KUSH është KUSH – Jeanne Shaheen: Njohëse e Ballkanit Perëndimor, kundër zvogëlimit të pranisë së SHBA-së në KFOR

Senatorja amerikane Jeanne Shaheen, e cila nuk do të kandidojë më për këtë post, gjatë veprimtarisë së saj shpesh e ka drejtuar vëmendjen e politikës amerikane drejt Ballkanit Perëndimor. Këto ditë ajo ndodhet sërish në rajon dhe, para tërheqjes nga jeta politike, është dekoruar në Podgoricë dhe Prishtinë, ndërsa në Sarajevë ka marrë titullin „Qytetare Nderi“. Ajo është një nga senatorët që, së bashku me kolegët nga Kongresi, kohët e fundit i kanë bërë thirrje Sekretarit të Shtetit, Marco Rubio, që SHBA-ja të mos e zvogëlojë praninë e saj në KFOR.

Presidentja e re e Kosovës, Justina Shiroka Pula, dje ia ndau dekoratën e saj të parë pikërisht Jeanne Shaheenit. Ajo i dha „Medaljen Presidenciale të Meritave“ për mbështetjen e palëkundur ndaj Kosovës dhe kontributin në forcimin e sigurisë, ruajtjen e paqes dhe avancimin e stabilitetit në rajon.

Disa ditë më parë, presidenti i Malit të Zi, Jakov Milatoviq, e dekoroi me Urdhrin e Flamurit të Malit të Zi të shkallës së parë, për kontributin e saj shumëvjeçar ndaj Malit të Zi, Ballkanit Perëndimor dhe integrimeve euroatlantike të rajonit.

Disa ditë përpara kësaj, ajo u shpall Qytetare Nderi e Sarajevës, ndërsa mirënjohja iu dha „për angazhimin dhe mbështetjen shumëvjeçare ndaj Bosnjë e Hercegovinës, si dhe për përpjekjet për forcimin e marrëdhënieve ndërmjet BeH-së dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës“.

Takimi me Listën Serbe

Gjatë qëndrimit në Kosovë, përveç takimeve me zyrtarët, ajo zhvilloi bisedime edhe me partitë opozitare shqiptare, por edhe me Listën Serbe.

Kryetari i Listës Serbe, Zlatan Elek, dhe shefi i grupit parlamentar të kësaj partie, Igor Simiq, ia vunë në dukje pozitën jashtëzakonisht të vështirë të popullit serb në Kosovë, si dhe problemet dhe sfidat e shumta me të cilat serbët përballen çdo ditë, veçanërisht moszbatimin e vazhdueshëm të marrëveshjeve të arritura, para së gjithash sa i përket formimit të Asociacionit të Komunave Serbe (AKS) dhe përfaqësimit të serbëve në institucione.

Ata vunë në dukje edhe pasojat e mosrespektimit të obligimeve të marra përsipër për pozitën, të drejtat dhe të ardhmen e popullit serb.

Fokusi te Ballkani Perëndimor

Gjatë vizitës në rajon, ajo qëndroi edhe në Tiranë, ku deklaroi se SHBA duhet ta përqendrojë politikën e saj ndaj Ballkanit Perëndimor në tri fusha: mundësitë ekonomike, stabilitetin dhe institucionet demokratike.

Ajo shprehu mbështetje për një rrugë të besueshme drejt anëtarësimit në BE për vendet e Ballkanit Perëndimor, duke theksuar se procesi i integrimeve evropiane ndihmon në forcimin e sundimit të ligjit, institucioneve demokratike dhe qeverisjes ekonomike.

Megjithatë, senatorja paralajmëroi se procesi i anëtarësimit duhet të mbetet i besueshëm dhe se perspektiva evropiane nuk duhet të shndërrohet në një premtim të pafund.

„Duhet të ekzistojë një rrugë e qartë përpara për vendet që përmbushin obligimet e tyre“, tha Shaheen.

