Ivanovski: Shtetet duhet të jenë të gatshme të zbatojnë masa më serioze në luftën kundër krizës energjetike

Profesori Zoran Ivanovski nga Universiteti i Shkupit tha se Qeveria e Maqedonisë së Veriut po merr masa fillestare për të amortizuar tronditjen e çmimeve dhe për të zbutur pasojat për qytetarët dhe të gjithë ekonominë. Sipas tij, nëse bëhet e nevojshme, shtetet duhet të përgatiten për zbatimin e masave më të rrepta, duke përfshirë kufizimet dhe fiksimin e çmimeve të burimeve të energjisë, si dhe kufizimin e kapacitetit prej litrash që mund të blihen.

"Jemi dëshmitarë që qeveria maqedonase ka vendosur për masën e parë, që është ulja e detyrimeve. E gjitha me qëllim amortizimin sa më të madh të shokut të çmimeve dhe zbutjen e pasojave, të cilat janë më të vështirat, para së gjithash, për standardin e qytetarëve, dhe sigurisht si një kontribut kostoje i të gjithë ekonomisë, të cilat më pas do të reflektohen në një normë më të lartë inflacioni. Masa e dytë është një ndërhyrje nga rezervat e naftës, gjithashtu për të ndihmuar në sigurimin e energjisë elektrike në të njëjtin kontekst. Pra, është një sistem fillestar masash. Qeveria është e kujdesshme në lidhje me masat dhe po shkon hap pas hapi. Disa sugjerojnë se mund të vonohet, se mund të kishte qenë më herët, por është e qartë se qeveria donte të shihte në cilin drejtim do të lëvizë kriza dhe nëse ka potencial të përfundojë më herët se sa parashikohej", tha ai për Kosovo online.

Ivanovski deklaron se pret që çmimet të rriten në nivel global, dhe se, në përputhje me rrethanat, vendet duhet të përgatiten për futjen e masave më të buta, por edhe më të rrepta, siç janë kufizimi i çmimeve dhe ndalimet për mbushjen e karburantit në vendet e tjera.

"Ajo që është tashmë e qartë është se në nivel global mund të presim një rritje të çmimeve të energjisë dhe se të gjitha vendet duhet të përgatiten gradualisht për një situatë të tillë. Instrumenti i masave varion nga ato të buta, siç është organizimi i jetës në vende, ulja e përdorimit të karburantit, puna nga shtëpia, përdorimi i transportit publik e të ngjashme, ulja e shpejtësisë së trafikut, deri te ndërhyrjet më serioze fiskale - ulja e detyrimeve të karburantit ose futja e kufizimeve të çmimeve dhe fiksimi i çmimeve. Ekzistojnë edhe masat më direktive, siç është ndalimi i shpërndarjes për shtetasit e huaj, kufizimi i litrave, sistemi çift-tek e të ngjashme. E gjithë kjo synon parandalimin e spekulimeve dhe funksionimin e ekonomisë gri. Megjithatë, masat në fushën e ndërhyrjeve fiskale janë më të mira, duke pasur parasysh se rritja e çmimeve të karburanteve rrit edhe të ardhurat publike, kështu që shteti mund të ulë normat e taksave pa rrezikuar qëndrueshmërinë fiskale. Në të njëjtën kohë, kjo zbut shokun e çmimeve që ndikon drejtpërdrejt në standardin e qytetarëve, por edhe në mënyrë indirekte ndikon në rritjen e çmimeve të produkteve dhe shërbimeve. Rreziku i rritjes së inflacionit gjithashtu duhet të merret seriozisht në konsideratë”, vlerëson ai.

Si një masë tjetër e mundshme, Ivanovski përmend uljen e akcizave dhe kontrollin e çmimeve të karburantit, por paralajmëron se kjo mund të çojë në mungesa.

"Ky është tashmë një fakt i pranuar përgjithësisht për të cilin të gjitha shtetet po përgatiten dhe do të kërkohen masa të koordinuara, përfshirë edhe nga autoritetet monetare. Megjithatë, për shkak të natyrës së inflacionit, një përgjigje më domethënëse duhet të vijë nga autoritetet fiskale. Siç thashë, është një masë fillestare dhe mund të vazhdohet me masa shtesë, siç është ulja e taksave të akcizës dhe madje edhe e TVSH-së, dhe në fund të fundit duke kontrolluar çmimet e karburantit, të cilat mund të çojnë në mungesa, që është opsioni më pak i dëshirueshëm. Një çështje tjetër e rëndësishme për qytetarët nuk është vetëm çmimi, por edhe siguria e furnizimit", thotë ai.

Sipas tij, shtetet duhet të përqendrohen në politika që do të sigurojnë vazhdimësinë e furnizimit me karburant.

"Paralelisht me masat për të ruajtur stabilitetin e çmimeve dhe inflacionin më të ulët, shtetet duhet të bëjnë parashikime të mira dhe të zbatojnë politika të përgjegjshme për të siguruar vazhdimësinë e furnizimit me karburant. Ndoshta pyetja më e rëndësishme është nëse do të ketë karburant në planin afatgjatë - njerëzit do të ia dalin disi për çmimin. Mungesa e karburantit ka një ndikim të drejtpërdrejtë negativ në të gjitha rrjedhat ekonomike dhe mund të çojë në zhvillime edhe më serioze negative në ekonominë kombëtare", thotë Ivanovski.

I pyetur nëse masat e qeverisë së Maqedonisë së Veriut do të kenë efekt, Ivanovski thotë se ato me siguri do të zbusin një pjesë të tronditjes së çmimeve.

"Nuk mund të themi se nuk do të ketë efekt, sepse zbut një pjesë të kësaj tronditjeje çmimesh. Një pyetje tjetër është nëse mund të ishte reaguar më herët - atëherë kursimet do të kishin qenë më të mëdha dhe efektet më të forta. Megjithatë, ky është gjithashtu një sinjal i qartë për aktorët ekonomikë se qeveria po monitoron situatën dhe se përparësia e saj është zbutja e ndikimit në standardet e jetesës së qytetarëve", përfundon Ivanovski.