dukje këtë problem është institucioni që ka shkelur ligjin. Ju duhet t'ia tregoni problemin menaxherit me e-mail ose të përpiqeni të ndërprisni konferencën dhe të thoni 'për hir të Zotit, njerëz, ne nuk mund të punojmë këtu, nuk ka përkthim'. Më pas mund të ankoheni në Zyrën e Komisionerit dhe Ombudsmanit. Në fund është edhe gjykata”, thotë Sllavisha Mlladenoviq, Komisioner për Gjuhët, për SHGS.

Nëse problemet dhe argumentet e redaksive serbe nuk janë të dukshme për publikun shqiptar dhe nëse nuk bëhet presion ndaj politikanëve që shkelin ligjin, çështja nuk do të zgjidhet.

“Është shumë e rëndësishme që të zhvilloni vetëdijen për problemin me bashkëqytetarët shqiptarë. Nëse janë 'të verbër' ndaj problemeve tuaja dhe nuk duan t'ju ndihmojnë, situata është shumë më e komplikuar. Unë jam i mendimit se nuk është kështu”, thekson Mlladenoviq.

E fundit në një seri rastesh ku mungonte një përkthim në serbisht ishte një konferencë e organizuar nga Agjencia për Barazi Gjinore. Komisioneri për gjuhët thotë se pas ankesës, të cilën gazetarja e Qendrës Mediale në Çagllavicë, Sanja Gjokiq, ia ka dorëzuar Zyrës, kësaj Agjencie i është dërguar rekomandim.

“Ka pasur një gabim në fletëthirrje sepse nuk u theksua se ishte e nevojshme të konfirmohej pjesëmarrja. Ligji për përdorimin e gjuhëve thotë qartë se institucioni duhet të sigurojë përkthim në ngjarje publike, si dhe kur ka kërkesë për të. Këtu nuk ka asnjë ofertë të tillë aktive, në kuptimin 'do të përkthejmë në rast se dikush shfaqet'. Fatkeqësisht, shpesh ndodh që pjesëmarrja konfirmohet, por nuk ka përkthim”, thotë ai.

I pyetur nëse gazetarët e redaksive serbe do të mund ta ushtrojnë të drejtën e tyre për përkthim me një praktikë të tillë, Mlladenoviq thekson se do të ishte më e lehtë të identifikoheshin fajtorët, nëse përkthimi nuk sigurohet edhe në atë rast.

“Kjo është hera e parë që dikush ankohet për këtë Agjenci. Nëse kjo ndodh përsëri, ju e kuptoni se është një qëllim për të diskriminuar dikë. Ja nje shembull. “Katër herë i kemi dërguar Ministrisë së Shëndetësisë së Kosovës rekomandim me të cilin kemi kërkuar që të dënohen fajtorët e veprës dhe kjo nuk ka ndodhur”, thekson Mlladenoviq.

Sipas tij, Zyra e Komisionerit u jep vetëm rekomandime institucioneve dhe organizatave për mosrespektim të këtij ligji.

“Unë kam ardhur në Zyrë pasi baza ligjore ishte përgatitur tashmë. Në rregullore shkruhej qartë se masa e dënimit është në juridiksionin tonë, por asnjëherë nuk arritëm ta ushtrojmë atë autoritet”, shpjegon ai.

Mlladenoviq thotë se Ministria e Administratës Publike, juridiksion i së cilës ishte zbatimi i gjobave, në bazë të rekomandimit të dërguar nga Zyra e Komisionerit, nuk e ka bërë këtë.

“Jo vetëm që nuk e zbatuan, por u mbyllën si Ministri dhe u integruan në Ministrinë e Punëve të Brendshme. Sa herë që mungon një përkthim, zyrtari kryesor administrativ në organizatën në fjalë, po dërgojmë rekomandim për disiplinimin e personave që janë përgjegjës për zbatimin e atyre rekomandimeve”, thotë Mlladenoviq.

Ai vë në dukje se ankesat drejtuar të njëjtit institucion apo organizatë po përsëriten.

“Institucionet që ishin shembulli më i mirë i respektimit të Ligjit për përdorimin e gjuhës, sot nuk janë. Më shpesh ndodh pas ndryshimit të drejtimit, sepse profesionalizmi i një institucioni është në fakt pasqyra e tij. Në përgjithësi, administrata nuk ka nevojë për urdhër nga ministri apo sekretari që të punojë sipas ligjit”, thotë Mlladenoviq.

Shoqata e Gazetarëve të Serbisë dhe dega e saj Shoqata e Gazetarëve të Kosovës dhe Metohisë (SHGKM) protestuan në fillim të muajit, për faktin se në konferencën për media të ministrit për Komunitete dhe Kthim në Qeverinë e Kosovës, Nenad Rashiq, nuk kishte asnjë përkthim në gjuhën serbe, por edhe në gjuhën shqipe. Me atë rast, Rashiq foli për procedurat që duhet të përmbushen për të siguruar përkthimin.

“Procedurat janë të komplikuara dhe interpretimi i tyre gjithmonë dëmton Ligjin për përdorimin e gjuhës. Një Ministri i paraqet kërkesë Ministrisë së Punëve të Brendshme, e cila duhet të bëjë konkursin. Për të mos folur për faktin që ministritë lënë vende vakante për të mos dërguar kërkesë në Ministrinë e Brendshme, sepse ata duan të mbajnë për vete diskrecionin e punësimit. Ata (ministritë) duhet ta dërgojnë kërkesën në Ministrinë e Punëve të Brendshme, konkursi bëhet në Ministri”, thotë Mlladenoviq.

Mlladenoviq thotë se kur është fjala konkretisht për Ministrinë për Komunitete dhe Kthim, kjo nuk ka ndodhur, më saktë, një herë është hapur një konkurs në këtë ministri, por atëherë nuk ka pasur kandidatë dhe konkursi është anuluar. Pas reagimit të SHGS, Ministria për Komunitete dhe Kthim ka arritur të punësojë një përkthyes.

Në fund të bisedës, Komisioneri për Gjuhët thotë se Zyra po bën atë që mundet dhe duhet të bëjë, por kjo nuk është e mjaftueshme.

“Zgjidhja është krijimi i kërkesës për staf adekuat, që duhet të arsimohet. Zgjidhja e këtij problemi nuk do të ndodhë brenda natës”, ka përfunduar Sllavisha Mlladenoviq, Komisioner për Gjuhët në Kosovë.

Shoqata e Gazetarëve të Serbisë (SHGS) dhe dega e saj, Shoqata e Gazetarëve të Kosovës dhe Metohisë (SHGKM), kanë vite që protestojnë dhe vënë në dukje praktikën e krijuar të shkeljes së Ligjit për Përdorimin e Gjuhës, me të cilën gazetarët përballen çdo ditë. Ata nuk heqin dorë nga kërkesa e tyre që të respektohet Ligji dhe të përmbushen të drejtat për përdorimin e barabartë të gjuhës serbe në Kosovë.