Zyra për Ballkanin Perëndimor në Tiranë: Pse Parlamenti Evropian zgjodhi Shqipërinë?

Nju Jorku, Xhibuti, Adis Abeba... në atë hartë tani është edhe Tirana. Parlamenti Evropian ka njoftuar se do të hapë një zyrë për Ballkanin Perëndimor në Shqipëri. Për bashkëbiseduesit e Kosovo online, nga Brukseli në Tiranë, ky është pa dyshim një sinjal i qartë se BE-ja po mendon për këtë pjesë të Evropës. Njëkohësisht, theksojnë ata, kjo është jo vetëm një dëshmi e përparimit të këtij vendi në procesin e anëtarësimit, por edhe e çmimeve më të favorshme në krahasim me kryeqytetet e tjera të rajonit.

Shkruan: Gjorgje Baroviq

"Në kontekstin e tensioneve të shtuara gjeopolitike dhe vrullit të ri të zgjerimit të BE-së, zyra e re e Parlamentit Evropian në Tiranë do të shërbejë si një pikë kyçe kontakti midis Parlamentit të BE-së dhe parlamenteve kombëtare, shoqërisë civile dhe partnerëve lokalë në Ballkanin Perëndimor", thuhet në deklaratën e Parlamentit Evropian.

Nga Parlamenti Evropian bëjnë të ditur se aktualisht kanë tre zyra operative për lidhje: në Nju Jork, për marrëdhëniet me Kombet e Bashkuara, në Xhakartë, për marrëdhëniet me Shoqatën e Kombeve të Azisë Juglindore, dhe në Adis Abeba, për marrëdhëniet me Bashkimin Afrikan.

"Hapja e dy zyrave shtesë në Shqipëri dhe Moldavi erdhi pas vendimit të mëparshëm të Byrosë së Parlamentit për të hapur zyra në Kiev, në Ukrainë, dhe në Panama, për t'u marrë me marrëdhëniet me Amerikën Latine dhe Karaibet", është shpjeguar në faqen zyrtare të PE-së.

Forcimi i bashkëpunimit

Në një intervistë me korrespondentin e Kosovo online në Bruksel, raportuesi i Parlamentit Evropian për Shqipërinë, Andreas Schieder vlerësoi se ishte një sukses i madh që ata "e kishin bindur Parlamentin Evropian se zyra ndërlidhëse është shumë e rëndësishme për marrëdhëniet e ardhshme të ngushta midis vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe Bashkimit Evropian".

"Zyra është përgjegjëse për të gjithë rajonin e Ballkanit Perëndimor dhe të gjitha vendet e tij të ndryshme. Ideja është të forcohen marrëdhëniet dhe informacioni. Do të jetë gjithashtu e rëndësishme jo vetëm të punohet me parlamentet dhe zyrtarët e qeverisë, por edhe të funksionojë si një pikë qendrore për angazhimin e njerëzve", tha Schieder.

Zgjedhja e Tiranës pasoi vlerësime teknike, tregon Schieder.

"Vendimi për qytetin dhe vendndodhjen specifike pasoi një vlerësim teknik, disponueshmërinë, vendndodhjen, çmimin dhe lidhjet. Por, natyrisht, statusi i vendit kandidat përkatës në BE pati gjithashtu një shtysë pozitive," saktëson Schieder.

Nga Parlamenti Evropian thanë për Kosovo online se hapja e zyrës në Tiranë është pjesë e planit strategjik të BE-së për zgjerimin dhe do të jetë një "pikë kyçe e kontaktit" me Ballkanin Perëndimor.

“Zyra në Tiranë do të ketë për detyrë të bëhet një pikë kyçe kontakti mes Parlamentit Europian dhe parlamenteve kombëtare, si dhe të krijojë rrjete me shoqërinë civile dhe partnerët lokalë në Ballkanin Perëndimor për të rritur ndërgjegjësimin për punën e Parlamentit Europian”, sqarojnë ata për portalin tonë.

Lidhur me përzgjedhjen e Shqipërisë për hapjen e zyrës, Parlamenti Europian sqarojnë se ky vend ka bërë progres të dukshëm gjatë negociatave të anëtarësimit, por pranimi i tij në familjen europiane do të varet ende nga progresi i mëtejshëm.

