Opozita në Prishtinë paralajmëron një sërë protestash: A do ta rrëzojnë Kurtin në rrugë?

Kriza politike në Prishtinë, e shkaktuar nga kritikat e ashpra, por edhe nga veprimet specifike institucionale të opozitës kundër kryeministrit Albin Kurti dhe qeverisë që ai drejton për shkak të dëmtimit të marrëdhënieve me aleatët dhe izolimit, mund të përhapet në rrugë në javët në vijim, në një seri protestash të shkaktuara kryesisht nga pakënaqësia me situatën katastrofike ekonomike në të cilën ndodhet Kosova, besojnë bashkëbiseduesve të Kosovo online, profesorët Rastisllav Stojsavleviq dhe Mazllum Baraliu.

Opozita shqiptare pajtohet se lëvizjet e fundit të Kurtit në veri e kanë vënë Kosovën në pozitë të vështirë, por tani për tani nuk ka "një zë" se si duhet të ndodhë ndryshimi i qeverisë. Kryetari i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, Ramush Haradinaj, i bëri thirrje pjesës tjetër të opozitës, mbi të gjitha PDK-së dhe DSK-së, “nëse janë të sinqertë në qëndrimin e tyre se kjo qeveri duhet të ndalet me çdo kusht sepse po e shkatërron Kosovën, atëherë duhet ta pranojnë propozimin e Aleancës për mosbesimin ndaj Kurtit dhe qeverisë së tij.

Veteranët e UÇK-së protestuan javën e kaluar se ishin përjashtuar nga ligji për pagën minimale, duke kërkuar gjithashtu largimin e Kurtit dhe duke paralajmëruar një sërë protestash nëse kërkesat e tyre nuk plotësoheshin.

Këto protesta, sipas profesorit të Universitetit në Novi Sad, Rastisllav Stojsavleviq, ato nuk janë të rastësishme dhe mund të jenë një prelud i presionit serioz të brendshëm me të cilin mund të përballet Kurti në javët e ardhshme. Ai nuk e përjashton mundësinë që ato të jenë të sinkronizuara me presionet që vijnë nga jashtë dhe për shkak të mosbashkëpunimit të Kurtit për të përmbushur kërkesat e SHBA-së dhe BE-së për deeskalim në veri.

“Mosbashkëpunimi i Prishtinës në dialogun me Beogradin për herë të parë është njohur zyrtarisht në këtë masë nga qendrat perëndimore të pushtetit. Për herë të parë kritikojnë hapur regjimin e Kurtit dhe kjo tashmë po shfaqet qartë. Sipas asaj që po ndodh ditëve të fundit në Prishtinë, kritikat e opozitës, përleshja në Kuvend kur Kurti praktikisht nuk u lejua të flasë, tregon se ka një kundërshtim të caktuar ndaj Kurtit dhe se nëse nuk është bashkëpunues, nga perspektiva e Perëndimit, ai mund të zëvendësohet”, thotë Stojsavleviq.

“Kurti ka ende hapësirë ​​për manovrim në muajin-dy muajin e ardhshëm dhe do ta shfrytëzojë sa të mundet. Do të shohim nëse do të vazhdojë të tërheqë policinë e Kosovës në afërsi të ndërtesave komunale në veri, që është vetëm një truk, sepse ai nuk dëshiron që në thelb të deeskalojë situatën, por të tregojë se është bashkëpunues, jo ndaj Beogradit, por drejt Perëndimit. Ai do të mundohet ta shfrytëzojë këtë hapësirë ​​manovrimi, e cila është shumë më e madhe në Prishtinë se sa në Beograd, deri në vjeshtë, deri në shtator, për të pohuar se është ende një lider ku mund të mbështetet. Mirëpo, mendoj se koha e Kurtit dalëngadalë po ikën dhe forca të caktuara opozitare po përgatiten dalëngadalë t'ia ndërlikojnë jetën politike”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Ai beson se pozita e Kurtit si kryeministër mund të lëkundet më së shumti nga gjendja ekonomike, pra nga protestat për shkak të gjendjes katastrofike ekonomike në të cilën ndodhet Kosova.

