Ristić: Srednjevekovno kulturno nasleđe na KiM je najvećim delom srpsko

Istoričar Dejan Ristić izjavio je danas za Kosovo Online da kada se govori o kulturnoj baštini kao fenomenu pod tim podrazumevamo pojavu koja objedinjuje, a ne deli, bez obzira na versku, etičku i ideološku i svaku drugu pripadnost.

Istovremeno, dodao je, činjenica je da je, kada je reč o "srednjevekovnom kulturnom nasleđu na području AP Kosovo i Metohija, osim svega nekoliko spomenika osmanske kulture, ono isključivo srpske i hrišćanske provenijencije".

„Kada govorimo o kulturnom nasleđu kao fenomenu, pod tim podrazumevamo pojavu koja okuplja i objedinjuje, a ne deli, bez obrzira na versku, etničku, kulturološku, jezičku, ideološku i svaku drugu pripadnost. Kada sagledavamo konkretno kulturno nasleđe na teritoriji naše južne pokrajine Kosovo i Metohija, onda mislimo na  nasleđe koje potiče iz različitih epoha - praistorije, antičkog, srednjevekovnog, novovekovnog i savremenog doba“, kazao je Ristić.

Rekao je da kao takvo, ono pripada svima koji žive na KiM, ali i svima nama zato što je ono zajedničko dobro.

Dodao je i to da su, istovemeno, kroz brojne epohe pripadnici različitih nacija, vera ili društvenih grupa oblikovali i stvarali svoje kulturno nasleđe - nepokretno, pokretno i nematerijalno.

„Ako to konkretizujemo na fenomen srednjovekovnog nasleđa na KiM onda govorimo o srpskom srednjevekovnom nasleđu koje dominantno obuhvata bogomolje (crkve, manastire i crkvišta), tvrđave i čitav niz javnih obeležja koje potiču iz tog perioda. Njih su gradili srpski vladari, pripadnici plemstva i visokog sveštenstva“, precizirao je Ristić u izjavi za Kosovo Online.

To jeste kulturno nasleđe srpske provinijencije bez obzira na pojavni oblik svakog pojedinačnog kulturnog dobra, podvukao je on.

Istoričar Ristić naglašava i to da ono što se "dešava na KiM tokom čitavog niza decenija, a kulminira u poslednje vreme, jeste pokušaj  koji je osuđen na neuspeh... Tome nas uči istorija... Svaki pokušaj da se delimično ili u potpunosti uništi, uslovno rečeno, ’tuđe’ kulturno nasleđe ili da se ono prenameni, odnosno da mu se promeni funkcija, osuđeno je na potpuni neuspeh“.

Ristić je naveo i primere uništavanja bogomolja, posebno krajem marta 2004. godine, kao i da je nakon toga pod firmom izvođenja mera zaštite, odnosno restauratorsko-konzervatorskih radova, usledio i pokušaj da se promene funkcija i svojstvo pojedinih kulturnih dobara, ali i njihove identitetske karakteristike.

"To je posebno slučaj sa sabornom (katedralnom) crkvom Svetog Nikole u jednoj od najvećih fortifikacija na našim prostorima, a to je Novo Brdo. U pitanju je saborna pravoslavna crkva Svetog Nikole podignuta u 14. veku, da bi kasnije bila doziđivanja i dodatno dekorisana. Ona je podignuta od strane pripadnika srpskog visokog plemstva i sve do danas pripada SPC. Dakle, ona je bila, jeste i biće srpska pravoslavna crkva Svetog Nikole“, naglasio je Ristić.

Naglašava i to da "pokušaj da se kroz izvođenje mera zaštite bogomolja koja pripada istočnom hrišćanstvu prenameni u rimokatoličku crkvu jeste nešto što nije potez koji povlači odgovorno društvo koje želi suživot, toleranciju i međusobno poštovanje“.

To se, upozorava, ne može postići ako se otima nešto što predstavlja identitetsko i kulturno nasleđe jednog naroda ili vere.

"A kao da to nije bilo dovoljno već su organi privremenih vlasti na teritoriji AP Kosovo i Metohija doneli odluku da se postave dve zastave tzv. Republike Kosovo, i to jedna na novobrdskoj fortifikaciji, a druga na ruševinama srpskog pravoslavnog sabornog hrama Svetog Nikole. To su potezi koje svaki odgovoran pojedinac mora da odbaci i javno osudi“, kategoričan je Ristić.

Prema njegovim rečima ne možemo unositi savremenu političku realnost ili, u ovom konkretnom primeru, kvazipolitičku stvarnost u kulturno nasleđe i zato to nailazi na jednodušnu osudu, ne samo u Srbiji, već pre svega kod stručne javnosti, naše i inostrane.

"To se u demokratskim društvima prosto ne radi. Radi se o potezima koje ne povlači odgovoran organ vlasti, već neko ko time želi da napravi posve banalnu provokaciju, da izazove dodatno uznemirenje i čak i da već postojeću duboku kosovskometohijsku krizu podigne na još viši nivo“, zaključio je Ristić.