“Ka vende të tjera në Ballkanin Perëndimor, si Mali i Zi, të cilat kanë çdo të drejtë të shpresojnë për përfundimin e negociatave të anëtarësimit para përfundimit të këtij mandati parlamentar”, thane nga Parlamenti Evropian.

Kur u pyet nëse Shqipëria u theksua kështu si vendi më i afërt me anëtarësimin në BE, u shpjegua se kishte bërë "progres të rëndësishëm gjatë negociatave të anëtarësimit".

"Megjithatë, rruga e saj varet nga përparimi i mëtejshëm. Ka vende të tjera në Ballkanin Perëndimor, si Mali i Zi, të cilët kanë çdo të drejtë të shpresojnë të përfundojnë negociatat e pranimit përpara fundit të këtij mandati parlamentar," është shpjeguar për KO.

"Shenja" nga Europa

Analisti politik dhe redaktori në RTV Albania 1 Gert Selenica thotë në një intervistë për Kosovo online se hapja e zyrës së Parlamentit Evropian është një lajm i mirë jo vetëm për Shqipërinë, por për të gjithë Ballkanin Perëndimor, sepse në këtë mënyrë BE-ja dërgon një mesazh se e ka përqendruar vëmendjen në këtë rajon.

“Hapja e selisë së Parlamentit Europian në Tiranë është një lajm i mirë sidomos për Shqipërinë, por edhe për Ballkanin në tërësi. Sigurisht që kjo vlen edhe për proceset në të cilat është përfshirë rajoni. Kemi disa vende në rajon që po përgatiten, ose janë afër mbylljes së kapitujve në procesin e hapjes së negociatave për anëtarësim në BE”, thekson Selenica.

Ai thekson se më pak rëndësi ka pse u zgjodh Tirana, sesa Beogradi apo Prishtina, sepse më e rëndësishme është “shenja” që është dërguar.

“Kjo është një shenjë e Bashkimit Evropian që dëshiron të jetë prezent në Ballkan, se vëmendja e tyre duhet të jetë më e madhe në rajon”, thekson Selenica.

Ai është i bindur se edhe Ballkani Perëndimor është në një fazë ku ata “kuptojnë” rëndësinë e integrimit europian.

"Ballkani është në një fazë shumë interesante zhvillimi. Duket qartë se Ballkani e ka kapërcyer politikën e vjetër, politikën e konfliktit, politikën e armëve apo deklaratat e forta nacionaliste. Tani jemi në një moment kur i gjithë rajoni e ka kuptuar qartë se duhet të ketë unitet rajonal, por brenda kornizës së Bashkimit Evropian. Pra, është një lajm i mirë për të gjithë qarkun që selia po hapet në Tiranë”, saktëson ky analist.

Ai e sheh hapjen e zyrës së Parlamentit Europian si veçanërisht të rëndësishme për Shqipërinë, e cila, sipas tij, është në një “moment delikat”.

“Kjo ka një rëndësi të madhe për Shqipërinë, pasi Tirana është në një moment delikat pasi mbyll me shpejtësi rekord kapitujt e fundit të mbetur deri në hapjen e negociatave me BE në vitin 2027. Këtë e theksoi komisionerja e Zgjerimit Marta Kos gjatë vizitës së saj në Tiranë, në takime me krerët e shteteve, por këtë herë edhe me përfaqësues të opozitës. Pra, po na japin të gjitha shenjat, duke na thënë se janë plotësuar të gjitha kushtet për të na marrë për dore dhe për të na shoqëruar në këtë proces shumë të rëndësishëm”, është i bindur Selenica.

Hapja e zyrës së PE në Ballkanin Perëndimor e lidh atë edhe me situatën globale.

“Këto janë konflikte të armatosura, por edhe politika të ndryshme rajonale që krijojnë një situatë delikate. Unë e shoh gjithashtu si një përpjekje të Bashkimit Evropian për të shkëputur disa lidhje që disa vende kanë me vendet që nuk janë në favor të politikës së BE-së. Këtu e kam fjalën për Serbinë, e cila ruan një marrëdhënie tradicionale me Rusinë, dhe pak ditë më parë presidenti Vuçiç pati një tjetër bisedë telefonike me presidentin Putin. Pra, prania fizike e BE-së po rritet për të treguar se e ka përqendruar vëmendjen në rajon. Duket se Bashkimi Evropian është gati dhe ne shohim që vendet e ndryshme të Ballkanit nuk kanë çështje që lidhen me luftën, por me zhvillimet politike moderne”, thotë Selenica.