“Para së gjithash do ta presin protesta ekonomike dhe sociale. Si shqiptarët ashtu edhe serbët në Kosovë, si kudo në botë, së pari shikojnë kuletën e tyre. Në Kosovë gjendja ekonomike është shumë e keqe, sidomos pas pandemisë së Covid-it, dhe krizat e shkaktuara nga Prishtina vetëm sa e shtyjnë veturën edhe më tej tatëpjetë. Njerëzit po largohen masivisht nga Kosova, ajo fjalë për fjalë po zbrazet. Tashmë kanë ardhur masat e BE-së për shkak të refuzimit për të hequr dorë nga veprimet e dhunshme në veri, fondet evropiane i janë refuzuar Kosovës, investitorët sigurisht nuk e shohin mirë gjithçka që po ndodh. Për sa kohë Kurti ishte bashkëpunues nga pikëpamja e Perëndimit, këto probleme që ekzistonin më parë nuk u larguan. Por tani, me përfundimin e bashkëpunimit të tij, të gjitha këto probleme të brendshme të akumuluara të tyre do të dalin në dritë dhe me shumë gjasa do të 'derdhen' në rrugë në formë protestash”, thekson Stojsavleviq.

Ai shton se megjithatë të gjitha këto protesta do të “dozohen” nga Perëndimi aq sa duhet për ta “disiplinuar” Kurtin.

“Nuk do të prisja shumë sepse, siç thashë, ka ende hapësirë ​​për manovrim për të bërë disa lëvizje të pranueshme për Perëndimin. Nëse kalon kufirin, atëherë duhet të llogarisni patjetër në zgjedhje të parakohshme. Mund të jetë edhe një opsion që i përshtatet Kurtit sepse është një mënyrë klasike për të blerë kohë, sepse atëherë do të ketë një vakum politik, një qeverisje teknike... Nëse ai dëshiron të vonojë përmbushjen e disa detyrimeve që i ka sipas marrëveshjeve ndërkombëtare dhe ligjit, atëherë vetë Kurti mund të përdorë zgjedhje të parakohshme si një strategji daljeje. Nuk kam iluzione se ai do të pranojë të formojë Bashkimin e Komunave Serbe, por do të blejë kohë sa të mundet për ta shtyrë atë”, beson ai.

Stojsavleviq thekson se, në anën tjetër, Kurti investoi shumë role politike, duke detyruar zgjedhje të paligjshme në veri me tre për qind të votuesve, duke dërguar policinë në veri, duke imponuar kryetarë komunash të zgjedhur me disa qindra vota secili.

“Unë mendoj se këmbëngulja e tij përkundër Perëndimit politik nuk është blof, sepse ai e di që tani çdo tërheqje do të jetë minusi i tij politik. Nga ana tjetër, ai po përpiqet gradualisht të mobilizojë elektoratin e djathtë dhe në këtë mënyrë të forcojë mbështetjen e tij, qofshin veteranët e luftës, ata që ende kanë në mendje atë që ndodhi në vitet '90 dhe 2008, sepse është një “kapital politik” i mirë për të në rast zgjedhjesh të jashtëzakonshme. Kurti do të ngrejë kunjin aq sa mundet për të forcuar elektoratin e tij. Kur e ngre kunjin në maksimum dhe nuk mund të tërhiqet pa dëm politik, nuk e përjashtoj që të shkojë në zgjedhje”, shpjegon profesori.

Profesori i së drejtës kushtetuese, Mazllum Baraliu, tha se nuk mund të thuhet me siguri se muajt në vijim do të jenë “të nxehtë” për kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti, por se në kuadër të dialogut me Serbinë, sigurisht që do të jenë intensive, sepse bashkësia ndërkombëtare ka paralajmëruar se do t'i kushtojë më shumë vëmendje dialogut, si dhe marrëveshjeve të Brukselit dhe Ohrit.

Sipas tij, më së shumti që mund të arrijë opozita e Kosovës me bojkotin dhe protestat e paralajmëruara është që të “çrregullojë” punën e institucioneve të Kosovës.

