Qytetarët për pasojat e ndalimit të importit të produkteve serbe: Gjithçka është më e shtrenjtë, nuk ka sende ushqimore me të cilat jemi mësuar

Serbët nga Kosova, si nga veriu ashtu edhe nga pjesa qendrore, thonë se ndalimi i importit të mallrave nga Serbia, i cili u vendos nga Qeveria në Prishtinë në qershor, ka ndikuar dukshëm në cilësinë e jetës së tyre dhe se u mungojnë disa ushqime që i përdornin çdo ditë, por edhe ato që ofrohen si zëvendësim për produktet serbe janë më të shtrenjta.

Siç lajmërojnë reporterët e Kosovo online, në Kosovën qendrore dyqanet mbeten pa stok, kurse klientët pa produktet e tyre të preferuara. Në rafte ka gjithnjë e më pak produkte nga Serbia. Qytetarët shprehen shumë të pakënaqur me çmimet e produkteve “zëvendësuese” nga rajoni, sepse janë mësuar me produktet serbe dhe cilësinë e tyre.

Ekipi i portalit tonë e gjeti Svetozar Zhiviq nga Graçanica në prokurimin për tryezën e festimeve. Ai shprehet i pakënaqur si me gamën e produkteve ashtu edhe me çmimet.

"Ne kemi qenë në disa dyqane, nuk ka asnjë bazë - majonezë me pak yndyrë, pa birrë serbe, pa qumësht, pa kos. Shumë gjëra. Ne jemi vërtet në rrezik për sa i përket kësaj, por unë shpresoj se do te behet me mire. Çmimet janë katastrofike, shumë të larta për standardin tonë”, thotë Zhiviq.

Serbët këtu janë mësuar të blejnë produkte nga Serbia qendrore, ndaj disa mallra janë të pazëvendësueshme për ta.

“Ka mungesë malli, shihet edhe nëpër dyqane. Është plotësisht bosh. Ja tregtarët, pyesni se çfarë mungon, ajo që mungon është “plazma”, ajo që kërkohet për fëmijët qumështi”, na thotë Branisllava Krasiq.

"Nuk ka mall të mjaftueshëm serb, por kaq. Ne blejmë mallin që është në dispozicion, atë që sillet", thotë Llazar Stakiq.

Jugomarket, i cili gjendet në qendër të Graçanicës, thotë se po i mbarojnë rezervat dhe se klientët janë në kërkim të produkteve serbe.

“Për momentin po na mbarojnë mallrat. Tani mallrat po i marrim nga furnitorët shqiptarë, raftet janë pothuajse bosh, ka shumë pak stoqe dhe nuk e dimë sa do të zgjasë kjo. Shpresoj se autoritetet do të bëjnë diçka për të na mundësuar kalimin e mallrave dhe furnizimin më të mirë. Shumica e tyre janë mësuar me produktet serbe. Le të jetë 80 për qind e njerëzve që kërkojnë mallin tonë, por mallrat janë shumë pak, kështu që nuk e dimë deri kur do të jemi kështu. Shpresojmë për më mirë”, thotë Ollivera Maksimoviq nga “Jugomarket”.

Ratomir Millanoviq nga Leposaviqi thotë për Kosovo online se ka mungesë të disa produkteve.

“Në Leposaviq ka mungesë të mallrave të konsumit, qumështit dhe produkteve të qumështit. Për perime po ia dalim ende, por mungojnë edhe mallrat e tjera, mishi i thatë. Sa i përket barnave, ka kohë që nuk i kemi, vetëm në farmaci private, tani edhe kjo është reduktuar. Për ilaçe duhet të shkojmë në Rashkë ose diku më larg”, thotë Millanoviq.

Bozhidar Ratkoviq konfirmon se nuk ka ilaçe dhe se ka rritje të çmimit.

"Nuk ka ilaçe, nuk ka mallra serbe. Është e vështirë dhe mallrat janë më të shtrenjta. E shihni sa kushton qumështi, në Rashkë është më lirë se këtu, edhe mishi, gjithçka është më e shtrenjtë", tha Bozhidar Ratkoviq.

Përderisa disa vërejnë se ka mungesë mallrash, Lubisha Milojkoviq nuk e ka atë përshtypje, por thotë se është i shqetësuar për periudhën e ardhshme.

“Gjithçka është e furnizuar, kur të vij në dyqan ka kos, qumësht, djathë, gjithçka që kam nevojë. Megjithatë, kam merak se do të ketë mungesë, sepse nuk dihet se çfarë do të ndodhë në të ardhmen, kur ta shoh si është situata, do të jetë e vështirë”, thotë Milojkoviq.

Eksperti i ekonomisë Safet Gërxhaliu pohon se ngjarjet e fundit nuk janë në favor të Kosovës, Serbisë dhe Ballkanit Perëndimor.

"Askush nuk do të vijë të investojë këtu nga markat e huaja dhe të mëdha. Në fund të fundit, ne duhet të kuptojmë nëse kemi mësuar ndonjë gjë nga gjithçka që ka ndodhur në Ballkan këto dy vitet e fundit, sidomos kur bëhet fjalë për marrëdhëniet ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, do të thotë se pa stabilitet politik nuk ka perspektivë ekonomike. Në këtë kontekst, mendoj se kemi mësuar edhe një gjë tjetër, se dialogu nuk ka alternativë, sa më shpejt ta kuptojmë këtë, me siguri do të bëjmë diçka të mirë për të ardhmen. Përndryshe, nëse vazhdojmë kështu, atëherë të flasësh për rezultate ekonomike është utopi e pastër. Shpresoj që e gjithë kjo të kalojë dhe të mbizotërojë arsyeja, që njerëzit të mendojnë racionalisht, jo gjithmonë me konotacione politike, por me kalkulime ekonomike. Kur të fillojë, barriera të tilla sigurisht që do të mbeten në të kaluarën”, beson Gërxhaliu.

Siç thekson ai, mendimi se nga Serbia importohet vetëm “plazma” është i gabuar.

“Para disa ditësh kemi krijuar një strukturë importi – atë që kemi blerë në vitin 2022 nga Serbia. Nuk do ta besoni se më shumë se 73 për qind e çdo gjëje që importohet janë lëndë të para ose gjysëm të gatshme që finalizohen si produkt final 'made in Kosovo'. Kjo është analiza e parë. E dyta është se për më shumë se 61 milionë (euro) kemi blerë grurë të përfunduar dhe grurë për mbjellje, rreth 60 milionë hekur për rrjete betoni për eksport. Pastaj blemë shumë vaj motori dhe naftë, plehra të ndryshëm. E rëndësishme është se në Kosovë ka prodhim të drurit, eksportohet mobilie, dhe importet e kompensatave nga Serbia janë rreth tetë milionë. Kur t'i shtojmë të gjitha këto, kohët e fundit është bërë një hap për eksportin e pijeve joalkoolike në kanaçe të ndryshme, kemi blerë vetëm kapakë për kanaçe me vlerë katër milionëshe, kështu që mund të shihni se nuk është vetëm një biskotë plazma”, tha Gërxhaliu.

Më 14 qershor, qeveria e Kosovës ka ndaluar hyrjen e kamionëve me mallra serbe në Kosovë. Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, më pas tha se bëhet fjalë për “masa sigurie”, jo për masa ekonomike.