Ambasadorët në Këshillin e Sigurimit të OKB-së: Dialogu është thelbësor, shqetësim për presionin ndaj serbëve në Kosovë

Në mbledhjen e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara për raportin e UNMIK-ut mbi gjendjen në Kosovë, u theksua se dialogu është thelbësor dhe se duhet të zbatohen marrëveshjet e arritura deri tani, ndërsa, me përjashtime të vogla, u dëgjua edhe mbështetje për UNMIK-un dhe vazhdimin e mandatit të këtij misioni të OKB-së.

Përfaqësuesi i Francës theksoi se nuk ka alternativë ndaj normalizimit të marrëdhënieve dhe se statusi i strukturave serbe duhet të zgjidhet përmes themelimit të Bashkësisë së komunave serbe.

Ai përshëndeti mbajtjen e raundit të parë të zgjedhjeve lokale në Kosovë, duke thënë se Franca vlerëson veçanërisht pjesëmarrjen e serbëve në procesin zgjedhor dhe bëri thirrje për një tranzicion të qetë të pushtetit në komunat e veriut.

Ai theksoi se nuk ka alternativë ndaj normalizimit të marrëdhënieve dhe se në kuadër të dialogut me ndërmjetësimin e BE-së mund të arrihet një marrëveshje.

„Për të arritur normalizimin, të dyja palët duhet të respektojnë detyrimet që kanë marrë me Marrëveshjen e Brukselit dhe të Ohrit“, tha ai.

Franca, sipas tij, shpreh keqardhje për mbylljen e strukturave serbe dhe pasojat që kjo ka për jetën e përditshme të komunitetit serb.

„Statusi i këtyre strukturave duhet të zgjidhet përmes krijimit të Bashkësisë së komunave serbe, në kuadër të përpjekjeve të ndërmjetësimit të Bashkimit Evropian. Franca gjithashtu inkurajon rikthimin e pjesëmarrjes aktive të serbëve në qeverisjen lokale, në ruajtjen e rendit publik dhe në sistemin gjyqësor në veri të Kosovës“, shtoi ai.

Ai theksoi gjithashtu se është e papranueshme që autorët e sulmit në Banjskë të jenë ende të lirë – më shumë se dy vjet pas ngjarjes – dhe se është thelbësore që të gjithë përgjegjësit të sillen para drejtësisë.

Sa i përket mandatit të UNMIK-ut, Franca vlerëson se ai duhet të vazhdojë për aq kohë sa të jetë e nevojshme.

Përfaqësuesi i Kinës tha se është e domosdoshme ruajtja e stabilitetit shoqëror, duke theksuar se autoritetet në Prishtinë kanë mbyllur me forcë disa institucione të hapura nga komuniteti serb, kanë kryer bastisje të dhunshme, kërcënime dhe shtrëngime ndaj serbëve, si dhe ndërtimin dhe hapjen me dhunë të urës mbi lumin Ibër.

„Këto veprime shkelin të drejtat dhe interesat legjitime të serbëve dhe shkaktojnë panik e tensione. Kina shpreh shqetësim të thellë për këto zhvillime. Ne i bëjmë thirrje autoriteteve të Kosovës të ndalojnë masat e njëanshme përshkallëzuese, të mbrojnë sinqerisht sigurinë si dhe të drejtat dhe interesat legjitime të komunitetit serb, dhe të ruajnë paqen e stabilitetin në veri“, tha përfaqësuesi i Kinës.

Ai theksoi nevojën për pajtim etnik, mbështetje për dialogun nën ndërmjetësimin e BE-së dhe rolin e rëndësishëm të OKB-së.

Përfaqësuesi i Rusisë dhe kryesuesi i Këshillit të Sigurimit, Vasily Nebenzya, tha se raporti për punën e UNMIK-ut pasqyron qartë tendencën e përkeqësimit të ndjeshëm të situatës në Kosovë, dhe se arsyet kryesore mbeten të pandryshuara, përfshirë politikën e urrejtjes së Prishtinës ndaj komunitetit serb dhe dëshirën e saj për të vendosur kontroll të plotë mbi veriun e krahinës në bashkëpunim me disa vende perëndimore.

Ai kujtoi një raund të ri bastisjesh nga Prishtina me qëllim, siç tha, eliminimin e strukturave serbe në krahinë, uzurpimin e ndërmarrjeve komunale dhe të objekteve të shërbimeve sociale, kulturore e sportive.

„Ka shenja se janë duke u bërë përgatitje për marrjen nën kontroll të institucioneve arsimore dhe spitaleve. Shpërngulja masive e serbëve nga banesat sociale në veri të Kosovës është në zhvillim. Planet për eksproprijimin e kishave dhe manastireve serbe përfshijnë edhe përpjekje për themelimin e kishave të tyre ortodokse. Ritmi i erozionit të kufijve rreth zonave me popullsi të dendur serbe në veri të krahinës është rritur“, tha Nebenzya.