“Opozita tani është bërë më aktive se asnjëherë më parë. As partitë opozitare nuk janë unike, por janë mjaft të vendosura që kësaj radhe ta bojkotojnë punën e Kuvendit. Kjo është pengesa kryesore, e cila deri diku do të ndikojë në funksionimin e institucioneve të Kosovës. Opozita ka vendosur, para së gjithash Partia Demokratike e Kosovës, që të mos marrë pjesë në asnjë seancë të Kuvendit, të mos votojë për marrëveshje, dhe filluan të tërhiqen edhe nga komisione të ndryshme. Kjo sigurisht që do të ndikojë në funksionimin e aktiviteteve të Kryesisë së Kuvendit dhe Kuvendit, si dhe në punën e Qeverisë së Kosovës”, tha Baraliu.

Ai shtoi se me shumë gjasa do të ketë aktivitete të ndryshme në muajt në vijim, por se nuk beson se do të mbizotërojë një krizë e madhe.

I pyetur nëse kriza institucionale mund të “transferohet në rrugë”, pra nëse qytetarët organizojnë protesta masive, Baraljiu kujton se paga minimale, pavarësisht rritjes, është ende më e ulëta në Ballkan.

"Mund të ketë pakënaqësi të caktuara, por nuk shoh që forca e opozitës është mjaft e fortë dhe as vullneti i votuesve për t'iu bashkuar opozitës në protesta serioze që do të tronditnin qeverinë dhe institucionet. Nuk shoh forcën e opozitës për të imponuar ndryshime apo edhe shpërndarjen e Kuvendit", tha Baraliu.

Sipas tij, opozita nuk është aq e fuqishme dhe e fortë sa të artikulojë protesta.

Sipas Baraliut, është gjendja e keqe ekonomike ajo që mund të mobilizojë qytetarët në protesta.

“Por njerëzit janë paqësorë, janë mësuar me varfërinë dhe problemet sociale, fatkeqësisht asnjë qeveri nuk ka arritur të vendosë në rend dite zgjidhjen e problemeve të qytetarëve.Në Kosovë ekzistojnë deri në 26 sisteme për përfitime sociale, dhe nuk ka asnjë sistem të vetëm të sigurimit pensional, as sistem të sigurimit shëndetësor. Kosova është e vetmja në Evropë, ndoshta në botë, që nuk ka një sistem pensional të bazuar në merita, por një sistem linear. Pensionet janë minimale, nga 100 deri në 260 euro për ata me diplomë universitare, kurse masterat dhe doktoraturat nuk paguhen”, tha Baraliu.

Duke qenë se, siç thotë, populli është mësuar me kushte të këqija ekonomike, opozita nuk do të mund ta detyrojë të protestojë që do të çonte në ndryshime të rëndësishme.

“Nuk jam i bindur se thirrja e bërë nga opozita në terren do të jetë e suksesshme, pra aktivitet qytetar që do të krijonte presion serioz në përmirësimin e kushteve sociale dhe ekonomike”, tha Baraliu.

Sa i përket Ligjit për pagën minimale, i cili u miratua në seancën e fundit të Kuvendit, i cili shkaktoi protesta të veteranëve të UÇK-së, për shkak se mbetën jashtë rritjes së kompensimit, Baraliu thotë se para së gjithash duhet vërtetuar se realisht nuk ka pasur lista të rreme, përkatësisht “veteranë të rrejshëm”.

“Ashtu si qeveria e kaluar, edhe kjo e tanishme nuk ka thënë se nuk do të bëjë rishikim për të drejtat e veteranëve të UÇK-së, megjithatë, ka gjasa që kjo qeveri të hetojë dhe të sqarojë çështjen nëse ka pasur lëshime dhe shumëfishim artificial të numrit të veteranëve të UÇK-së me komisione dhe organe të caktuara.  Si arsye tjetër, qeveria e Kosovës deklaroi se paga minimale nuk mund të krahasohet me përfitimet në para të veteranëve. Askush nuk është kundër veteranëve, por qeveria dëshiron të hetojë të gjitha këto deri në fund”, tha Baraliu.

Ai nuk ka dyshime se veteranët do të vazhdojnë protestat e tyre, pasi siç thotë ai janë të vetëdijshëm për fuqinë e tyre.