Protestat në Kosovë: Betejë për trashëgiminë e UÇK-së apo frikë nga aktakuzat e reja?

Protestat e mbështetësve të UÇK-së pas aktgjykimit dënues ndaj ish-udhëheqësve të këtij formacioni janë një përpjekje për të ruajtur „trashëgiminë e UÇK-së“ dhe për të hedhur poshtë çdo lidhje me krimet e luftës, pajtohen bashkëbiseduesit e Kosovo online. Megjithatë, ata e interpretojnë ndryshe vendimin e kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti, për të pranuar ndryshimet e Ligjit për Dhomat e Specializuara. Ndërsa disa e shohin atë si fitues të betejave politike në Kosovë pas zgjedhjes së presidentit, të tjerë theksojnë se edhe vetë ai mund të akuzohet për pengim të drejtësisë para gjykatës në Hagë.

Shkruan: Ivana Shanjeviq

Protestat e mbështetësve të UÇK-së po mbahen që nga 16 shtatori, pas aktgjykimit dënues të shkallës së parë të Dhomave të Specializuara ndaj ish-udhëheqësve të këtij formacioni të armatosur – Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit. Mbështetësit e UÇK-së në Kosovë, por edhe në diasporë, kërkojnë ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara, mbështetje politike dhe financiare për ish-udhëheqësit e dënuar të UÇK-së, si dhe shkarkimin e ministres së Drejtësisë, Donika Gërvalla. Njëra nga kërkesat është përmbushur – është ndryshuar Ligji për Dhomat e Specializuara.

Ish-kryetari i Gjykatës Kushtetuese, Enver Hasani, deklaroi se pikërisht protestat e detyruan kryeministrin Albin Kurti të lëshojë pe lidhur me Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe se edhe kompromisi për zgjedhjen e presidentit të ri u arrit falë presionit të opinionit publik.

Edhe analisti Arton Muhaxheri vlerësoi se Kurti u frikësua nga protestat dhe reagoi në momentet e fundit.

„Kurti u frikësua nga protestat, ishte nën presion të madh. Nuk e di çfarë do të kishte ndodhur nëse ligji nuk do të ishte miratuar. Nuk besoj se kjo do të kishte kaluar në mënyrë paqësore. Kurti e di se si funksionojnë protestat dhe reagoi në momentet e fundit“, tha Muhaxheri.

PDK i shfrytëzoi protestat

Hulumtuesi i studimeve të sigurisë, Nikolla Vujinoviq, deklaroi për Kosovo online se Partia Demokratike e Kosovës, si krah politik i UÇK-së, i shfrytëzoi protestat për të ushtruar presion ndaj Kurtit që të miratoheshin ndryshimet e Ligjit për Dhomat e Specializuara.

Vujinoviq shton se personat që organizojnë protestat dëshirojnë të mbrojnë trashëgiminë e UÇK-së dhe të mos flitet për krimet që ka kryer ky formacion i armatosur, pasi kjo do të rrezikonte themelet e „të ashtuquajturës Republikë të Kosovës“.

Ai pretendon se protestat do të vazhdojnë, ndër të tjera, për ta detyruar Kurtin të përcaktohet qartë se si do të veprojë lidhur me aktgjykimet ndaj ish-udhëheqësve të UÇK-së.

„Gjatë tri javëve të fundit kemi parë se këto protesta nuk janë homogjene. Disa organizata joqeveritare janë nismëtare të këtyre protestave, por aty janë edhe organizatat e veteranëve të UÇK-së. Ata nuk kanë qëndrime të njëjta, prandaj kemi pasur edhe dhunë mes tyre“, shpjegoi ai.

Me Vujinoviqin nuk pajtohet plotësisht politologu Ivan Tomiq, i cili konsideron se protestat e mbështetësve të UÇK-së nuk do të vazhdojnë, pasi me miratimin e ndryshimeve të Ligjit për Dhomat e Specializuara është përmbushur kërkesa e tyre kryesore.

Megjithatë, Tomiq shton se do të jetë interesante të shihet se si do të zbatohet ky ligj i ri.

„E dimë se Dhomat e Specializuara janë themeluar në atë mënyrë që bashkësia ndërkombëtare është garantuese e gjykatës, se Prishtina është pajtuar me themelimin e tyre dhe, për sa kohë që nuk ndryshohet Kushtetuta dhe BE-ja nuk jep pëlqimin për shfuqizimin apo ndonjë ndryshim të tyre, gjë që nuk do të ndodhë, miratimi i këtij ligji do të shfrytëzohet për çështje të brendshme politike“, pretendon Tomiq.

Analisti Nexhmedin Spahiu deklaroi për Kosovo online se kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka rrezikuar shumë me miratimin e ndryshimeve të Ligjit për Dhomat e Specializuara dhe e ka vënë veten në një situatë ku mund të akuzohet për pengim të drejtësisë para këtij institucioni gjyqësor.

Spahiu konsideron se Kurti i ka bërë një lëshim Partisë Demokratike të Kosovës me miratimin e ndryshimeve të ligjit, por pretendon se kryeministri i Kosovës, përmes kësaj manovre, „i ka bërë budallenj të gjithë“, pasi për postin e presidentit ka zgjedhur një person që i përshtatet atij.

„Ai e ka arritur qëllimin e tij, i ka bërë një lëshim PDK-së duke mundësuar miratimin e ligjit, por ndërsa po luante me skenën e brendshme politike, vetë ka rrezikuar shumë, sepse tani Dhomat e Specializuara në Hagë mund ta akuzojnë për pengim të drejtësisë për shkak se ka mbështetur miratimin e ligjit“, paralajmëroi Spahiu.

