Çfarë e sjell Bledi: Shtrirja modeste e forumeve rajonale, zvogëlimi i ndikimit politik të BE-së

Bisedimet në forumet rajonale, si ai i sotëm në Bled të Sllovenisë, nuk kanë shtrirje të madhe, por janë më shumë të tipit protokollarë, ndaj nuk duhet të presim një kontribut të madh prej tyre në zgjidhjen e disa problemeve serioze politike, siç është kriza në relacionin Beograd-Prishtinë, thonë bashkëbiseduesit e Kosovo Online.

Gjatë këtij viti janë mbajtur një numër i madh i tubimeve rajonale në të cilat kanë marrë pjesë edhe zyrtarë të BE-së, por sa i përket krizës në Kosovë, ato takime vetëm po e “ndjejnë pulsin” para disa bisedimeve të ardhshme zyrtare. 

Në Forumin Strategjik dyditor të Bled-it, i cili këtë vit po mbahet me sloganin "Solidariteti për Sigurinë Globale", do të marrin pjesë kryeministra nga rajoni, Presidenti i Këshillit Evropian, Charles Michel, si dhe Përfaqësuesi Special për Dialogun Serbi-Kosovë, Miroslav Lajçak. Kurti dhe kryeministrja serbe Ana Brnabiq do të shfaqen së bashku në një nga panelet. Lajçak sot është takuar edhe me Vjosa Osmanin në Austri, ku në Alpbach po mbahet Forumi Evropian “Për një Evropë të guximshme”. 

Komentatori i politikës së jashtme dhe korrespondenti shumëvjeçar nga Gjermania, Miroslav Stojanoviq, është i mendimit se shtrirja e tubimeve të tilla nuk është e madhe dhe se rëndësia e tyre është më shumë në bisedimet dypalëshe që zhvillohen në margjina. Ai shton se mund të jenë të dobishme nëse përfshijnë ndonjë mbështetje financiare nga BE-ja, përndryshe janë më shumë një lojë diplomacie, pa asnjë efekt.

I pyetur nëse takimet në Bled dhe Austri do të jenë një lloj “përgatitje e terrenit” për vazhdimin e dialogut në Bruksel, Stojanoviq nuk pret ndonjë zhvillim të rëndësishëm.

“Po hyjmë në errësirë, beteja është kundër kohës që të arrijmë diçka më serioze në atë dialog, të paktën deri në fund të këtij viti, sepse vitin e ardhshëm pritet një vakum politik kur është fjala për këtë temë, duke marrë parasysh zgjedhjet në SHBA dhe BE. Disa nga ato figura që janë tani në skenën politike ndoshta nuk do të jenë më në pozicionet e tyre aktuale. Pyetja është se çfarë do të ndodhë me kreun e diplomacisë evropiane Giuseppe Borella apo Lajçak në atë përbërje të re në BE. Përndryshe, ata kanë një rezultat shumë të dobët në fushën e dialogut ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, asgjë nuk kanë lëvizur, është një katror i rrethit, pavarësisht nga premtimet optimiste të Lajçakut dhe afatet që ai vazhdoi të jepte për diçka. Lajçak ka më shumë se tre vjet në postin e të dërguarit, ka pasur mbështetjen e fortë të vendeve evropiane, ka qenë kandidat i Gjermanisë, më saktë i ish-kancelares Angela Merkel. Lajçak ka ende njëfarë mbështetjeje formale, por nuk jep rezultate. Pyetja është edhe se sa janë të interesuar amerikanët për këtë çështje, më duket se nuk janë shumë. Ata janë të vetmit që mund të iniciojnë diçka në atë dialog, evropianët nuk munden”, beson bashkëbiseduesi ynë.

Ai pret që të bëhet presion ndaj Kurtit dhe Osmanit në Bled dhe në Austri për të përmbushur kërkesat e SHBA-së dhe BE-së për deeskalim në veri të Kosovës, por jo që këto presione të japin fryte.

“Do të ketë presione nga të dyja palët, por është e qartë se deri më tani nuk është bërë presion serioz ndaj Kurtit. Le të marrim si shembullin më të mirë ndalimin e hyrjes së mallrave serbe në Kosovë, për shkak të së cilës edhe serbët edhe shqiptarët po vuajnë. Po donte Europa,te pakten mund ta kishte zgjidhur. E marr si shembull pamundësisë dhe anemise të BE. Por keto takime janë bere nje tradite dhe nje lloj ceremonie. Mire te jesh aty,sepse me mire jini aty kur jeni duke u diskutuar”, thotë Stojanoviq.

Gjithashtu tregon se qëllimi i këtyre tubimeve është që nikoqirët të pozicionohen më fort në skenën globale dhe rajonale dhe të tërheqin ata që janë në çfarëdo mënyre të largët ose hezitues në çdo gjë.

"Tani, sigurisht, strategjikisht dhe politikisht, Evropa është më pak e rëndësishme për evropianët sesa, të themi, Afrika, veçanërisht jugu i atij kontinenti, i cili nuk u bashkua në fushatën e ashpër kundër Rusisë, këtu hyn edhe BRICS plus. Tashmë mund të ndihet se një grup vendesh serioze po krijohet si një kundërpeshë e hegjemonisë së SHBA-së. Pavarësisht historive që rendi ndërkombëtar botëror nuk po ndryshon, është e qartë se ai po ndryshon, konturet e tij mund të ndjehen, megjithëse jo gjithçka. Ka ende aspirata dhe ambicie të atyre që, për shembull, vendosin ritmin për dekada në botë, mbi të gjitha Uashingtonin, por edhe BE-në, e cila politikisht nuk ka më mundësi të bëjë diçka më serioze për në nivel global humbi, sidomos me luftën në Ukrainë dhe disiplinën e hekurt që ia imponoi SHBA-ja”, përfundon Stojanoviq.

Nënkryetarja e Qendrës për Politikë të Jashtme, Suzana Grubjeshiq, thotë për Kosova Online se Forumi Strategjik i Bledit dhe Forumi Evropian Alpbach këtë vit kanë tema të ngjashme, duke shtuar të njëjtët pjesëmarrës dhe shumë përpiqen të marrin pjesë në të dyja ngjarjet.

Sllovenia dhe Austria si nikoqire fokusohen në temat aktuale evropiane dhe botërore dhe nuk anashkalohet as aspekti rajonal. Është e dobishme që rajoni të marrë pjesë në iniciativa të tilla, por nuk duhet të presim ndonjë rezultat të rëndësishëm sepse këto nuk janë vende ku zgjidhen çështjet e hapura.Delegacioni i Kosovës u shpërnda në të dyja vendet, Lajçak në Alpbach, kryeministri dhe ministri i punëve të jashtme të Serbisë janë në Bled, janë shpërndarë edhe zyrtarë evropianë, por përveç fjalimeve dhe diskutimeve në margjinat e të dyja tubimeve, nuk do të merret asnjë vendim”, beson ajo. 

Sipas mendimit të saj, përfaqësuesi evropian për dialogun Miroslav Lajçak dhe i dërguari amerikan për Ballkanin Perëndimor, Gabriel Escobar, në periudhën në vijim do të përpiqen që negociatat ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës t'i nisin nga ngërçi dhe fillimisht të zbatojnë planin evropian në de -përshkallëzimi në veri.

“Megjithatë, sjellja e autoriteteve të Kosovës gjatë pushimeve verore nuk garanton aspak se do të shkojnë në atë drejtim. Mund të presim edhe vizita në rajon, bisedime dhe bindje që serbët të marrin pjesë pa kushte në zgjedhjet e përsëritura në veri të Kosovës”, konsideron Grubjeshiq.