Draft Statuti i BKS-së sipas “Friedrich Ebert”: Qëllimi kryesor i autorizimeve është ta ruajnë rendin kushtetues të Kosovës

Fondacioni Friedrich Ebert (FES) publikoi sot draftin zyrtar të statutit të Bashkësisë së Komunave Serbe ku thuhet se kjo shoqatë do të ketë simbole zyrtare, duke përfshirë një flamur, dhe do të themelohet në përputhje me Kushtetutën e Kosovës, si dhe të drejtën për buxhetin e saj integral, llogaritë bankare, pronën dhe të drejtën për të menaxhuar transaksionet financiare.

Në Draft Statutin e përgatitur bashkërisht nga FES dhe Instituti Evropian për Paqe (IEP), asociacioni quhet "Bashkësia e komunave në të cilat komuniteti serb i Kosovës është shumicë", dhe vetë drafti ka 18 nene. Drafti, i publikuar në ueb faqen e FES-it, thekson se shoqata do të jetë subjekt juridik i themeluar në përputhje me “Kushtetutën dhe Sistemin Ligjor të Kosovës”, dhe se simbolet zyrtare do të dizajnohen nga Bordi i Asociacionit/Bashkësisë.

Ky Draft Statutit është i ngjashëm me atë të publikuar më parë nga mediat e Prishtinës, sipas të cilit parashihet se duhet të miratohet nga autoritetet e Prishtinës dhe të verifikohet nga Gjykata Kushtetuese e Republikës së Kosovës.

Në fillim të këtij dokumenti të krijuar nga FES shkruhet se “ky mekanizëm është themeluar në bazë të Ligjit për Konfirmimin e Marrëveshjes së Parë për Parimet për Normalizimin e Marrëdhënieve ndërmjet Republikës së Kosovës dhe Republikës së Serbisë”.

Në pikën e dytë të nenit të parë, theksohet se Statuti i Bashkësisë është akti më i lartë juridik i këtij mekanizmi, të cilin e miraton Kuvendi themelues i këtij Bashkësisë.

Në pikën e tretë të nenit,thuhet se BKS do të ketë funksionet e "forcimit të demokracisë lokale dhe përfaqësimit të të gjitha identiteteve të ndryshme" si dhe të “mbikëqyrë zhvillimin e ekonomisë locale dhe edukimin dhe përmirësimin e kushteve lokale të të kthyerve në Kosovë”, por që BKS duhet t'i përmbahet kushtetutës së Kosovës.

“Statuti do të miratohet me akt juridik të Qeverisë së Kosovës dhe do të ketë vlefshmërinë e dekretit të Qeverisë në përputhje me sistemin juridik të Kosovës pas shqyrtimit nga Gjykata Kushtetuese”, thuhet në këtë pikë.

Paragrafi katër thotë se Bashkësia e Komunave Serbe nuk do të zëvendësojë apo minojë kushtetutshmërinë dhe marrëdhëniet e autoriteteve qendrore dhe lokale në krahinë.

“Në përmbushjen e këtyre synimeve, Bashkësia nuk do t'i dëmtojë ose anashkalojë autorizimettë parapara me kushtetutën dhe ligjin e komunitetit pjesëmarrës dhe në asnjë mënyrë nuk do të zëvendësojë apo cenojë kushtetutshmërinë dhe marrëdhëniet ndërmjet pushtetit qendror dhe atij lokal në Republikën e Kosovës”, thuhet në këtë nenin.

Qëllimet e Bashkësisë janë, siç shihet nga projekt-statuti, forcimi i demokracisë lokale duke lehtësuar bashkëpunimin ndërmjet komunave që përbëjnë BKS, duke mbështetur ato komuna në krijimin e politikave që përmirësojnë demokracinë lokale, duke lehtësuar, financuar ose promovuar aktivitete, të cilat përmirësojnë pjesëmarrjen e qytetarëve dhe praktikën demokratike dhe përfaqësimin e interesave relevante për demokracinë vendore ndaj autoriteteve qendrore.

Në nenin e pesë thuhet se BKS "do të ketë kompetenca të tjera shtesë që mund të delegohen nga autoritetet qendrore në koordinim me Kushtetutën dhe ligjet e Kosovës".

Në nenin e gjashtë thonë se BKS do të ketë organet e veta, d.m.th. kuvendi, si dhe prezidenti, nënkryetari dhe këshilli i komunitetit.

“Organet e BKS- së do të promovojnë bashkëjetesën dhe paqen mes qytetarëve të komunave anëtare të tyre dhe do të inkurajojnë ndërtimin e kushteve të përshtatshme që do t'u mundësojnë të gjitha komuniteteve të shprehin, ruajnë dhe zhvillojnë identitetin e tyre kombëtar, etnik, kulturor, fetar dhe gjuhësor”, thuhet gjithashtu në nenin e gjashtë.