Frika nga aktakuzat e reja

Duke folur për PDK-në, Vujinoviq thekson se kryetari i kësaj partie, Bedri Hamza, beson se mund ta mobilizojë forcën politike që ka dalë nga protestat në mbështetje të ish-udhëheqësve të UÇK-së.

„Mendoj se gabon, sepse çdo protestë në fillim ka energji të madhe, por me kalimin e kohës ajo do të bjerë dhe do të dalin në pah mospajtimet e përmendura ndërmjet vetë aktorëve që udhëheqin protestat“, parashikon Vujinoviq.

Ai përsërit se këto nuk janë protesta spontane të qytetarëve të pakënaqur, por protesta të organizuara qartë nga njerëz që mbështesin trashëgiminë e UÇK-së, Hashim Thaçin dhe të dënuarit e tjerë, „por edhe ata për të cilët kanë frikë se do të dalin para gjykatës“.

Spahiu konsideron se miratimi i ndryshimeve të ligjit, në thelb, nuk ka kurrfarë rëndësie për Dhomat e Specializuara, pasi Gjykata Kushtetuese e Kosovës në Hagë mund ta shfuqizojë atë, por se ai përbën kërcënim për disa dëshmitarë të ardhshëm.

„Siç ka paralajmëruar Gjykata Speciale, mund të ketë edhe aktakuza të tjera, përveç atyre ndaj personave që tashmë janë dënuar. Kjo do të nënkuptonte frikësim të dëshmitarëve dhe mendoj se Kurti mund të thirret në përgjegjësi nga gjykata për pengim të drejtësisë“, përsëriti Spahiu.

Spahiu thekson se ndryshimet e Ligjit për Dhomat e Specializuara janë të dyshimta, pasi nuk dihet se kush është autori i këtyre ndryshimeve, nëse është ndonjë i huaj apo dikush nga juristët e PDK-së. Ai konsideron gjithashtu se protestat e mbështetësve të UÇK-së nuk do të kenë kurrfarë ndikimi në punën e gjykatës.

„Ai ligj nuk ndikon në asgjë dhe as nuk u shkon në favor atyre që presin aktgjykimin e shkallës së dytë në Hagë“, vlerësoi ai, duke theksuar se Dhomat e Specializuara dhe gjyqtarët e tyre në Hagë janë „larg një vendi me dy milionë banorë, që të mund të ushtrohet ndikim apo shantazh ndaj tyre“.

Organizata e Veteranëve të Luftës së UÇK-së i ka kërkuar Kuvendit të Kosovës që në Ligjin për Dhomat e Specializuara të përfshihet një amendament i veçantë.

Sipas Organizatës së Veteranëve të Luftës së UÇK-së, ky amendament duhet të përcaktojë qartë ndalimin e rihapjes së rasteve për të njëjtat fakte dhe rrethana thelbësore, të cilat janë shqyrtuar dhe për të cilat kanë vendosur me aktgjykim të formës së prerë Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë (TPNJ), UNMIK-u, EULEX-i apo gjykata të tjera kompetente.

Organizata konsideron se një garanci e tillë ligjore është e domosdoshme për sigurinë juridike dhe respektimin e parimit „ne bis in idem“, sipas të cilit askush nuk duhet t'i nënshtrohet më shumë se një herë procedurës penale për të njëjtat fakte për të cilat ekziston një vendim i formës së prerë.

„Kjo çështje ka rëndësi të veçantë, pasi ish-udhëheqësit e UÇK-së janë shpallur fajtorë në procedurën e shkallës së parë në raste që më parë janë gjykuar në procese të ndryshme gjyqësore vendore dhe ndërkombëtare“, thuhet në kërkesën e OVL-UÇK-së.

Ish-diplomati Zoran Milivojeviq konsideron se ndryshimet e Ligjit për Dhomat e Specializuara në Prishtinë dhe demonstratat që e shoqëruan këtë proces ishin pjesë e luftës politike dhe e përpjekjeve për të krijuar kushte që Hashim Thaçi, pas procedurës së apelit, të lirohet.

„Presioni dhe shfrytëzimi i UÇK-së tregojnë se sa e paqëndrueshme është ajo shoqëri, nga njëra anë, dhe nga ana tjetër, sa e ngarkuar është ajo dhe sa shumë UÇK-ja është në të vërtetë simbol i një politike të Shqipërisë së Madhe dhe instrument për ushtrimin e presionit“, tha Milivojeviq për RTS.

Protestat dhe pavarësia e Kosovës

Vujinoviq vlerësoi se pas aktgjykimit ndaj ish-udhëheqësve të UÇK-së dhe protestave të mbështetësve të tyre nuk po „lëkunden themelet e të ashtuquajturit shtet të Kosovës“, pasi ata që mbështesin pavarësinë e Kosovës mbështesin edhe Dhomat e Specializuara.

„Kjo gjykatë, ashtu si të gjitha gjykatat në hapësirën e ish-Jugosllavisë që janë themeluar për të sjellë njëfarë drejtësie tranzicionale dhe pajtimi, në të vërtetë janë instrumente politike. Ekziston një mundësi e madhe që ne duhet ta shfrytëzojmë, Beogradi dhe komuniteti serb në Kosovë, si dhe Serbia dhe Republika Sërpska, që kjo të na shërbejë si argument kundër njohjeve të reja, kundër anëtarësimit në BE dhe kundër anëtarësimit në OKB“, theksoi ai.