KO je KO – Žan-Fransoa Iše: Specijalista za kinesku ekonomiju, na Kosovu počinje diplomatsku karijeru

Ekonomista, univerzitetski profesor i specijalista za ekonomiju Kine Žan-Fransoa Iše postavljen je za novog ambasadora Francuske na Kosovu.

Za ambasadora je imenovan ukazom predsednika Emanuela Makrona od 10. avgusta i na tu funkciju stupiće 1. septembra.

Iše je 30. januara 2025. godine izabran i za potpredsednika Organizacije univerziteta Francuske, koja predstavlja univerzitete i institucije visokog obrazovanja u Francuskoj.

Na mestu ambasadora u Prištini, Žan-Fransoa Iše naslediće Olivijea Geroa, koji je postao „poznat“ široj javnosti kada je 2023. pomerena spomen-ploča palim srpskim vojnicima u Balkanskim ratovima i u Prvom svetskom ratu na vojnom pravoslavnom groblju u Prištini.

Specijalista za Kinu

Žan-Fransoa Iše je francuski ekonomista specijalizovan za azijsku ekonomiju, posebno za Kinu, i profesor na Nacionalnom institutu za orijentalne jezike i civilizacije (INALCO), čiji je predsednik bio od 2019. do 2026. godine. Bio je glavni i odgovorni urednik časopisa „Kineske perspektive“ od 2006. do 2011. godine, a za potpredsednika organizacije „Frans univerzites“ izabran je 30. januara 2025. godine.

Studirao je ekonomiju i obavljao više istraživačkih funkcija u Francuskoj i Kini. Od 1982. godine radio je na Univerzitetu Ren 1 u Francuskoj, gde je 1993. godine doktorirao ekonomiju, dok je od 1987. do 1991. godine istraživao na Univerzitetu u Pekingu.

Od 1993. do 1995. godine nastavio je postdoktorske studije u Francusko-japanskom domu u Tokiju, instituciji pod zajedničkim nadzorom francuskog Ministarstva spoljnih poslova i Nacionalnog centra za naučna istraživanja (CNRS). U toj instituciji bio je viši istraživač od decembra 1995. do marta 1997. godine.

Od aprila 1997. do avgusta 2001. godine radio je kao viši istraživač u Francuskom centru za savremene kineske studije (CEFC), istraživačkom centru CNRS-a sa sedištem u Hongkongu. U Aziji je boravio od 1987. do 2001. godine.

Od septembra 2001. do septembra 2006. godine bio je vanredni profesor ekonomije na Univerzitetu Ren 2, gde je od 2010. bio i direktor istraživanja.

Od septembra 2006. do avgusta 2011. godine rukovodio je Francuskim centrom za savremene kineske studije i bio glavni i odgovorni urednik časopisa „Kineske perspektive“.

Od septembra 2011. godine profesor je na Nacionalnom institutu za orijentalne jezike i civilizacije (INALCO), gde se bavi ekonomijom i društvom savremene Kine. Gostujući je profesor na Pariskoj školi za međunarodne odnose pri Institutu za političke studije u Parizu.

Predaje kinesku i azijsku ekonomiju, kao i istoriju ekonomskog razvoja Kine i Indije iz uporedne perspektive.

Njegova istraživanja usmerena su na ulogu države u industrijskom razvoju Kine u poređenju sa Indijom. 

Bavi se kineskom makroekonomijom, restrukturiranjem kineskih državnih preduzeća, uticajem globalizacije na kineske i indijske kompanije, održivim razvojem u Kini, društvenom odgovornošću kompanija u Kini, kao i kinesko-indijskim odnosima.

Iše je pridruženi član Centra za proučavanje moderne i savremene Kine, osnovanog 1996. godine.

Od februara 2017. godine bio je potpredsednik Naučnog saveta INALCO-a. Bio je i zamenik direktora Azijske mreže CNRS-a (GIS).

U januaru 2019. godine izabran je za predsednika INALCO-a, a na tu funkciju ponovo je izabran 2023. godine.

Rad o kineskoj ekološkoj krizi

Prema mišljenju Žan-Fransoa Išea, ekološka kriza u Kini prvenstveno je posledica strukturnih problema: demografskih kretanja, vrste industrijalizacije, koju karakteriše snažna zastupljenost teške industrije, i energetskih izbora, odnosno izrazite zavisnosti od uglja.

Među uzrocima navodi i odnos između centralnih i pokrajinskih vlasti. Pokrajinske vlasti nastoje da razvijaju što obimniju industriju na svojim teritorijama, čime podstiču širenje sličnih industrijskih grana, umesto njihove koncentracije.

Rad o kineskom kapitalizmu

Kako navodi Iše, kineski kapitalizam pokazuje raznolikost oblika kapitalizma koji mogu postojati.

Godine 2012, priznajući brojne reforme kineskih državnih preduzeća koje je sprovela vlada, ukazao je i na loše rezultate pojedinih kompanija. Ocenio je da je tadašnja politika kineske vlade, usmerena ka većoj transparentnosti, bila neefikasna, jer je Komunistička partija imenovala rukovodioce kompanija i kontrolisala njihove upravne odbore.

Smatrao je da su prvenstveno lični interesi i prihodi od privilegovanih položaja, koje kontrolišu određene grupe unutar državnog aparata, predstavljali prepreku uvođenju konkurencije, privatizaciji i deregulaciji kamatnih stopa i deviznog kursa u kineskoj privredi i finansijskom sistemu.

Naglasio je da je odustajanje od javnog vlasništva i dalje nezamislivo za Komunističku partiju Kine. Prema njegovim rečima, uvođenje lokalnih poreza omogućilo bi lokalnim vlastima ispod pokrajinskog nivoa da prevaziđu hronične budžetske deficite.