“Kuvendi i BKS-së është organi më i lartë, i përbërë nga përfaqësues të zgjedhur nga secili kuvend komunal pjesëmarrës nga radhët e anëtarëve të zgjedhur të tij dhe të njëjtit do të pasqyrojnë përbërjen e kuvendeve komunale”, thuhet në nenin e shtatë të kësaj statuje, si dhe se “numri i përfaqësuesve të Kuvendit përcaktohet nga numri i përfaqësuesve në kuvendet e komunave pjesëmarrëse në raport 10 me një” si dhe se “çdo komunë pjesëmarrëse delegon një përfaqësues në Kuvendin e BKS-së”.

Për propozimin dhe zgjedhjen, kryetari i kuvendit komunal do të respektojë parimin e sigurimit të diversitetit etnik të komunës së tij, shpjegohet më tej në të njëjtin nenin.

Neni e tetë i referohet seancave të Kuvendit të BKS-së të thirrura nga Presidenti i BKS-së.

"Kuvendi mblidhet së paku dy herë në vit dhe mund të mbajë mbledhje të tjera të rregullta dhe ad hoc. Orari dhe procedurat e tjera të seancave të Kuvendit rregullohen me rregullore", thuhet dhe shtohet se rregullorja e punës duhet të jetë në përputhje me “statutin dhe sistemin juridik të Kosovës”.

Në nenet të tjerë nga 9 deri në 18 më hollësisht shpjegohet se si do të duket BKS, kështu që, ndër të tjera, thuhet se Kuvendi miraton Statutin e BKS-së, zgjedh kryetarin dhe nënkryetarin e BKS-së nga radhët e anëtarëve të kuvendeve komunale, si dhe se BKS do të ketë një Këshill të përbërë nga maksimumi 30 anëtarë dhe buxhetin e vet.

Gjithashtu thuhet se Qeveria e Prishtinës do të sigurojë statusin e personit juridik për BKS dhe kapacitetin juridik të nevojshëm për të përmbushur objektivat e tij, që përfshin të drejtën për të zotëruar pasuri të luajtshme dhe të paluajtshme, bashkëpronarë të ndërmarrjeve që ofrojnë shërbime vendore brenda objektivave të BKS-së dhe për të lidhur kontrata, përfshirë kontratat e punës.

“Anëtarët e Asociacionit/Bashkësisë ruajnë pavarësinë e tyre juridike, pasurore dhe financiare pas marrjes së statusit të anëtarësimit në Asociacion/Bashkësi”, shkruhet në nenin 16.

Në nenin e fundit, në nenin 18, thuhet se brenda një viti nga miratimi i Statutit të BKS-së, revizioni i zbatimit të tij do të bëhet nga qeveria e Prishtinës.

“Në rast të një mosmarrëveshjeje ndërmjet Qeverisë dhe Asociacionit/Bashkësisë që rrjedh nga revizioni, Qeveria do ta dërgojë çështjen në Gjykatën Kushtetuese. Përveç nëse parashikohet ndryshe me rregullat ose procedurat zyrtare të Gjykatës Kushtetuese, Asociacioni/Bashkësia ka të drejtë të paraqesë argumentet e veta në rastin e revizionit nga Gjykata Kushtetuese”, thuhet në Statutin.

Shpjegohet se BKS në asnjë aspekt të saj nuk do të shkelë apo anashkalojë autorizimet e parapara me Kushtetutën e Kosovës, si dhe se “në asnjë mënyrë nuk do t'i zëvendësojë apo cenojë marrëdhëniet ndërmjet pushtetit qendror dhe atij lokal në Republikën e Kosovës me Kushtetutë dhe me ligj”.

Në fund të Draft Statuteve të FES-it dhe IEP-it thuhet se “Kosova po përballet me kritika të ashpra për mos themelimin e Asociacioneve/Bashkësive të komunave me shumicë serbe” për shkak të frikës se “komuniteti serb, i cili në këto rrethana është në shumicë, i hapet sërish plagët e mizorive masive për popullin e Kosovës”.

“Bashkësia e Komunave në të cilat shumica janë serbë të Kosovës është e lidhur me luftën e tmerrshme në Kroaci, të cilën e nisi Beogradi i frymëzuar nga Unioni i Komunave të Dalmacisë Veriore dhe Likës, dhe gjenocidi në Bosnje dhe Hercegovinë, të cilës i ka paraprirë formimi i Bashkësisë së Komunave të Krajinës Boshnjake”, citohet si shpjegim për vonesën e formimit të BKS-së.

Vlerësohet se është e nevojshme të "shqarohet rëndësinë e themelimit të një Bashkësie të Komunave në të cilat Komuniteti i Serbëve të Kosovës është shumicë si dhe domosdoshmërinë e përcaktimit të strukturës së tij, autorizimet dhe përfitimet me akte nënligjore që do të ruanin rendin kushtetues të Republikës së Kosovës dhe do ta pengonin Beogradin të krijojë struktura paralele”.

“Bashkimi i Komunave në të cilin komuniteti serb i Kosovës është shumicë duhet t'u shërbejë interesave të të gjithë qytetarëve që jetojnë në komunat e Bashkësisë, në arritjen e mirëqenies dhe prosperitetit”, përfundon në fund të këtij dokumenti.