Petriç: E ndaj qëndrimin e Petkoviqit, nuk besoj se në Beograd po përgatitet ndonjë sulm ndaj Kosovës

Ish i dërguari i Bashkimit Evropian për Kosovën, Wolfgang Petriç, ka thënë sot për Kosovo online se nuk beson se në Beograd po përgatiten ndonjë sulm apo aksion ushtarak kundër Kosovës dhe thekson se nuk pret ndonjë përparim të madh në normalizimin e marrëdhënieve mes Serbisë dhe Kosovës në vitin e ardhshëm, mbi të gjitha për shkak të zgjedhjeve të BE-së dhe SHBA-së.

Pas pohimeve të kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti se Serbia po përgatit një sulm të ri ndaj Kosovës dhe reagimit të drejtorit të Zyrës për Kosovë dhe Metohi, Petar Petkoviq, se është sajesë, Petriç thotë se ndan qëndrimin e Petkoviqit.

"Unë jam në anën e Petkoviqit. Nuk mund ta imagjinoj se në Beograd po përgatiten sulme apo aksione ushtarake. Banjska krijoi një situatë të vështirë, sepse u krijua përshtypja se Beogradi nuk ka kontroll të plotë mbi situatën në kufi", tha Petriç.

I pyetur nëse Kurti po e shfrytëzon situatën në Serbi, pas zgjedhjeve, për të vendosur sanksione ndaj Beogradit, ai përgjigjet se është shumë skeptik për këtë çështje dhe se si diplomat që insiston gjithmonë të flasë, beson se sanksionet janë gjithmonë zgjidhja e fundit.

"Sidomos në procesin e dialogut, duhet të përpiqet të mos përshkallëzohet situata me sanksione. Kjo nuk sjell asgjë. Besoj se është e rëndësishme të tregohet se BE-ja është e gatshme për këtë. Tani do të prisja që Unioni të ndërmarrë hapa për të negociuar në nivel teknik për detajet e AKS. Qytetarët gjithashtu duhet të përfshihen më fuqishëm në këtë, sepse serbët që do të preken nga kjo duhet të marrin një zë”, thotë Petriç dhe shton se është e rëndësishme që BE-ja në më shumë dhe më shumë vende përpiqen të promovojnë pjesëmarrjen e qytetarëve, që është një parim që është marrë shumë pak parasysh në procesin diplomatik dhe ndërmjetësimin.

Është e rëndësishme të përfshihen ata të cilëve u referohet, të cilët janë kryesisht serbë, por edhe shqiptarë të Kosovës.

Prandaj, thekson ai, Prishtina ka një përgjegjësi të veçantë.

“Duhet të shikojmë se çfarë funksionon në jug të Kosovës, ku jetojnë shumica e serbëve në Kosovë. Ne dëgjojmë shumë pak për serbët nga jugu, si janë, si jetojnë, nëse mund të mësohet diçka prej tij apo nëse fati dhe jeta e tyre mund të përmirësohet dhe nëse mund të merret parasysh në krijimin I AKS”, beson Petriç.

Me rastin e bastisjes në Rajska banjë, në Banjskë dhe konfiskimit të pronës serbe, ai u bën apel të dyja palëve, e mbi të gjitha Prishtinës, të mos ndërmarrin hapa provokues, por të përpiqen të veprojnë në marrëveshje me njerëzit që jetojnë atje.

"Është një apel për Prishtinën dhe është e rëndësishme që të ndodhë. Nëse Kosova pretendon të jetë shtet - atëherë duhet të veprojë si shtet, përndryshe bashkësia ndërkombëtare do të thotë se çfarë po ndodh dhe se nuk po funksionon. Është shumë e rëndësishme të provohet, dhe BE-ja dhe Lajçak duhet ta theksojnë këtë më shumë, të flasin me njerëzit në terren dhe të mos bëjnë asgjë kundër popullatës vendase”, theksoi Petriç.

Kur bëhet fjalë për pritjet për çështjen e Kosovës në vitin e ardhshëm, Petriç thekson se viti 2024 do të jetë i vështirë sepse do të pasojnë dy procese të rëndësishme zgjedhore, të cilat do të ndikojnë vendimtar në zhvillimin e situatës në Kosovë – zgjedhjet për Parlamentin Evropian dhe në SHBA.

Kjo do të thotë se dy akterët kryesorë në Ballkanin Perëndimor, veçanërisht në lidhje me Kosovën, nuk do të mund të marrin vendime politike për disa muaj, ndaj të gjithë do të duhet të kenë kujdes që gjendja e sigurisë të mos ndryshojë vitin e ardhshëm, shpjegon ai.

E vetmja gjë që mund të bëhet, për të cilën ka reaguar nga të dyja palët, e në veçanti nga Beorgadi, është përforcimi i pjesëtarëve të KFOR-it, shtoi Petriç, i bindur se kjo është rruga e duhur.

“Ne duhet të sigurojmë që veriu i Kosovës, kufiri ndërmjet Kosovës dhe Serbisë të monitorohet efektivisht nga forcat ndërkombëtare”, beson ai.

Në negociatat politike, gjatë vitit 2024, ai nuk sheh mundësi të mëdha për përparim, deri në ngritjen e Komisionit të ri Evropian dhe emërimin e një kreu të ri të diplomacisë së BE.

Megjithatë, ai sheh mundësi për përparim në negociatat teknike.

"Sidomos, ekspertët mund të vazhdojnë të negociojnë për çështjen e AKS. Nuk ka pasur përparim në këtë çështje për 10 vjet dhe nuk duhet të jetë kështu. Është e nevojshme të bëhet përparim në nivelin teknik," është i qartë Petriç.