Ajo, ndër të tjera, në dy raste i propozoi Senatit Ligjin për Demokracinë dhe Prosperitetin e Ballkanit Perëndimor, duke theksuar se ruajtja e paqes dhe forcimi i demokracisë në rajon janë të një rëndësie kyçe për sigurinë dhe stabilitetin evropian, veçanërisht gjatë kohës që vazhdon lufta në Ukrainë.

E shqetësonin marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Kosovës

Si anëtare e Komisionit për Marrëdhënie me Jashtë të Senatit amerikan, Jeanne Shaheen deklaroi që para tre vjetësh se, ndër të tjera, në Ballkanin Perëndimor e shqetësonte më së shumti çështja e pazgjidhur e marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës.

Shaheen, e cila atëherë kryesonte Nënkomisionin për Evropën të Komisionit për Marrëdhënie me Jashtë të Senatit, deklaroi se Kongresi kishte kapacitete të mjaftueshme për t'i kushtuar vëmendje Ballkanit Perëndimor, pavarësisht krizave në Lindjen e Mesme dhe Ukrainë, si dhe faktit që SHBA po hynte në një vit zgjedhor.

Si një nga dy sfidat kryesore të sigurisë në Ballkanin Perëndimor, ajo veçoi „çështjet aktuale ndërmjet Kosovës dhe Serbisë“.

„Ne e dimë për inkursionin në Kosovë më 24 shtator, kur u vranë një polic i Kosovës dhe tre serbë. Ekziston një shqetësim real lidhur me atë kufi dhe mënyrën se si këto çështje duhet të zgjidhen në të ardhmen. Pata mundësinë të takohem si me kryeministrin Albin Kurti, ashtu edhe me presidenten Vjosa Osmani, për të shprehur shqetësimin tim për gjithçka që ndodhi dhe për të shprehur ngushëllimet e mia. Gjithashtu, i bëra thirrje kryeministrit Kurti të kthehet në tryezën e negociatave dhe t'i zgjidhë çështjet me Serbinë. Pata mundësinë të bisedoj edhe në telefon me presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiq, për të shprehur edhe aty shqetësimin tim dhe për t'i bërë thirrje të bëjë të njëjtën gjë – të kthehet në negociata, sepse normalizimi i marrëdhënieve ndërmjet dy vendeve është mënyra e vetme për t'i zgjidhur këto çështje“, deklaroi Shaheen para tre vjetësh për Zërin e Amerikës.

Ajo deklaroi gjithashtu se Kosova dhe Serbia ndoshta nuk do ta njohin njëra-tjetrën, por se beson që të paktën do të sigurojnë që qytetarët e tyre të mos jetojnë në konflikt dhe frikë, e të mos kenë arsye për shqetësim.

Shaheen ka folur edhe për nevojën e parandalimit të përshkallëzimit të dhunës në Kosovë. Kështu, ajo i dërgoi një letër administratës së presidentit Joseph Biden, duke kërkuar që një nga prioritetet të jetë përkeqësimi i vazhdueshëm i situatës së sigurisë ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Me kërkesë të Shaheenit, Komisioni për Marrëdhënie me Jashtë i Senatit mbajti seanca dëgjimore për situatën në Ballkanin Perëndimor.

Kundër zvogëlimit të pranisë së SHBA-së në KFOR

Emri i Jeanne Shaheenit ishte në mesin e një grupi senatorësh dhe kongresmenësh që së fundmi i dërguan një letër Sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, në të cilën shprehën shqetësimin lidhur me raportimet se administrata e presidentit Donald Trump mund ta zvogëlojë praninë e trupave amerikane në KFOR.

Ata paralajmëruan se zvogëlimi i parakohshëm i forcave amerikane mund të destabilizojë jo vetëm Kosovën, por edhe rajonin e Ballkanit Perëndimor, veçanërisht Bosnjë e Hercegovinën, si dhe se, në një kohë kur rajoni përballet me tensione politike dhe ndikime të jashtme, ruajtja e nivelit aktual të pranisë së trupave amerikane është me rëndësi kyçe për mbrojtjen e interesave të sigurisë së SHBA-së.

