Raporti i Riho Teras nesër para europarlamentarëve: Dialogu nuk dha rezultat, Kosova të formojë BKS

Dialogu mes Kosovës dje Sërbisë, i nisur për gjetjen e kompromisit të pranueshëm për të dy palët, fatkeqësisht nuk dha rezultatet e pritura, konstaton raportuesi i Parlamentit Europian për Kosovën, Riho Teras, në Raportin ku nesër që do të gjendet para europarlamentarëve. Në dokument tregohet se Komisioni i ri Europian, si dhe Parlamenti Europian dhe shtetet anëtare, duhet të bëjnë gjithçka që është në fuqinë e tyre për të siguruar që dialogu mes Prishtinës dhe Beogradit të vazhdojë me energji të ripërtërirë dhe se emërimi i përfaqësuesit të ri special Piter Sorensen, është mjaft i mirëpritur.

Në raport ndër të tjera, përsëritej rëndësia e angazhimit konstruktiv të autoriteteve të Kosovës dhe Sërbisë sesi do të arrihej marrëveshja gjithëpërfshirëse dhe ligjërisht të detyrueshme për normalizimin, bazuar në njohjen reciproke dhe në përputhje me të drejtën ndërkombëtare.

Kosova dhe Sërbia ftohen të zbatojnë marrëveshjet e Brukselit dhe Ohrit, përfshirë krijimin e Bashkësisë së Komunave me shumicë sërbe dhe heqjen e kundërshtimit të Sërbisë për anëtarësimin e Kosovës në organizmat rajonale e ndërkombëtare, si dhe shmangien e veprimeve të njëanshme që mund të dëmtojnë procesin e dialogut.

Teras në Raport, konstaton se Kosova gjatë viteve 2023 dhe 2024, bëri përparim domethënës në reformat zgjedhore, qëndrueshmërinë ekonomike dhe mbrojtjen e të drejtave themelore, ndërsa mbeten sfidat tek reforma gjyqësore, lirinë e medias, efikasitetin e administratës publike dhe dixhitalizimin e shërbimeve publike.

Angazhimi i vazhdueshëm ndaj reformave gjithëpërfshirëse dhe qeverisjes gjithëpërfshirëse është i nevojshëm për përparimin e Kosovës në rrugën e saj drejt integrimit europian, shtohet në Raport.

Në dokument, mes të tjerash, lavdërohet angazhimi i Kosovës për t'u bashkuar me BE nën "besimin e fortë se e ardhmja e Kosovës është në BE dhe se të gjitha përpjekjet për t’a nxjerrë Kosovën nga 'zona gri' janë në interes të qytetarëve të Kosovës dhe Unionit, veçanërisht në kontekstin e dinamikës aktuale gjeopolitike në rajon, ndryshimeve të shpejta të mëdha në politikën botërore dhe konkurrencës në rritje me regjimet autoritare".

Gjithashtu, Teras ofron mbështetje për kërkesën e Kosovës për anëtarësim në BE dhe përsërit thirrjen ndaj shteteve anëtare në Këshill që të autorizojnë Komisionin të paraqesë pyetësorin e tij dhe të paraqesë opinionin e vet rreth meritave të kërkesës, por dhe i bën thirrje pesë shteteve anëtare që nuk e kanë njohur pavarësinë e Kosovës “t’a bëjnë këtë pa vonesë" dhe kështu t'i mundësojnë Kosovës të avancojë drejt BE nën kujtesën se "mendimi këshillues i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë i 22 korrikut 2010, i cili thotë se shpallja e njëanshme e pavarësisë së Kosovës nuk shkel të drejtën e përgjithshme ndërkombëtare".

Në Raport vërehet përparimi në fushat e drejtësisë, lirisë dhe sigurisë, luftën kundër krimit të organizuar dhe funksionimin e ekonomisë së tregut, por shpreh keqardhje për përparimin e kufizuar, duke bërë thirrje për përshpejtimin e reformave në fushën e sundimit të ligjit.

Gjithashtu shpreh keqardhje për politizimin e institucioneve të tilla si Komisioni Qëndror i Zgjedhjeve dhe Këshilli i Pavarur i Medias.

Lavdërohet përputhja e vazhdueshme e politikës së jashtme të Kosovës me politikën e jashtme dhe të sigurisë së BE e veçanërisht  "dënimi i vendosur i agresionit rus kundër Ukrainës dhe zbatimi i masave kufizuese të BE ndaj Rusisë dhe Bjellorusisë, në përputhje me politikën e jashtme të Unionit", si dhe mbështetja e ofruar Ukrainës përmes paketave të ndihmës humanitare dhe ushtarake.