Ai e sheh korrupsionin si “gangrenë” si një problem kyç në rajon.

Ai apostrofon protestat e studentëve në Serbi, por shton se edhe Shqipëria po përballet me probleme të ngjashme.

“Shqipëria është gjithashtu në një moment të veçantë sepse, ndoshta për herë të parë, figura të larta politike janë në shënjestër të drejtësisë. Hapja e zyrës është një shenjë se Ballkani Perëndimor është shumë i rëndësishëm për BE-në”, besonon Selenica.

Dimensioni parlamentar

Drejtoresha e Institutit për Politika Evropiane në Shkup, Simonida Kacarska, vlerësoi se dimensioni parlamentar është shumë i rëndësishëm për anëtarësimin e anëtarëve të rinj në BE dhe se Shqipëria ka ndryshuar me sukses imazhin e saj në vetëm pak vite, prandaj është një “destinacion” tërheqës për shumë institucione evropiane.

"Dimensioni parlamentar i anëtarësimit në BE është shumë i rëndësishëm, edhe pse shpesh anashkalohet. Është Parlamenti Evropian ai që, në fund të procesit të anëtarësimit, duhet të pajtohet me marrëveshjen e anëtarësimit të secilit vend dhe ka një rol të madh në kontekstin e ndërtimit të marrëdhënieve me parlamentet në vendet e anëtarësimit. Ka grupe të veçanta, dhe përveç raportuesve për të cilët flasim shpesh, ka grupe speciale dhe komisione të përbashkëta…", thekson Kacarska në intervistë për Kosovo online.

Ajo pret që zyra e Parlamentit Europian në Tiranë të mbështesë bashkëpunimin mes parlamentarëve nga Ballkani Perëndimor.

Në këtë mënyrë, ajo është e bindur se bashkëpunimi i rajonit me këtë institucion do të forcohet.

“Në të kaluarën, anëtarët e Parlamentit Evropian dhe komisionet e tyre kryesisht mbështeteshin në mbështetjen e delegacioneve, përveç institucioneve tona, përkatësisht delegacioneve të BE-së, por tani ata do të kenë marrëdhëniet e tyre të drejtpërdrejta dhe mund të presim bashkëpunim të forcuar”, thekson Kacarska.

Parlamenti Europian zgjodhi Tiranën, beson ajo, falë kryeministrit shqiptar Edi Rama.

"Kryeministri Edi Rama ka qenë shumë i suksesshëm në menaxhimin e marrëdhënieve me Bashkimin Evropian në vitet e fundit dhe ka arritur të arrijë hapjen e zyrave dhe institucioneve të rëndësishme në Shqipëri. Shqipëria ka Zyrën e Rinisë që u krijua pas Procesit të Berlinit, Kolegjin e Evropës dhe Zyrën e Ballkanit Perëndimor që funksionon që nga viti i kaluar", thotë Kacarska.

Megjithatë, zyra e Parlamentit Europian nuk do të thotë se Shqipëria do të ketë prioritet në anëtarësimin në Bashkimin Europian.

“Sigurisht, nuk mendoj se formalisht Shqipëria është më afër anëtarësimit, që është padyshim Mali i Zi. Megjithatë, nga ana tjetër, Shqipëria është një vend më i madh që ka arritur me shumë sukses të ndryshojë imazhin e saj në pak vite nga një aktor problematik në një vend që mund të presë nisma kaq të ndryshme nuk bën përjashtim nga portofoli i tyre i suksesshëm në këtë kontekst”, thekson analistja.
Megjithatë, ajo nuk beson se hapja e kësaj zyre do të ndikojë drejtpërdrejt në një bashkëpunim dhe pajtim më të mirë në Ballkanin Perëndimor.

"Ndoshta mund të bëhet në një perspektivë më të gjerë, por synimi parësor është që të forcohet raporti i vetë Parlamentit Evropian si institucion me këto vende të rajonit. Por padyshim që do të kryejë aktivitete që do të jenë rajonale, kështu që mund të themi se ky është sigurisht një synim afatgjatë", përfundon

Kacarska.

