Uashingtoni nën lupën e demokratëve: Dinamikë e re në Ballkan, por pa ndryshime tektonike

Rezultatet e zgjedhjeve të mesmandatit presidencial në SHBA kanë ndryshuar raportin e forcave në Kongres, por bashkëbiseduesit e Kosovo online konsiderojnë se kjo nuk do ta ndryshojë ndjeshëm politikën e jashtme të këtij vendi ndaj Ballkanit Perëndimor. Ajo që presin pas fitores së demokratëve në Senat dhe në Dhomën e Përfaqësuesve është ndryshimi i dinamikës në rajon, përkatësisht insistimi në përmbushjen e detyrimeve të dakorduara në dialogun për normalizimin e marrëdhënieve mes Beogradit dhe Prishtinës dhe ndoshta një qëndrim më dashamirës i ligjvënësve amerikanë ndaj Kosovës.

Shkruan: Ivana Shanjeviq

Ekspertët amerikanë, si Edward Joseph nga Universiteti Johns Hopkins, theksojnë se Kongresi i kontrolluar nga demokratët do të shtojë presionin dhe do të kërkojë rishqyrtimin e politikës së deritanishme të administratës së Donald Trumpit ndaj Serbisë. Pritet që Uashingtoni t'i kushtojë më shumë vëmendje stabilizimit të marrëdhënieve në rajon, por analistët nuk parashikojnë nisma të mëdha dhe të shpejta diplomatike në të ardhmen e afërt.

Ish-zyrtari i Departamentit të Shtetit, Daniel Fried, parashikoi se ndryshimet në Kongres dhe rezultatet e zgjedhjeve të fundit në Serbi mund të krijojnë hapësirë për një “diplomaci më kreative” në rajon. Ai konsideron se edhe Kosova duhet të ndërmarrë nisma për përmirësimin e marrëdhënieve me Uashingtonin.

Pa ndryshime tektonike

Zgjedhjet e ndërmjetme për Kongresin amerikan nuk do të sjellin ndryshime tektonike në qasjen dhe politikën e jashtme të Shteteve të Bashkuara ndaj rajonit, pasi politikën e jashtme e udhëheq pushteti ekzekutiv, i përfaqësuar nga presidenti Donald Trump, deklaroi Petar Iviq nga Iniciativa Pupin, duke theksuar se rezultatet e këtyre zgjedhjeve mund të ndikojnë në dinamikën e konfirmimit të ambasadorëve të SHBA-së në Serbi, Bosnjë e Hercegovinë dhe Mal të Zi.

“Administrata Trump e ka njohur rëndësinë e Serbisë si aktor kyç në rajon dhe e ka ndryshuar tërësisht qasjen. Gjatë kësaj administrate kemi parë thellimin e marrëdhënieve dhe fillimin e Dialogut Strategjik me Beogradin, si dhe pezullimin e tij me Prishtinën, kështu që ekziston një mundësi e madhe që këto interesa të identifikuara të vazhdojnë të ndiqen dhe bashkëpunimi të thellohet”, parashikoi ai.

Iviq, nga ana tjetër, vë në dukje se Kongresi, përkatësisht Senati, ka kompetenca në çështjet e emërimeve dhe se, sa i përket këtij rajoni, kjo lidhet me konfirmimin e ambasadorëve në Serbi, Bosnjë e Hercegovinë dhe Shqipëri.

“Procesi i konfirmimit të ambasadorëve në Serbi, Bosnjë e Hercegovinë dhe Mal të Zi është në zhvillim e sipër dhe administrata ka afat deri më 3 janar, kur fillon mandati i përbërjes së re të Senatit me shumicë demokrate, për ta përfunduar atë. Nëse kjo nuk ndodh, fatkeqësisht procesi do të duhet të nisë nga e para. Administrata është e vetëdijshme për këtë, prandaj mund të presim një përshpejtim dhe përfundim të këtij procesi”, deklaroi Iviq për Kosovo online.