Ai theksoi se Forcat e Sigurisë së Kosovës lëvizin lirshëm me automjete të blinduara në komunat veriore, duke frikësuar popullsinë lokale, dhe shtoi se janë ndërtuar dy ura të reja mbi lumin Ibër pa pëlqimin e serbëve, ndërsa planet e qeverisë në Prishtinë përfshijnë shpalljen zyrtare të serbëve të Kosovës si të huaj.

„Si rezultat, njerëzit që kanë jetuar me shekuj në tokën e tyre, ku prehen gjenerata të tëra të paraardhësve të tyre, do të duhet të kërkojnë dokumente për qëndrim të përkohshëm“, tha ai.

Sipas fjalëve të tij, Prishtina po përpiqet t’i detyrojë serbët të regjistrohen për një “shtetësi lokale të rreme”.

Nebenzya theksoi se Prishtina nuk ka treguar asnjë përparim në zbatimin e detyrimeve të marra me Marrëveshjen e Brukselit, që përfshin themelimin e Bashkësisë së komunave me shumicë serbe.

„Brukseli vazhdon t’i tregojë botës tërësisht paaftësinë e tij kur bëhet fjalë për politikën e jashtme. Nuk ka pasur asnjë përparim as në hetimin e sulmit ndaj anëtarit të stafit të UNMIK-ut, Mihail Krasnasçukov, më 28 maj 2019, dhe as nuk është dhënë ndonjë shpjegim lidhur me deklaratën e paligjshme të anëtarit të misionit, Andrej Antonov, më 31 dhjetor 2021“, shtoi ai.

Ai vlerësoi se Prishtina po merr ndihmë në ndërtimin e ushtrisë së vet.

„Dihet mirë se, nëse Albin Kurti qëndron në pushtet, synon të rrisë shpenzimet ushtarake për të krijuar një njësi të përbashkët ushtarake me Shqipërinë dhe të nisë një plan për prodhimin e municionit, si dhe të zhvillojë një trajnim të gjerë për rezervistë vullnetarë për t’u siguruar armë në rast mobilizimi. Kërcënimi që paraqesin këto plane për sigurinë rajonale është i qartë“, përfundoi Nebenzya.

Përfaqësuesi i Bashkimit Evropian në OKB, Stavros Lambrinidis, tha se përparimi në dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës është thelbësor për rrugën evropiane.

„Ne përshëndesim faktin që Serbia dhe Kosova mbeten të angazhuara në dialogun që udhëhiqet nga Përfaqësuesja e Lartë (e BE-së për Punë të Jashtme dhe Siguri), Kaja Kallas, me mbështetjen e përfaqësuesit të posaçëm, Peter Sorensen“, shtoi ai.

Ai theksoi rëndësinë e zbatimit të Marrëveshjes për rrugën drejt normalizimit të vitit 2023, si dhe të të gjitha detyrimeve të mëparshme të dakorduara. Në këtë kontekst, ai i bëri thirrje Prishtinës të mundësojë riintegrimin e gjyqtarëve, prokurorëve, policëve dhe personelit tjetër që u largua nga institucionet në vitin 2022.

Në veçanti, ai theksoi nevojën për krijimin e një bashkëpunimi funksional midis autoriteteve komunale dhe atyre qendrore, në përputhje me ligjet, marrëveshjet e mëparshme dhe interesat e komuniteteve lokale.

Ai gjithashtu theksoi se Bashkimi Evropian është “thellësisht i shqetësuar” për situatën e sigurisë në veri të Kosovës.

BE-ja përshëndeti mbajtjen e zgjedhjeve komunale më 12 tetor, duke i vlerësuar ato si “pluraliste dhe paqësore”, me pjesëmarrje të plotë të të gjitha komuniteteve.

Përfaqësuesi i SHBA-së në OKB bëri thirrje përsëri për tërheqjen e UNMIK-ut, duke vlerësuar se nuk ka krizë sigurie në Kosovë dhe se UNMIK-u nuk ka më rol në qeverisje.

"Ne i pranojmë përpjekjet e UNMIK-ut në inkurajimin e dialogut dhe reformave ligjore në Kosovë. Është e dobishme. Por realiteti është se UNMIK është një mision paqeruajtës tepër i madh pa paqeruajtës, ku 81 përqind e buxhetit shpenzohet për pagat e stafit, duke kryer funksione që duhet të kryhen nga organizata të tjera. Është koha për të filluar procesin e rëndësishëm të transferimit të këtyre funksioneve nga UNMIK-u në agjenci më të përshtatshme për këtë detyrë, ndërsa ne fillojmë procesin e mbylljes graduale të misionit", tha diplomati amerikan.