Është vendimtare, thotë ai, se çfarë do të ndodhë në zgjedhjet në SHBA.

"A do të ketë një rizgjedhje të Joseph Biden, apo do të ketë një rikthim të Donald Trump. Të dyja gjërat janë të vështira për t'u vlerësuar tani, janë pikëpyetje të mëdha. Jam i bindur se komuniteti ndërkombëtar duhet të kujdeset që një konflikt ushtarak të mos ndodh”, shtoi Petriç.

Kur është fjala për mesazhin e të dërguarit të posaçëm të BE-së për dialog, Miroslav Lajçak, se fundi i janarit 2024 është afati i fundit për zyrtarizimin e marrëveshjes ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, Petriç beson se ky është një njoftim ambicioz.

"Unë e kuptoj Lajçakun që ai, si përgjegjës i dialogut, insiston në këtë. Ky vit nuk ishte një sukses i madh për ndërmjetësimin e BE-së. Prandaj e kuptoj plotësisht dhe e mbështes që duhet bërë. Realisht, unë jam pak skeptik. Nuk e di a mund te kete sukses,duke pasur parasysh qe vitin e kaluar nuk ka pasur thuajse asnje perparim nese behet fjale per nivelin teknik,nese merren me fort me ceshtjet teknike,mund te arrihet dicka me kete niveli i ekspertëve. Sigurisht, është e qartë se kapitulli 35 përmban çështjen e Kosovës dhe se zgjidhja e saj është parakusht për përfundimin e negociatave të anëtarësimit. Është e sigurt që Beogradi dhe Prishtina duhet të bëjnë përparim", tha Petriç, duke shtuar se shembulli e Lindjes së Mesme tregon se si një problem i pazgjidhur prej shumë vitesh po çon në një zhvillim të rrezikshëm të ngjarjeve.

Replikës së Kurtit ndaj Lajçakut se Gjykata Kushtetuese duhet të analizojë draft-statutin të AKS dhe se ai mund të përgatisë propozimin e tij, dhe pyetjes nëse qëllimi i Prishtinës është në fakt vonesa e mëtejshme e përmbushjes së këtij detyrimi, Lajçak u përgjigj se vonesa ishte e motivuar politikisht dhe se tani e ka të vështirë Kurtin, sepse ai u gjend në një pozitë ekstreme, pasi që më parë tha se nuk do të ketë AKS.

"Nuk mund të jetë kështu. Paraardhësit e tij e kanë nënshkruar 10 vjet më parë, dhe nënshkrimet e qeverive janë të vlefshme edhe për qeveritë në vijim. Është një parim i rëndësishëm në të drejtën ndërkombëtare. Prishtina gjithashtu duhet ta respektojë këtë," shpjegoi Petriç.

Në një koment të botuar së fundmi në lidhje me konfliktin në Lindjen e Mesme në të përditshmen vjeneze Presse, Petriç paralajmëroi për njëanshmërinë e Austrisë ndaj problemit. I pyetur nëse ka njëanshmëri në BE ndaj Serbisë sa i përket Kosovës, ai thekson se BE-ja, e cila u pa edhe gjatë votimit në Kombet e Bashkuara, nuk flet me një gjuhë të përbashkët.

“Përshtypja ime është se në Ballkanin Perëndimor një qëndrim i unifikuar është më i pranishëm, por vende si Austria kanë një interes më të madh për një zgjidhje sesa vendet që janë më në veri të kontinentit evropian. Ne jemi fqinjë, kemi një lidhje të fortë dhe kjo nuk duhet të harrohet. Ne austriakët, së bashku me serbët, me shqiptarët nga Kosova, me popujt e ish-Jugosllavisë, kemi një marrëdhënie shekullore, ajo marrëdhënie është e rëndësishme dhe çon në respekt të madh të Austrisë. për kontributet e mëdha kulturore të rajonit. Është e nevojshme që kjo të futet edhe në BE. BE-ja krijon kushte ideale për serbët që janë të shpërndarë në disa vende. Besoj se serbët duhet të kuptojnë më fort se sa ka qenë rasti deri tani, se e ardhmja është në BE, ku do të bashkohen.Siç ishte rasti i Austrisë dhe Tirolit të Jugut.Ka pasur një konflikt gjatë viteve 1960, përshkallëzimi dhe terrorizmi mes Austrisë dhe Italisë.U lidh një marrëveshje kjo e zgjidhi, dhe tani në BE njerëzit jetojnë së bashku në Evropën Qendrore, të njëjtën gjë pres edhe për rajonin mes Kosovës, veriut të Kosovës dhe Serbisë. Për të hequr kufijtë”, thotë Petriç.

Ai thekson se në Union shihet qartë se në situata të tilla, pajtimi, në rajonet kufitare, ndikon fuqishëm në rritjen e mirëqenies.

"Ishte e njëjta gjë midis Gjermanisë dhe Francës. Këto janë lidhjet e vërteta në BE midis popujve të ndryshëm," shtoi ai.

I pyetur se a është e mundur një zgjidhje e tillë për veriun e Kosovës nën qeverisjen e Albin Kurtit, ai u përgjigj:

"Kurti është një politikan inteligjent, parimor, i cili ka ende probleme sepse ishte i burgosur politik në Serbi në kohën e Sllobodan Millosheviqit. Kjo e kufizon pragun e tij të tolerancës. Unë i thashë që personalisht, se është shumë e rëndësishme që serbët dhe shqiptarët të mund të jetojnë së bashku të funksionojnë kur i afrohen njëri-tjetrit. Parimet morale nuk mund të zbatohen kur nuk ka vullnet për kompromis”.