Nacrt zakona o izborima: Nema izborne tišine, ponovo glasanje u diplomatskim predstavništvima Kosova

Skupštinski odbor završio je Nacrt zakona o izborima, u kojem je, između ostalog, predloženo da se ukine izborna tišina, kao i da se umesto za dosadašnjih pet, glasa za 10 kandidata za poslanike. Uprkos povećanju broja kandidata koji se mogu zaokružiti, Kosovo ostaje jedinstveno izborno područje, sa otvorenim listama, prenosi Koha.

Nacrt zakona predviđa i osnivanje Opštinskog centra za prebrojavanje glasova.

Predstavnici civilnog društva kažu da su stranke uglavnom orijentisane samo na promene koje su više u njihovom partijskom interesu, ne baveći se suštinskim aspektima izbornog sistema.

Opštim odredbama ovog akta, predviđeno je da je Kosovo jedinstven izborni okrug, da politički subjekat koji nije nezavisni kandidat podnosi listu kandidata u skladu sa zakonom i pravilima CIK-a, a svaki registrovani politički subjekat se na glasanju pojavljuje na „otvorenoj listi“.

Predviđa se i da svaki glasač na biračkom mestu dobije jedan glasački listić, na kojem glasa za jednu stranku ili koaliciju, kao i za jednog do 10 kandidata za liste za koju je glasao. Ako je glasački listić označen za više od deset kandidata, računa se samo glas za listu tog političkog subjekta.

Predložene su i izmene u vezi sa prebrojavanjem glasova, odnosno zakon sada definiše stvaranje opštinskih centara za prebrojavanje glasova.  

Redovni glasački listići sa biračkih mesta na Kosovu prebrojavaju se na tim biračkim mestima, odmah po završetku procesa glasanja.

U Nacrtu zakona stoji da će “svaka opština imati centar za brojanje glasova, u koji će se primati glasačke kutije i izborni materijal, prebrojavati i vrednovati glasovi za kandidate i popunjavati obrasci za rezultate kandidata za svako biračko mesto. Opštinski centri za brojanje se određuju u velikim salama ili sportskim salama. Mesta za brojanje glasova kandidata stavljaju se na raspolaganje OIK najkasnije 10 dana pre datuma izbora. Članiovi OIK, najkasnije pet dana pre datuma izbora, upoznaju se sa mestom prebrojavanja glasova, političkim subjektima, posmatračima i članovima Komisije”, stoji u Nacrtu zakona.

Predlaže se i ukidanje izborne tišine, a predviđeno je da kampanja traje 30 dana, i završava se otvaranjem biračkih mesta na dan izbora.

“CIK će takođe usvojiti vodič za političke subjekte, kandidate i građane za podnošenje pritužbi nadležnim organima zbog pretnji, ometanja i/ili kršenja zakonskog ostvarivanja izbornog prava, uključujući i pravila za ograničenje slobode izražavanja u u cilju sprečavanja govora mržnje, sprečavanja nereda ili drugih nezakonitih radnji“, stoji i Nacrtu zakona.

Što se tiče glasanja u inostranstvu, pitanja koje je u prošlosti izazivalo kontroverze, predviđeno je da se omogući glasanje u diplomatskim predstavništvima, pored glasanja putem pošte.

Glasanje u diplomatskom predstavništvu organizuje se jedan dan pre dana izbora na Kosovu, stoji u Nacrtu zakona.

“Glasački listići sa glasanja u diplomatskim misijama i paketi sa listićima primljenim u diplomatskim predstavništvima se ne otvaraju, ne prebrojavaju, ne ocenjuju, već se samo registruju i šalju zajedno sa ostalim izborni materijal CIK-u, kao diplomatske pošiljke. Ovi materijali se prikupljaju komisijski, u prisustvu posmatrača, zaključavaju se u sefove, nakom čega moraju da se zapečate na način koji odredi CIK i šalju diplomatskom poštom izbornoj komisiji na Kosovu”, predviđa zakon.

Na izborima neće moću da se kandiduju oni koji su u poslednje tri godine pravosnažnom sudskom odlukom osuđivani za krivično delo, sa jednom ili više godina efektivnog zatvora.

Predstavnici civilnog društva koji su bili uključeni u izradu izbornog zakon kažu da su promene ograničene.

"Uprkos konstruktivnoj posvećenosti ad-hoc komisije za izbornu reformu, kao i radnih grupa sačinjenih od stručnjaka, predlozi, odnosno izmene izbornog zakonodavstva uglavnom su ograničene na tehničke aspekte izborne administracije. Jedini izuzetak je pitanje glasanje u inostranstvu, koje je suštinski promenjeno. Generalno, pozivajući na politički konsenzus, stranke su uglavnom orijentisane samo na promene koje odgovaraju njihovim partijskim interesima“, rekao je Eugen Čakolli iz KDI.

Prema njegovim rečima, ostala su nerešena prilično suštinska pitanja i aspekti izbornog sistema, uključujući jednaku zastupljenost polova (50-50) na listama, izborne okruge, izborni prag, način izbora predsednika, kao i funkciju i mandat CIK-a.