Kongresi kërkon përmbushjen e detyrimeve

Ndryshimi që ndodhi në zgjedhjet e ndërmjetme në SHBA mund të ndryshojë dinamikën e marrëdhënieve ndaj Ballkanit Perëndimor, pasi nga janari i vitit të ardhshëm mund të pritet një presion më i madh nga Kongresi që Beogradi dhe Prishtina t'i përmbushin detyrimet e dakorduara në marrëveshjen për normalizimin e marrëdhënieve, përkatësisht presion ndaj administratës amerikane për të rivendosur sanksionet ndaj ish-presidentit të Republikës Srpska, Milorad Dodik, parashikoi Stefan Jovanoviq nga Qendra për Marrëdhënie Ndërkombëtare dhe Zhvillim të Qëndrueshëm (CIRSD).

“Prishtinës në këtë moment i hapet mundësia për të vazhduar lobimin te demokratët, pasi e dimë se ata kanë bashkëpunim të ngushtë me Partinë Demokratike në SHBA. Megjithatë, sa i përket Serbisë dhe normalizimit të marrëdhënieve, Departamenti i Shtetit dhe presidenti kanë ndikim më të madh. Nuk mund të përjashtohet asnjëherë mundësia e ndryshimit të politikës së jashtme dhe qëndrimit ndaj Kosovës, por regjimi i Albin Kurtit nuk ka marrëdhënie të mira me administratën Trump”, shtoi ai për Kosovo online.

Një mendim të ngjashëm ka edhe bashkëpunëtorja e lartë e Qendrës për Evropën pranë Këshillit Atlantik, e angazhuar për çështjet e Ballkanit Perëndimor, Amanda Torp, e cila shton se përmbushja e detyrimeve të dakorduara në dialogun për normalizimin e marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë do të jetë një nga prioritetet e demokratëve.

Ajo parashikon se demokratët do të angazhohen për njohje të reja të pavarësisë së Kosovës, anëtarësimin në NATO dhe përparimin në rrugën evropiane, por do të insistojnë gjithashtu që Prishtina ta përmbushë detyrimin e saj dhe ta formojë Asociacionin e Komunave Serbe.

“Pres që demokratët t'i japin përparësi njohjes së Kosovës, anëtarësimit të Kosovës në NATO, si dhe procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Aktualisht, për shkak të mosnjohjes, Kosova nuk mund të jetë anëtare e organizatave ndërkombëtare si Interpoli. Mendoj se ky është një problem, një sfidë dhe diçka që demokratët do të dëshirojnë ta zgjidhin për të stabilizuar rajonin dhe për t'i ofruar mbështetje Kosovës”, theksoi Torp.

Sipas saj, formimi i Asociacionit të Komunave Serbe (AKS) përbën një detyrim shumëvjeçar dhe, meqenëse kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, nuk e ka përmbushur këtë detyrim, të gjitha palët janë gjendur në një situatë pa rrugëdalje.

“Pra, ai ose duhet ta formojë AKS, ose duhet të zhvillohen negociata të reja për këtë çështje. Megjithatë, aktualisht nuk ka asnjë përparim. Ky është stagnim. Ky është problem. Prandaj, ai duhet ta bëjë këtë, ndërsa Shtetet e Bashkuara të Amerikës duhet t'ia bëjnë plotësisht të qartë dhe pa asnjë mëdyshje: ‘Duhet ta formoni AKS’”, theksoi Torp.

Rajoni pret zhvillimet në Beograd

Analisti Nexhmedin Spahiu nuk pret ndryshime të menjëhershme në politikën e jashtme të SHBA-së ndaj Kosovës dhe vendeve të tjera të Ballkanit Perëndimor pas fitores së demokratëve në zgjedhjet e ndërmjetme për Kongresin amerikan. Spahiu shton për Kosovo online se veçanërisht nuk pret ndryshime pas ardhjes së Listës Studentore në pushtet në Beograd, gjë që do të ndikojë në proceset politike në rajon, pasi Serbia është vendi më i fuqishëm dhe më i madh në Ballkanin Perëndimor.