Debati në KS të OKB-së për Kosovën: A ishin mesazhet të pritshme dhe cila është roli i UNMIK-ut?

Pas paraqitjes së raportit mbi punën e UNMIK-ut në mbledhjen e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, pasuan fjalimet e përfaqësuesve të Serbisë dhe Kosovës, Marko Gjuriq dhe Donika Gërvalla, si dhe mesazhet e ambasadorëve të fuqive të mëdha. Sipas bashkëbiseduesit të Kosovo online, Nikola Vujinoviq, ato ishin të pritshme dhe në përputhje me qëndrimet zyrtare të atyre vendeve, ndërsa analistja nga Kosova, Alma Llama, konsideron se mbledhjet në Nju Jork janë të panevojshme, pasi nuk kontribuojnë në një rezultat pozitiv në marrëdhëniet ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Shkruan: Millena Milladinoviq

Duke folur për zhvillimet në Kosovë gjatë gjashtë muajve të fundit, zëvendësshefi i UNMIK-ut, Milbert Dongxhon Shin, shprehu shqetësim për mbylljen e institucioneve serbe, veçanërisht atyre që ndikojnë në shërbimet shëndetësore, arsimore dhe kulturore.

„Është e rëndësishme që autoritetet në Prishtinë të angazhojnë me të vërtetë të gjitha komunitetet e interesuara, para se të zbatojnë vendime që ndikojnë në jetën e përditshme. Dhe të kërkojnë alternativa të qëndrueshme për të shmangur ose për të zbutur pasojat negative“, theksoi, ndër të tjera, Shin.

Ministri i Punëve të Jashtme të Serbisë, Marko Gjuriq, i cili drejtoi delegacionin serb në takim, tha se të drejtat themelore të serbëve në Kosovë jo vetëm që po neglizhohen, por po shkatërrohen në mënyrë sistematike, pjesë-pjesë.

Nga ana tjetër, ministrja e Punëve të Jashtme dhe Diasporës së Kosovës në mandat teknik, Donika Gërvalla, e shfrytëzoi rastin për të akuzuar Serbinë se paraqet kërcënim për rajonin dhe se po përgatit agresion ushtarak.

Ajo vlerësoi se UNMIK-u duhet të mbyllet, pasi “ekzistenca e tij përbën vetëm një shpenzim të panevojshëm të fondeve të OKB-së dhe nuk ka asnjë qëllim real”.

Me këtë vlerësim u pajtua edhe ambasadori i SHBA-së në OKB, duke theksuar se “në Kosovë nuk ekziston asnjë krizë”.

Pasoi një debat edhe për përdorimin e termit “Metohi”. Gjuriq, duke iu përgjigjur pretendimeve të Gërvallës se “nuk ka Kosovë dhe Metohi” dhe se ky është “shprehje e ambicieve hegjemoniste të Serbisë ndaj Kosovës dhe gjuhë e Slobodan Millosheviqit”, tha se ky term ekziston dhe në kuptimin e tij origjinal i referohet pronës së manastireve, si dhe gjendet në dokumente historike që nga Mesjeta, prandaj nuk mund t’i atribuohet Millosheviqit apo ndonjë politikani tjetër.

Mesazhe të pritshme

Ndërsa mesazhet e përfaqësuesve të fuqive të mëdha, sipas bashkëbiseduesve tanë, ishin më pak a më shumë të pritshme, u veçua fjalimi i ambasadores franceze, e cila theksoi se është e domosdoshme të formohet Asociacioni i Komunave Serbe dhe përmes atij mekanizmi të zgjidhet çështja e institucioneve serbe.

Sipas mendimit të studiuesit të sigurisë, Nikola Vujinoviq, fjalimi i ambasadores së Francës megjithatë është vetëm një frazë, me qëllim që të dallohet disi nga përfaqësuesit e tjerë.

"Franca është në trazira të mëdha të brendshme politike, mund të përjetojmë edhe faktin që Macron do të tërhiqet nga mandati presidencial dhe kjo mund të jetë një prelud për zgjedhje të parakohshme presidenciale në republikën e pestë, të cilat gjithashtu mund të sjellin disa parti që mund të jenë më shumë në anën e Serbisë dhe integritetit të saj territorial. Mendoj se kjo ishte vetëm fraza e një diplomati që po përpiqet të gjejë diçka që të ndryshojë nga të tjerët. Jam i bindur se pala e Kosovës nuk do të lejojë që AKS të mbushet me asnjë përmbajtje. Nëse ndonjëherë vendosin të formojnë atë institucion të nevojshëm për jetën e komunitetit serb në Kosovë dhe Metohi, ata do të përpiqen ta kthejnë atë në një guaskë të zbrazët. Por, meqenëse jam skeptik se ata do ta bëjnë ndonjëherë këtë, mendoj se e gjithë historia e ambasadorit francez është vetëm një kontribut në debat”, tha Vujinoviq.

