ASK: Kosovo bi do 2060. moglo da izgubi gotovo polovinu radno sposobnog stanovništva

Novi izveštaj Agencije za statistiku Kosova o projekcijama stanovništva do 2060. godine pokazuje da se očekuje drastično smanjenje broja stanovnika starosti od 15 do 64 godine. Prema srednjoročnom scenariju, koji Agencija predstavlja kao najverovatniji, populacija u toj životnoj dobi mogla bi da se smanji sa oko 1,08 miliona ljudi u 2024. godini na približno 580.000 do 2060. godine, prenosi Albanijan post.

Kosovo rizikuje da izgubi oko pola miliona radno sposobnog stanovništva za nešto više od tri decenije. Pad bi iznosio oko 46 odsto, odnosno gotovo polovinu demografske osnove iz koje dolaze radnici, poreski obveznici i budući korisnici i doprinosioci socijalnih sistema.

To, međutim, ne znači da će Kosovo automatski izgubiti polovinu zaposlenih radnika.

Kategorija od 15 do 64 godine obuhvata celokupno stanovništvo u radnoj dobi, a ne samo osobe aktivne na tržištu rada. Ali upravo u tome leži značaj ove projekcije – i demografski bazen iz kojeg se formira radna snaga mogao bi gotovo da se prepolovi, piše Albanijan post.

Podaci pokazuju da se ovaj proces neće dogoditi tek na kraju posmatranog perioda. Očekuje se da će smanjenje biti postepeno i kontinuirano.

Prema tabelama Agencije, stanovništvo starosti od 15 do 64 godine trebalo bi da sa oko 1,06 miliona u 2025. godini padne na oko 1,01 milion do 2030. godine. Do 2040. godine očekuje se smanjenje na oko 872.000, do 2050. na približno 725.000, a do 2060. godine na svega 580.000 ljudi.

Upozorenje se ne odnosi na daleku promenu koja bi se iznenada pojavila posle 2050. godine. Prema projekcijama, Kosovo ulazi u kontinuirani proces smanjenja broja stanovnika u radnoj dobi, iz decenije u deceniju.

Za zemlju koja se i dalje oslanja na percepciju da ima mlado stanovništvo, ovo predstavlja korenitu promenu.

Kosovo je 2024. godine imalo prosečnu starost stanovništva od 35,3 godine, što je znatno manje od proseka Evropske unije i niže u odnosu na većinu zemalja regiona. Ovakva struktura stanovništva predstavljala je potencijalnu prednost – relativno veliki broj mladih i ljudi u aktivnoj dobi.

Međutim, izveštaj Agencije za statistiku ukazuje da bi ta prednost mogla biti privremena.

Do 2060. godine očekuje se da će prosečna starost stanovništva dostići oko 49 godina. Istovremeno, broj osoba starijih od 65 godina trebalo bi značajno da poraste, dok će broj dece i mladih opadati.

Tako Kosovo neće imati samo manje stanovnika, već će imati potpuno drugačiju starosnu strukturu stanovništva.

Jedan od glavnih razloga zbog kojih se očekuje smanjenje broja stanovnika u radnoj dobi jeste činjenica da će buduće generacije biti znatno manje.

Agencija predviđa da bi broj dece mlađe od 15 godina mogao da padne sa oko 353.000 u 2024. godini na manje od 120.000 do 2060. godine. To znači da će u narednim decenijama biti sve manje mladih koji iz obrazovnog sistema prelaze na tržište rada.

Istovremeno, očekuje se nastavak pada stope fertiliteta.

Prema srednjem scenariju, ukupna stopa fertiliteta trebalo bi da se smanji sa 1,92 deteta po ženi u 2024. godini na oko 1,3 do 2060. godine. Broj rođenih godišnje, prema projekcijama, trebalo bi da padne sa oko 21.500 na manje od 7.000.

Ovaj trend stvara efekat koji se može osećati decenijama. Manje rođenih danas znači manje učenika za nekoliko godina, manje studenata kasnije i, na kraju, manje ljudi koji ulaze na tržište rada.

U tom smislu, smanjenje broja stanovnika u radnoj dobi nije samo izolovan ekonomski problem. Ono počinje mnogo ranije – u strukturi porodica, broju rođenih i veličini novih generacija.

Drugi važan faktor je migracija. Agencija za statistiku predviđa da će Kosovo nastaviti da beleži negativan migracioni saldo tokom celog perioda do 2060. godine. Prema srednjoročnom scenariju, godišnji neto gubitak stanovništva zbog migracija trebalo bi da se smanji sa oko 21.000 osoba u 2024. godini na manje od 11.000 do 2060. godine.

Ni smanjenje ovog broja ne znači nužno da će emigracija prestati da bude problem. Sam izveštaj objašnjava da je jedan od razloga činjenica da će populacija izložena emigraciji biti manja i starija.

Ovo je posebno važno za tržište rada. Migracije ne pogađaju sve starosne grupe na isti način. Kada odlaze mladi ljudi i osobe u aktivnoj dobi, zemlja ne gubi samo stanovnike. Gubi radni potencijal, profesionalne veštine, potrošače, poreske obveznike i porodice koje bi mogle da imaju decu na Kosovu. Na taj način, emigracija i pad nataliteta mogu međusobno da se podstiču.