Prenkaj: Zajednička deklaracija o integraciji regiona može da bude „prečica“ ka EU

Diplomata Albert Prenkaj smatra da bi scenario uslovne integracije kandidata sa Zapadnog Balkana, uz garantovano članstvo u Evropskoj uniji, predstavljao logičan geopolitički i strateški potez Brisela u novim međunarodnim okolnostima, dodajući da bi zajednička deklaracija o integraciji regiona pre 2030. mogla da predstavlja novu „prečicu” ka EU.

Prenkaj je za Kosovo onlajn naveo da bi takav model podrazumevao integraciju „zapadnobalkanske šestorke“ uz ispunjavanje kriterijuma pod nadzorom članica EU, odnosno „zemalja tutora“ za svakoga iz regiona pojedinačno.

„Zajednička deklaracija o integraciji država Zapadnog Balkana pre 2030. godine je od suštinskog značaja, kao nova prečica na putu ka EU. Mislim da je politička odluka o integraciji šestorke sa Zapadnog Balkana sa kriterijumima koji bi morali biti ispunjeni za integraciju logičan geopolitički i strateški realpolitički potez zvaničnog Brisela. Scenario bi predviđao uslovnu integraciju (sa garantovanim članstvom) sa kriterijumima koji bi pod nadzorom zemalja EU za svaku zemlju sa Zapadnog Balkana. U ovom slučaju EU bi se proširila i dobila novu političku i stratešku konturu, sprečavajući interferencije inverznih geopolitičkih interesa na tlu Evrope“, objasnio je Prenkaj.

On je ocenio da  globalni događaji, uključujući rat u Ukrajini, sukobe na Bliskom istoku i promene u spoljnopolitičkoj strategiji Sjedinjenih Američkih Država, ukazuju da se svet nalazi u periodu transformacije međunarodnog poretka.

Prenkaj je istakao da se u tom kontekstu pitanje evropskih integracija Zapadnog Balkana mora posmatrati iz geopolitičke perspektive, a ne isključivo kroz kriterijume za pristupanje Evropskoj uniji, podsećajući da je Poglavlje 35 u pregovorima Srbije sa EU direktno povezano sa dijalogom Beograda i Prištine i sprovođenjem Ohridskog sporazuma iz 2023. godine.

„Od obe strane zahteva se da razvijaju dobrosusedske odnose, međusobnim priznanjem određene nacionalne simbole i reše prepreke za članstvo u međunarodnim organizacijama“, rekao je Prenkaj podsetivši da je Srbija, od 35 poglavlja - otvorila 22, od kojih je dva privremeno zatvorila, dok je Kosovo podnelo zahtev za članstvo u decembru 2022, ali da taj zahtev Savet EU do danas nije razmotrio.

Prenkaj je ocenio i da Albanija i Crna Gora trenutno prednjače u procesu integracija, dok Severna Makedonija ostaje blokirana bilateralnim sporovima i unutrašnjim političkim pitanjima.

U vezi sa zajedničkim autorskim tekstom Edija Rame i Aleksandra Vučića u kojem se predlaže fazni model integracije Zapadnog Balkana u jedinstveno tržište EU i šengenski prostor pre punopravnog članstva, napomenuo je da integracija Zapadnog Balkana predstavlja geopolitički i strateški bezbednosni imperativ EU i regiona.

„Uprkos Planu rasta za Zapadni Balkan koji predvidja ubrzanje socio-ekonomske konvergencije regiona sa EU do 2030, kao datum koji nije fiksan, mislim da je integracija ostalih evropskih zemalja, uključujući Zapadni Balkan geopolitički i strateški sigurnosni imperativ EU, pa i zemalja na jugoistočnom rogu Evrope. Iako možda zvuči nerealno, nepremostivo, i štaviše – kao neka vrsta naučne fantastike, integracija sa zajedničkim kriterijumima za zapadnobalkansku šestorku je optimalno geopolitičko rešenje za Evropu i EU“, kazao je Prenkaj.