Kostiq: Mbështetja e BE-së për modelet e reja të zgjerimit të lidhura me rrethanat gjeopolitike

Mijat Kostiq nga organizata Rruga e Tret e Re tha për Kosovo online se situata aktuale gjeopolitike krijoi një moment të favorshëm për zgjerimin e Bashkimit Evropian, në të cilin, siç vlerësoi ai, aktualisht ka unitet më të madh se në vitet e kaluara kur bëhet fjalë për parandalimin e përhapjes së ndikimit rus. Ai shtoi se ky qëllim, së bashku me interesat ekonomike, inkurajoi diskutimet brenda BE-së rreth modeleve të reja të zgjerimit dhe forcimin e mbështetjes për atë proces.

"Nga njëra anë, ekzistojnë arsye sigurie, kryesisht për shkak të luftës në Ukrainë, për t'i ofruar atij vendi një lloj të caktuar garancish sigurie dhe për ta rrumbullakosur atë zonë gjeopolitikisht. Kjo nënkupton edhe përfshirjen e Moldavisë, e cila mund të jetë objektivi i ardhshëm i aktiviteteve hibride ruse, dhe potencialisht presioneve të drejtpërdrejta, në politikën e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë të Bashkimit Evropian", tha ai.

Kostiq deklaroi se, nga ana tjetër, arsyet për të cilat flitet për një model të ndryshëm të pranimit në Bashkimin Evropian janë kryesisht të natyrës ekonomike.

"Vende si Ukraina dhe Moldavia, të cilat janë kryesisht të rraskapitura ekonomikisht, me një nivel të lartë korrupsioni dhe sundim të ligjit të zhvilluar në mënyrë të pamjaftueshme, nuk janë të lehta për t'u përfshirë në Bashkim. Prandaj, po shqyrtohet mundësia që anëtarët e rinj të marrin të drejta të plota vetëm pas një periudhe të caktuar, duke përfshirë të drejtën e vetos dhe të vendosin për çështje të caktuara. Bëhet fjalë për dy qasje të ndryshme - njëra që rrjedh nga arsye ekonomike dhe tjetra që rrjedh nga arsye gjeopolitike", tha ai.

Kostiq beson se vendet kandidate mund të marrin një lloj të caktuar mbështetjeje që gjatë procesit të pranimit, ndërsa hapja dhe mbyllja e kapitujve të negociatave për vendet individuale mund të përshpejtohet.

Siç shtoi ai, ekziston edhe mundësia e zbatimit të një modeli të veçantë pranimi për secilin vend, me qëllim zgjidhjen më efektive të problemeve specifike në rrugën drejt anëtarësimit në BE.

"Një nga idetë e diskutuara është që shtetet kandidate, edhe pse nuk janë ende anëtare, duhet të përfshihen në punën e institucioneve të caktuara, siç është Këshilli i Ministrave ose organe të tjera të Bashkimit Evropian, në mënyrë që ato të jenë të njohura me procesin e vendimmarrjes, por pa të drejtën për të marrë pjesë në atë proces. Ndoshta propozimi më radikal nënkupton që shtetet, edhe pas pranimit në anëtarësim, mund të përdorin të drejtën e vetos vetëm pas një numri të caktuar vitesh, pra pas zgjidhjes së problemeve kryesore të brendshme", deklaroi Kostiq.

Ai shpjegoi se në këtë mënyrë, do të ruhej mundësia e vendimmarrjes unanime dhe do të parandaloheshin bllokadat e mundshme nga shtetet anëtare, të tilla si ato që, sipas tij, erdhën nga Hungaria në periudhën e mëparshme kur Viktor Orbán ishte në pushtet.

"Nxitja më e madhe do të ishte që shtetet, varësisht nga reformat e zbatuara dhe rregullimi i çështjeve të brendshme, gradualisht do të merrnin të drejta shtesë dhe fuqi më të mëdha", tha ai.

Kostiq pret që disa anëtarë të BE-së do të mbështesin modele të reja të zgjerimit, duke deklaruar se qëllimi i Berlinit dhe Parisit është të parandalojnë zgjerimin e sferës së ndikimit rus, veçanërisht në Ukrainë dhe Moldavi.

"Edhe Hungaria, e cila më parë bllokoi disa paketa sanksionesh kundër Rusisë dhe ndihmë shtesë për Ukrainën, ndryshoi qëndrimin e saj pas ndryshimit të qeverisë në Budapest. Ne shohim se Bashkimi Evropian sot është më i bashkuar se një vit më parë, dhe kjo përfaqëson një zhvillim pozitiv kur bëhet fjalë për politikën e zgjerimit. Në atë rast, anëtarët e rinj do të kishin një nivel të ngjashëm kujdesi ndaj Rusisë si Gjermania dhe Franca. Në procesin e këtij konsolidimi, është shumë e mundur që të gjithë anëtarët, ose të paktën shumica e tyre, të marrin një qëndrim të përbashkët që Ukraina dhe Moldavia duhet të jenë pjesë e hapësirës evropiane të sigurisë, ekipit dhe ekonomisë. Mendoj se momenti aktual i zgjerimit është ideal, sepse Evropa aktualisht ka si unitet të brendshëm ashtu edhe një nxitje të fortë për të rrumbullakosur hapësirën e saj të sigurisë dhe ekonomike", përfundoi Kostiq.