Negociatat ndërmjet Kurtit dhe Abdixhikut – a do të përfundojë “patatja e nxehtë” në duart e LDK-së?

Pas takimit të fundit, Vetëvendosja dhe LDK-ja duket se i kanë përafruar deri diku qëndrimet për zgjedhjen e presidentit të Kosovës. Një marrëveshje e mundshme do të hapte çështjen e ndarjes së përgjegjësisë për vendimet e vështira që e presin qeverinë e ardhshme, ndër të cilat është edhe formimi i Asociacionit të Komunave Serbe. Bashkëbiseduesit e Kosovo online nuk kanë dyshim se Albin Kurti nuk do ta ndryshojë qëndrimin ndaj AKS-së, por kanë mendime të ndryshme nëse ai mund të përpiqet t’ia kalojë përgjegjësinë për përmbushjen e këtij detyrimi LDK-së, si partnere e mundshme e koalicionit.

Shkruan: Millena Maksimoviq

Pas takimit të fundit ndërmjet Albin Kurtit dhe Lumir Abdixhikut, duket se palët i kanë përafruar deri diku qëndrimet, duke pasur parasysh deklaratën e liderit të Vetëvendosjes se “ekziston vullneti” për zgjidhjen e kësaj çështjeje, përkatësisht deklaratën e kryetarit të LDK-së se shpreson që në takimin e ardhshëm të diskutohet për emra konkretë për presidentin ose presidenten e Kosovës. Analistët nuk janë të sigurt se palët do të gjejnë gjuhë të përbashkët, ndaj shprehin dyshimin se Kurti po e shfrytëzon LDK-në për interesat e veta.

Megjithëse Abdixhiku njoftoi se LDK ka hequr dorë nga kërkesat për poste në një qeveri të mundshme koalicioni, skena politike e Kosovës është mjaft e paparashikueshme, ndaj nuk do të ishte befasi e madhe nëse do të kishte kthesa të reja. Ndoshta edhe sepse nga qeveria e re pritet të ndërmarrë hapa që Kurti nuk do të dëshironte t’i ndërmerrte dhe përgjegjësinë për të cilët, si politikan i shkathët, mund t’ia kalonte pikërisht partnerit të koalicionit.

Një hap i tillë është edhe formimi i Asociacionit të Komunave Serbe, të cilin Kurti prej vitesh e kundërshton kategorikisht si një asociacion njëetnik, duke këmbëngulur se një aranzhim i tillë nuk është në përputhje me Kushtetutën e Kosovës. Më vonë, para Kuvendit në Prishtinë, ai paraqiti gjashtë kushte, nën të cilat mund të shqyrtohej eventualisht çështja e AKS-së, ndërsa njëri prej tyre ishte njohja e ndërsjellë.

Nga ana tjetër, Abdixhiku e ka akuzuar disa herë Kurtin se ka pranuar “autonomi të plotë, të pashembullt”, por ka deklaruar gjithashtu se AKS-ja duhet të formohet, se ky është detyrim i Kosovës dhe se duhet të krijohet një ekip që do të merret me hartimin e projektstatutit të AKS-së.

“Patatja e nxehtë” në duart e opozitës?

Drejtori i strategjisë në Qendrën për Politika Evropiane, Millosh Pavkoviq, konsideron se, duke qenë se kryeministri i Kosovës në detyrë, Albin Kurti, po e shmang formimin e Asociacionit të Komunave Serbe (AKS), në një qeveri të mundshme të koalicionit, përgjegjësia për dialogun mund t’i besohet pikërisht partnerit të koalicionit, i cili do të mbante përgjegjësi për marrëveshjet, zbatimin e të cilave Kurti po e shmang.

“Nuk është sekret se Kurti është kundërshtar i madh i këtij aranzhimi, për të cilin u ra dakord që në vitin 2013, më pas u aktualizua në vitin 2015 dhe për herë të fundit me Marrëveshjen për normalizimin të vitit 2023. Që kur hyri në arenën politike, ai i kundërshtoi fuqishëm të gjitha këto aranzhime. Që kur erdhi në pushtet, po përpiqet në çdo mënyrë ta shmangë këtë detyrim”, tha Pavkoviq për Kosovo online.

Ai vë në dukje se, megjithëse vizitat e fundit të përfaqësuesve ndërkombëtarë, si Marta Kos dhe Antonio Koshta, paralajmëruan se qeveria e ardhshme e Kosovës do të përballet me trysni të madhe kur të vijë radha për përmbushjen e këtij detyrimi, Kurti po taktizon dhe po e zvarrit konstituimin e Kuvendit, sepse mandati teknik i përshtatet.

Në rast të një qeverie koalicioni, shpjegon Pavkoviq, përgjegjësia për kryenegociatorin dhe dialogun me Beogradin mund t’i kalojë pikërisht partnerit të koalicionit të Vetëvendosjes.

“Partneri i koalicionit më pas do të mbante përgjegjësi për gjithçka që ndodh, ndërsa Kurti, në njëfarë mënyre, mund t’i lante duart dhe ta ruante territorin e tij politik, të ndërtuar mbi qëndrimin kundër krijimit të AKS-së, si dhe, në një qeveri të ardhshme, t’i fajësonte partnerët e koalicionit për këtë”, përfundoi Pavkoviq.

Pa ndarje të përgjegjësisë

Profesori i së drejtës kushtetuese, Mazllum Baraliu, vlerësoi se një marrëveshje e mundshme ndërmjet Vetëvendosjes dhe Lidhjes Demokratike të Kosovës nuk do të nënkuptonte automatikisht ndarjen e përgjegjësisë për formimin e Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe (AKS), pasi qëndrimi i Albin Kurtit për këtë çështje është i qartë.

Baraliu shpjegon se, në një qeveri të mundshme koalicioni, pjesëmarrja e LDK-së në cilindo variant do të ishte “asimetrike”, përkatësisht se kjo parti mund të merrte tri ministri dhe postin e zëvendëskryeministrit, siç i është ofruar, ose më së shumti katër apo pesë resorë.

“Por kjo nuk është e mjaftueshme. Qeveria ka 19 apo 20 ministri. Mendoj se, në këtë drejtim, Kurti është i qartë dhe i zëshëm. Ai ka thënë se nuk do të zbatojë kurrfarë Asociacioni, ndërsa herë të tjera thotë se do të zbatojë diçka tjetër për të cilën është rënë dakord. Për këtë do të flitet më vonë, pasi tani për tani nuk dihet”, tha Baraliu për Kosovo online.

Baraliu konsideron se LDK kërkon pjesëmarrje më të madhe në pushtet sesa i takon sipas rezultatit zgjedhor, duke shtuar se ndarja e përgjegjësive duhet të jetë objekt i marrëveshjes ndërmjet dy palëve.