Në letër theksohet se zvogëlimi i pranisë amerikane mund të dobësojë rolin politik dhe ushtarak të KFOR-it dhe të „inkurajojë aktorët që e shohin tërheqjen e Perëndimit si një mundësi për të nxitur destabilizimin“.

Së fundmi, ajo deklaroi gjithashtu se Rusia ka interes për destabilizimin e rajonit të Ballkanit Perëndimor, të cilin Moska e sheh si një „front të dytë potencial“.

Anëtarësimi në Grupin Parlamentar për Serbinë dhe takimet me zyrtarët serbë

Jeanne Shaheen iu bashkua në vitin 2012 Grupit Parlamentar për Serbinë (Serbian Caucus) në Kongresin amerikan, duke u bërë kështu zyrtarja me pozitën më të lartë në Senat deri në atë kohë që mund të ndikonte në qëndrimet e administratës amerikane ndaj Serbisë.

Në shkurt të këtij viti, gjatë Konferencës së Sigurisë në Mynih, ajo u takua me presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiq, me të cilin diskutoi situatën dhe ndryshimet në arkitekturën evropiane të sigurisë, si dhe militarizimin gjithnjë e më të theksuar të marrëdhënieve ndërkombëtare.

Vuçiq i vuri në dukje bashkëbisedueses së tij, e cila kryesonte delegacionin e senatorëve amerikanë, nevojën për ruajtjen e stabilitetit në rajon dhe theksoi se paqja është prioritet absolut për Serbinë. „Njëkohësisht, paraqita qëndrimin e Serbisë se, si shtet sovran, i merr vendimet në mënyrë të pavarur, duke ndjekur një politikë të përgjegjshme të orientuar drejt dialogut, por edhe drejt mbrojtjes së interesave të veta shtetërore dhe kombëtare“, shkroi Vuçiq në shkurt.

Vitin e kaluar, me Shaheenin në Uashington u takua edhe shefi i diplomacisë serbe, Marko Gjuriq, i cili e informoi për zhvillimet në Kosovë, përfshirë vendimin e atëhershëm të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve për t'ia kontestuar Listës Serbe të drejtën e pjesëmarrjes në zgjedhjet e ardhshme, gjë që, siç deklaroi ai, e vë seriozisht në pikëpyetje karakterin e tyre demokratik.

Guvernatorja e parë femër e New Hampshire

Ajo lindi më 28 janar 1947 në Saint Charles, në shtetin e Misurit.

Studimet universitare i përfundoi në Universitetin Shippensburg në Pensilvani, ndërsa titullin master e mori në Universitetin e Misisipit.

Shaheen është gruaja e parë e zgjedhur në postin e guvernatores së New Hampshire.

Pas dy mandateve në Senatin e New Hampshire, Shaheen u zgjodh guvernatore në vitin 1996, ndërsa u rizgjodh në vitet 1998 dhe 2000.

Më pas, në vitin 2002, kandidoi pa sukses për Senatin amerikan kundër kandidatit republikan John E. Sununu.

Ajo punoi si drejtoreshë e Institutit të Politikës në Universitetin e Harvardit, përpara se të jepte dorëheqjen për të kandiduar sërish për Senatin amerikan në zgjedhjet e vitit 2008, kur në përballjen e dytë e mposhti Sununun.

Shaheen u bë senatorja e parë demokrate nga New Hampshire që nga koha e John A. Durkin, ndërsa në vitin 2014 u bë senatorja e dytë demokrate nga New Hampshire që u rizgjodh në Senat, pas Thomas J. McIntyre në vitin 1972.

Ajo u rizgjodh për mandatin e tretë në vitin 2020.

Pas vdekjes së Dianne Feinstein në vitin 2023, Shaheen u bë gruaja më e moshuar që ishte në detyrë si senatore amerikane.

Vitin e kaluar ajo njoftoi se nuk do të kandidonte për një mandat të ri në vitin 2026.

Është e martuar dhe ka tre fëmijë dhe shtatë nipër e mbesa.