"Momentumi" i zgjerimit

Nga ana tjetër, hulumtuesi në Qendrën për Politika Evropiane në Beograd, Gjorgje Dimitrov, vlerëson se hapja e zyrës së Parlamentit Evropian në Shqipëri duhet parë si një përpjekje e kësaj institucioni evropian për të forcuar praninë e saj në Ballkanin Perëndimor, duke shfrytëzuar "momentumin e zgjerimit" përmes bashkëpunimit më të ngushtë me parlamentet lokale, si dhe me shoqërinë civile.
"Parlamenti Evropian ndoshta ka vendosur të përdorë këtë moment të zgjerimit dhe, nëpërmjet zyrës së tij në Tiranë që do të koordinohet me të gjithë Ballkanin Perëndimor, do të forcojë praninë e tij në rajon dhe thjesht do të forcojë bashkëpunimin jo vetëm me parlamentet kombëtare të gjashtë shteteve të Ballkanit Perëndimor, por edhe me shoqërinë civile dhe palët e tjera të interesuara. Kjo ka shumë të ngjarë të ngjajë me zyrat ndërlidhëse që i thotë Parlamenti Evropian Dimitrov në shtetin anëtare”, thotë Dimitrov për Kosovo online.

Ai shpjegon se zyra në Tiranë do të përbëhet nga “deskeve”, secila prej të cilave do të jetë përgjegjëse për një vend të caktuar, sektorin e tij civil dhe probleme specifike.

"Ata thjesht do të përpiqen të jenë më efikas sepse tani do të jenë më afër Ballkanit Perëndimor në atë mënyrë që rajoni nuk do të duhet të shkojë më në Bruksel. Kjo afërsi ndoshta do t'u kursejë shumë kohë, energji dhe sigurisht burime", thekson Dimitrov.

Ai thotë se Shqipëria u zgjodh jo vetëm për shkak të situatës më të qëndrueshme në punën e parlamentit, por edhe për shkak të çmimeve më të favorshme në krahasim me kryeqytetet e tjera.
"Shqipëria, përkatësisht Tirana, është një nga vendet më të lidhura në Evropë midis vendeve të Ballkanit Perëndimor. Kjo falë lëvizjeve të mira të autoriteteve shqiptare që rinovuan aeroportin e tyre, i cili është me rritjen më të shpejtë në Ballkanin Perëndimor. Dhe kjo ndoshta ka luajtur një rol të madh, se lidhja me Brukselin dhe pjesën tjetër të Evropës dhe me çmime më të favorshme në krahasim me, le të themi në krahasim me Beogradin. Beogradi ka një atmosferë të tensionuar dhe sigurisht që nuk është menduar për hapjen e asaj zyre," beson Dimitrov. 

Mesazhi për Ballkanin Perëndimor

Analisti politik nga Prishtina, Shkëlzen Maliqi, beson se hapja e zyrës së Parlamentit Evropian në Tiranë tregon se Shqipëria po bëhet një faktor gjithnjë e më i rëndësishëm, por edhe se BE-ja po i dërgon një mesazh Ballkanit Perëndimor se po llogarisë tek ata si anëtarë të ardhshëm.
"Në dhjetë vitet e fundit, Shqipëria është bërë një faktor gjithnjë e më i rëndësishëm dhe diplomatëve tani u pëlqen të shkojnë atje. Dikur ishte Sarajeva, por tani ka mbetur e izoluar gjeografikisht. Sigurisht që ekziston edhe një plan që Evropa të tregojë vullnetin e saj ndaj rajonit, për të vazhduar me procesin e anëtarësimit. Në këtë mënyrë është shtyrë për një periudhë të caktuar kohore", tha Maliqi për Kosovo online.

Sipas këtij plani, Shqipëria dhe Mali i Zi duhet të jenë të parët që do t’i bashkohen BE-së, por vlerësohet se kjo mund të ndodhë jo më herët se për tre vjet.

"Por, po punohet për këtë. Edi Rama dhe Shqipëria kanë luajtur këtë rol dhe po përpiqen në mënyra të ndryshme t’i afrojnë vendet e tjera, si përmes nismës Ballkani i Hapur, e më pas u rikthyen sërish te Procesi i Berlinit, duke theksuar se është e domosdoshme që gjashtë shtetet, të cilave u është parashikuar që nga viti 2003 të bëhen pjesë e BE-së, të ecin përpara. Mali i Zi dhe Shqipëria janë më pranë këtij objektivi dhe pastaj edhe vendeve të tjera u jepet kjo mundësi. Por turbulencat janë aq të mëdha, si në aspektin ekonomik ashtu edhe në atë politik, saqë e gjithë kjo në njëfarë mënyre ‘varet në fije të perit’", thekson Maljiqi.