Teras bën thirrje urgjente për anulimin e masave të BE ndaj Kosovës, duke deklaruar se nuk janë më të justifikuara, por janë "në kundërshtim të plotë me angazhimin e provuar të Kosovës ndaj vlerave europiane dhe përputhshmërisë me politikat e BE duke kufizuar ndikimin e partneritetit të BE me Kosovën dhe duke penguar vazhdimin e dialogut mes Beogradit dhe Prishtinës me mirëbesim".

Përsëriti mbështetjen për kërkesën e Kosovës për anëtarësim në Këshillin e Europës.

Përshëndet pjesëmarrjen e sërbëve kosovarë në zgjedhjet parlamentare dhe inkurajon përfaqësuesit e tyre të zgjedhur të luajnë rol aktiv në kuadrin legjislativ kosovar, por shpreh keqardhje për bojkotin e partive që përfaqësojnë sërbët kosovarë gjatë zgjedhjeve lokale në prill të 2023 dhe tërheqjen e tyre nga institucionet kosovare.

Në Raport "shprehet shqetësimi për përfshirjen e Sërbisë në zgjedhjet parlamentare përmes Listës Sërbe", por dhe përshëndet zbatimin e vendimit të Gjykatës Kushtetuese të vitit 2016 mbi pronësinë e tokës së Manastirit të Deçanit duke e regjistruar këtë të fundit si pronar.

Teras në dokument, dënon incidentet serioze të sigurisë në veri të Kosovës në fund të nëntorit 2024 dhe aktin më të rëndë që ndodhi pranë fshatit Vrage në Zubin Potok, ku lëndët plasëse dëmtuan infrastrukturën kritike që synonte kanalin kryesor të sistemit Ibër-Lepenc, dhe shpreh mbështetje për institucionet kosovare në kryerjen e hetimit të plotë të këtyre veprave penale sesi autorët të sillen para drejtësisë.

Në raport, shprehet keqardhje për mungesën e planit të qartë për angazhimin e sërbëve kosovarë në veri dhe për faktin se iniciativat për përfshirjen e komunitetit sërb në strukturat politike, sociale dhe ekonomike të Kosovës, janë ende shumë të kufizuara dhe përsërit thirrjen për përmirësimin e dialogut të brendshëm dhe angazhimin e vërtetë dhe direkt me organizatat e pavarura të shoqërisë civile sërbe kosovare veçanërisht në veri, me synim ndërtimin e besimit, lehtësimin e jetës së përditshme të sërbëve kosovarë dhe integrimin e tyre të suksesshëm, pajtimin dhe marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë.

“Pritet që Kosova dhe Sërbia të bashkëpunojnë plotësisht dhe të ndërmarrin të gjitha masat e nevojshme për të arrestuar dhe sjellë shpejt para drejtësisë autorët e sulmit terrorist në Banjskë në vitin 2023, dhe shpreh keqardhje për faktin se Sërbia ende nuk i ka ndjekur penalisht fajtorët, e veçanërisht Millan Radoiçiqin nënkryetarin e Listës Sërbe”, thuhet në dokument.

Në Dokument përshëndetet krijimi i Komisionit të Përbashkët për Personat e Zhdukur, nën thirrje për përparim të shpejtë në zbatimin e Deklaratës Politike për Personat e Zhdukur të majit të 2023, dhe apel për Kosovën dhe Sërbinë që të përmbahen nga politizimi i kësaj çështjeje humanitare dhe të forcojnë përpjekjet për zbatimin e deklaratës si pjesë e dialogut mes Beogradit dhe Prishtinës.

Përshëndetet dhe vendimi i Kosovës për të hequr kufizimet për hyrjen e produkteve të gatshme nga Sërbia në pikën e kalimit në Merdare, si dhe prezenca e forcave kosovare dhe "roli i tyre në ndërtimin dhe ruajtjen e mjedisit të sigurt dhe në zhvillimin e Kosovës së qëndrueshme dhe paqësore në rrugën drejt integrimit euroatlantik" dhe kujton domethënien e misionit për zhvillimin e vazhdueshëm të Forcave të Sigurisë së Kosovës nën ofrimit të këshillave, trajnimeve dhe ndërtimit të kapaciteteve.