Tragovi srpske istorije u Albaniji – od moštiju Jovana Vladimira do spomenika iz Velikog rata

Od moštiju prvog srpskog kneza i svetitelja Jovana Vladimira, preko srednjovekovnih gradova u kojima su stolovali naslednici srpskih vladara, do gotovo zaboravljenih grobova i spomenika koji svedoče o stradanju srpske vojske tokom Velikog rata – tragovi srpske istorije u Albaniji i danas odolevaju zubu vremena, prenosi RTS.

Tragovi srpske istorije u Albaniji i dalje postoje, ali ih malo ko posećuje. U manastir nadomak Elbasana, gde počivaju mošti prvog srpskog kneza i svetitelja Jovana Vladimira, vernici iz Srbije dolaze mahom za praznik. 

Skriveni od pogleda javnosti i van uobičajenih turističkih ruta, čuvaju sećanje na vekove zajedničke prošlosti i događaje koji su obeležili istoriju srpskog naroda.

„Zaista ću poneti lepe utiske odavde i nadam se da ću se vratiti s obzirom na to da nismo daleko“, kaže jedna od posetiteljki.

Na desetak kilometara od Skadra nalazi se nekada jedan od najvažnijih srednjovekovnih gradova Nemanjića, potom Balšića, Lazarevića i Brankovića – Drivast. U vreme kada je Skadar bio srpska prestonica, u njemu su stolovali prestolonaslednici, piše RTS.

Direktor Muzeja fresaka u Beogradu Bojan Popović kaže da je svakako tačno i da se tu svi istoričari slažu, da su svi veći gradovi u Albaniji bili naseljeni i romanskim i grčkim stanovništvom, ali i Albancima i Srbima.

Vekovima isprepletane sudbine

Iako nisu u turističkim ponudama, mnogi spomenici kulture u Albaniji, pa i manastir Svetog Jovana u Raš-kuli nadomak Skadra, predstavljaju dragoceno svedočanstvo o vekovima isprepletanih sudbina i suživota na tom prostoru.

Helidon Sokoli, direktor regionalne direkcije Ministarstva kulture u Skadru, ističe da je dokumentovano da je dva veka postojala slovenska zajednica koja je obavljala obrede po istočnim običajima u tom manastiru.

„Čak i danas, u nekim od sela u blizini crkve, imamo slovensko stanovništvo u tri-četiri sela, bilo da je srpsko ili crnogorsko, koji vekovima žive na tim prostorima“, navodi Sokoli.

Manastir u Skadru odoleva zubu vremena

U Skadar se nekada ulazilo i sa reke Bojane, na čijoj se obali nalazila trgovačka luka, carinarnica i Manastir svetog Sergija i Vakha koji i danas odoleva zubu vremena. U njemu su tokom 11. i 12. veka sahranjena četiri srpska kralja iz loze Vojislavljevića.

Dr Edmond Maljaj iz Istraživačkog instituta Albanije kaže da tih grobova više nema jer je reka učinila svoje i izazvala mnoge erozije.

„Poznato je da je manastir obnavljan 1290. godine. To znamo po dva kamena koji pokazuju da je u njegovu obnovu uložila kraljica Srbije Jelena, zatim imamo još jednu rekonstrukciju u 14. veku od njenih sinova Stefana Dragutina i Stefana, odnosno Uroša Drugog“, objašnjava Maljaj.

Spomenici i grobovi koji danas postoje u Albaniji zaboravljeni su ili ostavljeni.

Među njima su jedini očuvan spomenik podignut srpskim vojnicima tokom Velikog rata i grob vladike raško-prizrenskog Serafima, interniranog tokom Drugog svetskog rata.