Stano: Institucionet e BE-së po fillojnë me Beogradin dhe Prishtinën për të zbatuar marrëveshjen nga Ohri

Institucionet e Bashkimit Evropian, me mbështetjen e liderëve të BE-së, në ditët në vijim do të ndërmarrin hapat e parë drejt zbatimit të Marrëveshjes së Ohrit së bashku me Kosovën dhe Serbinë, tha zëdhënësi i Komisionit Evropian Peter Stano për agjencinë Beta në Bruksel.

Zëdhënësi i Përfaqësuesit të Lartë të BE-së, Borel, prezantoi se Beogradi dhe Prishtina janë të obliguar kontraktualisht të zbatojnë marrëveshjen e Ohrit dhe aneksin dhe bëri të qartë se nëse nuk e bëjnë këtë, atëherë do të braktisin rrugën drejt Bashkimit Evropian.

Stano ka kujtuar se Borel ka deklaruar se do t'i "këshillojë të dyja palët në kryerjen e punës së tyre" në zbatimin e Marrëveshjes për rrugën drejt normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, përfshirë aneksin zbatues.

Zëdhënësi i KE-së nënvizoi se "tashmë do të jetë në rrezik reputacioni dhe besimi ndërkombëtar në Kosovë dhe Serbi, prandaj ata duhet të tregohen si partnerë të besueshëm për BE-në dhe prandaj është e nevojshme të zbatohet ajo që kanë premtuar".

Ai theksoi se dispozitat e marrëveshjes dhe aneksit do të inkorporohen në Kapitullin 35 të negociatave BE-Serbi për anëtarësim dhe programin e Grupit Special të BE-së për normalizimin me Kosovën.

“Kjo do të thotë”, bëri të ditur ai, “që të dyja palët do të jenë të detyruara kontraktualisht t'i zbatojnë ato dispozita nëse duan të përparojnë drejt BE-së dhe moszbatimi do të thotë braktisje e rrugës drejt Bashkimit Evropian”.

Stano vuri në dukje se Borel javën e kaluar i informoi liderët e BE-së për bisedimet në Ohër dhe tha se Kosova dhe Serbia tani duhet të vënë në praktikë atë për të cilën kanë arritur një marrëveshje.
Dhe, siç theksoi ai, “Borel tregoi sërish se çdo spekulim për nënshkrimin apo vlefshmërinë e marrëveshjes së Ohrit janë të pavlefshme dhe gjithçka që ka ndodhur në dialogun e deritanishëm ka dëshmuar se rëndësia e marrëveshjes matet me shkallën e zbatimin e tij, jo me nënshkrim”.

Përfaqësuesi i lartë i BE-së, theksoi Stano, “e ka bërë shumë të qartë se marrëveshja e Ohrit është finalizuar, se ajo duhet të zbatohet dhe se nuk ka vend për të zgjedhur çfarë dëshiron apo nuk dëshiron”.

Përfaqësuesi i Borelit për media tha se të enjten e kaluar liderët e BE-së i kanë bërë thirrje Kosovës dhe Serbisë që të përmbushin shpejt dhe me mirëbesim obligimet e tyre të marra në takimin në Ohër dhe theksuan se “Kosova dhe Serbia janë zotuar plotësisht të zbatojnë të gjitha pikat e marrëveshjes dhe aneks". 

Beta i kërkoi Stanit të thotë se çfarë do të thotë i Dërguari i Posaçëm i BE-së Miroslav Lajçak, i cili deklaroi se "duhet të fokusohemi dhe të fillojmë me çështjet që Serbia dhe Kosova mund të bëjnë dhe që mund t'i bëjnë menjëherë".

Zëdhënësi i Borelit u përgjigj se “të dyja palët e dinë shumë mirë se çfarë duhet të bien dakord dhe zbatojnë sepse e kanë pranuar shprehimisht në marrëveshjen e Ohrit dhe BE-ja me siguri do t'i ndihmojë, por nuk është BE-ja ajo që do të propozojë zgjidhje specifike, ndërsa obligimet janë ndërmarrë qartë”.

