Paparaci: CIK prekršio izborni zakon, ozbiljne nepravilnosti u brojanju glasova kandidata

Praksa koju je Centralna izborna komisija (CIK) sledila i ponavljala u vezi evidentiranjem izbornih rezultata pokazuje ozbiljno odstupanje od zakonskih odredbi zakona o opštim izborima, što je direktno narušilo integritet izbornog procesa, piše Paparaci.

Ta odstupanja dokazana su u nekoliko opštinskih centara za brojanje, gde su utvrđene ozbiljne nepravilnosti u brojanju glasova kandidata.

Iako je ponovno brojanje u Centru za brojanje i rezultate (CBR) preduzeto upravo zbog neuspeha prvog procesa u CBR-u, CIK nije intervenisao da ispravi uzrok problema. Naprotiv, nastavio je da primenjuje istu nezakonitu praksu, ostavljajući timovima za brojanje ne samo da broje glasačke listiće, već i da direktno evidentiraju rezultate u elektronskom sistemu, bez ikakvog nezavisnog filtera za verifikaciju.

Zakon o opštim izborima, ne samo u jednom slučaju, već u nekoliko slučajeva, jasno ograničava da li se rezultati svakog biračkog mesta šalju na tabelarni prikaz u CBR ili se unos podataka i rezultata vrši u CBR, navodi Paparaci.

Član 101 zakona o opštim izborima, koji reguliše proces brojanja glasova i objavljivanja rezultata, jasno razdvaja institucionalne uloge i odgovornosti.

Iako je zakon razdvojio uloge, ne dozvoljavajući brojaču da tabelarno prikazuje rezultate, već samo da ih evidentira ili upisuje na obrasce, praksa CIK-a nije pratila izborni zakon.

Tačka 4 ovog člana navodi da svaka opština mora imati Opštinski centar za brojanje, gde se vrši prijem glasačkih kutija i izbornog materijala, brojanje glasačkih listića i procena glasova za kandidate, kao i popunjavanje obrazaca za rezultate kandidata za svako biračko mesto.

Stoga, ovaj stav ograničava ulogu OCB-a samo na popunjavanje obrazaca za rezultate kandidata.

U ovom trenutku, zakon pravi jasnu razliku između procesa brojanja u NKB i procesa unosa i tabelarnog prikazivanja podataka u CNR.

Ali, u praksi, ova zakonska podela nije poštovana. Timovi za brojanje u opštinskim centrima za brojanje, nakon što su prebrojali glasačke listiće, sami su direktno unosili podatke u sistem. To znači da unos podataka nije obavljen u CNR, kako je propisano zakonom, već u NKB, što je praksa koja nema pravni osnov.

Ova radnja predstavlja jasno kršenje člana 101 i pokreće ozbiljna pitanja o zakonitosti i bezbednosti izbornog procesa. Davanjem timovima za brojanje ovlašćenja koja zakon ne priznaje, CIK je de fakto promenio izbornu proceduru bez promene zakona.

Problematičnija je tačka 16 člana 101, koja definiše da se konačni rezultati objavljuju tek nakon što se završi prebrojavanje, unos podataka u CNR i period žalbe.

Iako ovi proceduralni detalji izgledaju kao birokratske formalnosti, u stvari, oni su namenjeni da garantuju brojanje glasova i da spreče brojače da dobiju pravo da sami unose glasove koje broje u sistem, piše kosovski portal.

Centralna izborna komisija je sledila istu praksu u procesu ponovnog brojanja glasova na 2.557 biračkih mesta širom Kosova. Iako je ponovno brojanje obavljeno u prostorijama Centra za brojanje i rezultate, ni unos rezultata u ovom slučaju nije bio u skladu sa zakonom o opštim izborima.

Kao i u Opštinskim centrima za brojanje (OCB), i u Centru za brojanje i rezultate (CBR), rezultate su u sistem unosile iste osobe koje su brojale glasačke listiće. Drugim rečima, timovi za brojanje glasova su direktno evidentirali svoj rad u sistemu rezultata.

Uprkos činjenici da je ponovno brojanje u CNR-u obavljeno zbog kvara brojanja glasova kandidata u NIK-u, CIK nije izbegao problem, već je nastavio da sledi istu praksu, gde su timovi za brojanje glasova evidentirali svoj rad ili brojanje glasova u sistemu rezultata.

Praksa da se timovima za brojanje dozvoljava, pored brojanja glasačkih listića, da i sami evidentiraju rezultate u elektronskom sistemu nije izolovana pojava izbora održanih 28. decembra. Prvi put je uspostavljen tokom izbora 9. februara 2025. godine.

Od tada, unos podataka u sistem vrše isti ljudi koji su vršili brojanje glasova, svodeći ulogu Centra za brojanje i rezultate na formalnu funkciju, bez stvarne verifikacije i bez nezavisne kontrole. Umesto da ispravi ovu praksu nakon izbora 9. februara 2025. godine, CIK ju je institucionalizovao, ponovo je primenjujući na izborima 28. decembra, pa čak i u procesu ponovnog brojanja glasova.