Shqipëria u zgjodh si adresa e re e zyrës së Parlamentit Europian për shkak të ndikimit të Tiranës zyrtare, veçanërisht në dhjetë vitet e fundit.

Maliqi kujton se kryeministri shqiptar Edi Rama mbante marrëdhënie të mira si me Serbinë ashtu edhe me Kosovën.

Megjithatë, ai e cilëson bashkëpunimin e tij me Albin Kurtin si “më pak të përzemërt”.

"Këto takime nuk janë më aq të përzemërta si më parë për shkak të konkurrencës pak më personale mes Kurtit dhe Ramës. Ndonjëherë Rama pozon si vëlla më i madh, por edhe Kurti është pak i paparashikueshëm. Ai do të donte t'u diktonte vetë fuqive të mëdha disa gjëra, se si duhet të sillen, për t'u dhënë mësime. Mendoj se do të duhet të qetësohet," ëahtë i bindur Maliqi.

Nga ana tjetër, kryeministri shqiptar na kujton se që nga ardhja në pushtet, ai ndërton marrëdhënie strategjike me vendet fqinje, nga Greqia, Turqia e deri në Itali, por edhe duke u përpjekur të ringjallë bashkëpunimin ekonomik në rajon.

"Së pari përmes Ballkanit të Hapur dhe tani Procesi i Berlinit. Këto janë projekte shumë të ngjashme."
 Në këtë kuptim, garanton më shumë hapje dhe idenë që ne vetë, këto gjashtë vende, duhet të bëjmë diçka për të përmirësuar sundimin e ligjit nga brenda. “Shqipëria ka marrë drejtimin në këtë sepse ka një strukturë të posaçme antikorrupsion që arreston ish-presidentin, kryebashkiakun e Tiranës, shumë ministra... Të gjitha për shkak të korrupsionit”, përfundon Maliq.

“Ndërgjegjësimi” i BE-së

Bashkëpunëtori i Rrugës së Tretë të Re, Petar Doniq, beson se hapja e zyrës së Parlamentit Evropian në Shqipëri është pjesë e strategjisë evropiane të "ndërgjegjësimit" dhe marrjes së një roli më të madh në botë.

"Kjo i përshtatet strategjisë aktuale evropiane për rritjen e ndërgjegjësimit dhe marrjen e një roli më të madh në botë dhe në aktivitetet botërore. Pse Shqipëria? Mund ta interpretojmë këtë si një vazhdimësi të politikës tradicionale të Evropës, por është ende herët për të parë nëse kjo është e vërtetë sepse ne presim përgjigjen e Amerikës. Amerika dhe Evropa do të marrin disa vendime së bashku në lidhje me Kosovën dhe në lidhje me politikën e mëtejshme në Ballkanin Perëndimor", thotë Doniq për Kosovo online.

Ai sqaron se këto zyra kanë rolin e përshpejtimit dhe lehtësimit të marrëveshjeve, por edhe përgatitjes së llojeve të ndryshme të vizitave të zyrtarëve evropianë dhe koordinimit të sektorit civil.

"Kishte një ide më parë për të qenë në Mal të Zi, por kjo u braktis. Ka një në Nju Jork që koordinon aktivitetet në Amerikën e Veriut dhe është një në Xhibuti që koordinon aktivitetet në atë rajon. Flitet për një në Panama," specifikon Doniq.

Ai është gjithashtu i bindur se puna e kësaj zyre do të bazohet në deklaratat e Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s Mark Rutte për nevojën e stabilizimit dhe normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës.

"Kjo duhet të jetë një nga axhendat e asaj zyre: promovimi dhe koordinimi i agjendës pro-evropiane dhe vlerave evropiane dhe interesave evropiane, pra zgjerimi i Ballkanit Perëndimor drejt Evropës. Pra, sigurisht që do të ketë një faktor pozitiv në drejtim të stabilizimit të marrëdhënieve ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, por edhe konsolidimit të mëtejshëm të Ballkanit Perëndimor drejt rajonit dhe rrugës evropiane", thekson Doniq.