Përfaqësuesja e Britanisë së Madhe kërkoi reformimin e UNMIK-ut dhe shtoi se vendi i saj ende mbështet fuqimisht zhvillimin demokratik dhe rrugën euroatlantike të Kosovës.

Ajo inkurajoi përparimin e shpejtë drejt formimit të një qeverie në Prishtinë me një mandat të qartë parlamentar dhe përshëndeti zhvillimin paqësor të zgjedhjeve të fundit komunale.

Ajo shprehu shqetësim për deklaratat e fundit që mund të minojnë institucionet themelore, përfshirë Gjykatën Kushtetuese.

Ajo përshëndeti kthimin e kryekomunareve serbe në komunat me shumicë serbe dhe u bëri thirrje të gjitha palëve të sigurojnë që tranzicioni të kryhet me respekt të plotë për sundimin e ligjit.

"Dy vjet pas sulmit në Banjskë, Mbretëria e Bashkuar i bën thirrje përsëri Serbisë të marrë përsipër rolin e saj në uljen e tensioneve dhe sjelljen e drejtësisë së përgjegjshme, përfshirë Milan Radoiçiqin", tha ajo.

Përfaqësuesja diplomatike e Greqisë theksoi se vendi i saj mbështet plotësisht normalizimin e marrëdhënieve brenda dialogut.

Ajo nënvizoi se është e domosdoshme që të dyja palët të qasen në mënyrë konstruktive për të arritur një marrëveshje ligjërisht të detyrueshme, e cila do të ishte e dobishme për të gjithë rajonin.

Ajo gjithashtu nënvizoi se është urgjente të zbatohen marrëveshjet e Brukselit dhe Ohrit.

"E ardhmja e Serbisë dhe e Kosovës është në BE. Që nga Deklarata e Selanikut, Greqia ka ofruar vazhdimisht mbështetje për të dyja palët në përmbushjen e kushteve", nënvizoi ajo.

Ajo theksoi se të drejtat e serbëve të Kosovës duhet të respektohen dhe zbatohen, duke përfshirë përfshirjen në qeverisjen lokale, policinë dhe gjyqësorin.

"Karakteri multietnik i Kosovës duhet të ruhet. Situata në veri mbetet e brishtë. Ne bëjmë thirrje për shmangien e masave të njëanshme, veçanërisht mbylljen e institucioneve. Themelimi i BKS-së pa parakushte mbetet thelbësor për stabilitetin dhe prosperitetin e veriut të Kosovës. Është një pjesë kyçe e marrëveshjes që duhet të zbatohet", nënvizoi ajo.

Ajo theksoi se viktimat e sulmit në Banjskë duhet të sillen para drejtësisë.

Kur bëhet fjalë për UNMIK-un, ajo theksoi se ai është i lidhur me Rezolutën 1244, e cila ofron kornizën ligjore për një marrëveshje përfundimtare, dhe se në këtë kontekst Greqia mbështet rolin e rëndësishëm të UNMIK-ut dhe vazhdimin e mandatit për aq kohë sa është e nevojshme.

Përfaqësuesi i Sllovenisë në Këshillin e Sigurimit të OKB-së u bëri thirrje sot Beogradit dhe Prishtinës për dialog, përmbajtje nga lëvizjet e njëanshme dhe retorika e dëmshme, duke deklaruar se nevojitet vullnet politik për të zbatuar plotësisht dhe pa kushte Marrëveshjen e Brukselit, e cila u ndërmjetësua nga BE-ja, dhe Aneksin e Ohrit.

"Sa i përket UNMIK-ut, të menduarit për të kaluarën duhet të na informojë për të ardhmen. Shumë gjëra kanë ndryshuar në Kosovë që nga përfundimi i konfliktit", tha ai, duke deklaruar se situata në Kosovë ka ndryshuar gjatë 26 viteve të fundit dhe se UNMIK duhet të përshtatet me të.

"Situata e sigurisë në Kosovë mbetet e qëndrueshme. Ne mirëpresim formimin e fundit të Kuvendit të Kosovës, të cilin e shohim si një hap të rëndësishëm në zgjidhjen e pasigurisë institucionale. Jemi të inkurajuar nga zbatimi i suksesshëm i zgjedhjeve lokale me pjesëmarrjen e serbëve të Kosovës."

Kjo përfaqëson një nga hapat kryesorë drejt një qeverisjeje lokale gjithëpërfshirëse dhe të orientuar drejt qytetarëve, e nevojshme për stabilitet afatgjatë", tha ai.

Ai shtoi se përfaqësimi i drejtë i komuniteteve jo-shumicë në institucionet publike, veçanërisht në gjyqësor, polici dhe administratë lokale, është me rëndësi jetike për ndërtimin e besimit në qeverisje.