“Dhe të dyja palët e dinë”, shtoi ai, “që do të ketë pasoja shumë të pafavorshme nëse kjo nuk bëhet, sepse është pjesë e marrëveshjes, ashtu siç do të ketë pasoja shumë të favorshme nëse marrëveshja zbatohet”.

Borel u tha gazetarëve se "në aneksin e marrëveshjes, thuhej qartë se Kosova merr përsipër të angazhohet menjëherë për themelimin e Asociacionit/Bashkësisë së Komunave Serbe", ekipi negociator i Beogradit hartoi një propozim për statusin e BKS-së, por pasoi pyetja e Beta-s a po bën Prishtina diçka për këtë qëllim. 

Stano u përgjigj se pala kosovare e njeh shumë mirë mënyrën e arritjes së marrëveshjes, zgjidhje për Bashkësinë/Asociacionin e Komunave me shumicë serbe.

Dhe, siç saktësoi ai, “BE-ja e ka paraqitur plotësisht qartë në Marrëveshjen e Ohrit dhe në aneks dhe të dy palët janë ato që duhet ta zbatojnë. BE-ja ka ofruar një platformë për dialog dhe gjithçka duhet të zbatohet brenda kësaj kornize”.

“Nëse Lista Serbe mendon se nuk duhet të shkojë në zgjedhje, kjo është çështje e saj”

Beta u kërkoi burimeve diplomatike në BE të shpjegojnë nëse fakti që forca kryesore politike e serbëve në Kosovë, Lista Serbe, refuzoi të marrë pjesë në zgjedhjet lokale e planifikuara, shihet si problem për hapat e parë drejt formimit të BKS-së, duke kërkuar formimin e BKS-së dhe së pari tërheqjen e forcave të policisë speciale të Prishtinës nga veriu i Kosovës.

Diplomatët në BE u përgjigjën se "BE-së i vjen keq që Lista Serbe nuk e përdori të drejtën e saj demokratike për të marrë pjesë në zgjedhjet komunale", por ata gjithashtu theksuan se ishte "një çështje e brendshme, padyshim politike, e vetë serbëve të Kosovës, një çështja e përcaktimeve dhe veprimeve demokratike”.

“Nëse Lista Serbe beson se nuk duhet të shkojë në zgjedhje, kjo është çështje e saj, por obligimet nga Marrëveshja e Ohrit mbeten, ato duhet të zbatohen me marrëveshje”, thuhet.
Diplomatëve në Bruksel iu kërkua t'i referohen deklaratës së Borelit se "është obligim i Kosovës që të vendosë zgjidhje dhe garanci specifike për të garantuar një nivel të vlefshëm për vetëqeverisjen e komunitetit serb në Kosovë", d.m.th se cilat parime janë vendosur për, a do të ketë BKS ndonjë kompetencë ekzekutive.

Përgjigja ishte se “duhet zgjidhur patjetër me dialog, sepse të gjitha çështjet e hapura duhet të diskutohen dhe të gjenden zgjidhje për to. Prishtina dhe Beogradi do të arrijnë atje dhe BE-ja do t'i ndihmojë në çdo gjë”.

Në vërejtjen e Beta se Prishtina dhe Beogradi në Ohër janë përkushtuar për zgjidhjen e problemit të personave të pagjetur, por nuk është përmendur gjithashtu një çështje shumë e dhimbshme për 200,000 serbët e mërguar, refugjatë nga Kosova dhe pronat e tyre, burimet diplomatike në Bruksel kundërshtuan se "çdo gjë që është një problem i hapur, dhe të dy palët e vendosin atë në tryezën e dialogut, duhet të zgjidhet, edhe pse nuk thuhet shprehimisht në Marrëveshjen e Ohrit”.
Sepse, përfunduan ata, vetëm zgjidhjet për të gjitha çështjet e hapura do të japin rezultatin përfundimtar të dëshiruar, që është normalizimi i marrëdhënieve mes dy palëve.