Vujinoviq për Kosovo online vlerësoi se vendet që mbështesin pavarësinë e Kosovës në seancën e Këshillit të Sigurimit vazhduan ta bënin këtë, ndërsa vendet që mbështesin Serbinë në këtë drejtim theksuan dobësinë e asaj pavarësie.

"Nëse i hedhim një sy disa seancave të mëparshme, ishte njësoj. Ata që mbështesin pavarësinë e Kosovës me pak a shumë intensitet do ta mbështesin atë, duke i dhënë disa propozime Kosovës se si të përmirësojë sundimin e ligjit dhe institucionalizmin - le të themi të formohet AKS - thotë ambasadori francez. Nga ana tjetër, dëgjuam nga SHBA-të atë që pritej, që është shfuqizimi i UNMIK-ut. Kjo është në përputhje me atë që dëshiron administrata Trump - të zvogëlojë ndikimin e OKB-së dhe, siç thonë ata, t'i bëjë ato më efektive. Kina dhe Rusia dhe ato vende që mbështesin integritetin territorial të Serbisë thanë atë që pritej, theksuan dhunën kundër komunitetit serb dhe gjithçka që është dobësia e pavarësisë së Kosovës", tha Vujinoviq.

Lidhur me fjalimin e përfaqësuesve të Serbisë dhe Kosovës, Marko Gjuriq dhe Donika Gërvalla, Vujinoviq theksoi se ekziston një ndryshim bardh e zi - sipas Gërvallës, Kosova është një demokraci që respekton sundimin e ligjit, ndërsa Gjuriq specifikoi problemet kryesore për serbët në Kosovë.

"Nga ana tjetër, mund të shohim se fjalët e delegacioni serb, si dhe i ashtuquajturi delegacion i Kosovës, ishin të njëjtë, me një ndryshim shumë simptomatik bardh e zi. Për diplomacinë e Kosovës, gjithçka është e bardhë në Kosovë, ekziston sundimi i ligjit, është një demokraci liberale në Ballkanin Perëndimor, ndërsa përfaqësuesit e Serbisë janë, si të thuash, agresorë dhe rusë të vegjël në Ballkan. Nga ana tjetër, sipas mendimit tim, Ministri Gjuriq theksoi me shumë saktësi se cilat janë problemet kryesore që e shqetësojnë komunitetin serb - nga sulmet ndaj të rinjve dhe grave deri te shkatërrimi i mbi qindra institucioneve që janë thelbësore për jetën e përditshme të komunitetit serb", ka përfunduar Vujinoviq.

UNMIKU e përfundoi misionin e tij

Alma Ljma, një analiste nga Prishtina, vlerësoi se takimet kushtuar Kosovës në Kombet e Bashkuara janë të panevojshme dhe theksoi se UNMIKU e ka përfunduar punën e tij dhe se nuk ka nevojë për angazhim të mëtejshëm të atij misioni pasi, siç theksoi ajo, ka paqe në Kosovë.

"Takimet në Kombet e Bashkuara për Kosovën dhe raportet mbi situatën janë të panevojshme. Ky duhet të jetë qëndrimi jo vetëm i Kosovës, por edhe i OKB-së, sepse siç u tha dje, nuk ka krizë në Kosovë dhe UNMIKU e përfundoi punën e tij pasi Kosova shpalli pavarësinë. Kjo është arsyeja pse është e panevojshme të mbahen takime të tilla dhe të shpenzohet buxheti për UNMIK-un sepse duhet të mbahet mend se ka shumë vende të tjera që janë në një krizë të thellë dhe serioze", tha Lama për Kosovo online.

Sipas saj, Kosova është paqësore dhe UNMIK-u e ka përfunduar misionin e tij.

Sipas mendimit të saj, edhe shkëmbimi i mendimeve politike në këtë format është i panevojshëm, sepse siç thotë ajo, nuk prodhon një rezultat pozitiv për marrëdhëniet midis Kosovës dhe Serbisë.

"Anëtarët e Këshillit të Sigurimit kanë ambasadat e tyre këtu në Kosovë, si dhe në Serbi, kështu që ata janë shumë të njohur me marrëdhëniet midis Kosovës dhe Serbisë, si dhe me dialogun midis dy vendeve. Për shkak të të gjithave si më sipër, e përsëris edhe një herë, i shoh takimet në OKB të dedikuara për Kosovën si të panevojshme, veçanërisht kur Këshilli i Sigurimit duhet të diskutojë dhe të vendosë për luftën në Ukrainë dhe Gaza", përfundoi Lama.