Koliko je Švedska ojačala Nato

Nato je nedavno dobio 32. članicu - Švedsku, zemlju koja na prvi pogled nema značajne vojne kapacitete, ali raspolaže vojnim sistemima koji se smatraju najnaprednijim u svetu. Osim toga, Stokholm ima još jednu ozbiljnu - iako teško merljivu prednost - a to je geografski položaj, piše RTS.

Kako je navedeno, približavanje Natou počelo je još od sukoba u Ukrajini 2014. godine.

Tokom 2017. godine, Švedska je izvela veliku vojnu vežbu, gde se uz pomoć "saveznika", pre svega SAD, uvežbavala odbrana od spolјne oružane agresije.

Konačno, Nato je primio Švedsku u članstvo 7. marta 2024, a švedska zastava se zavijorila ispred sedišta Alijanse u Briselu 11. marta. Turska i Mađarska najviše su kočile Švedsku, ali je taj problem rešen.

Turska je dobila odobrenje SAD za kupovinu aviona F-16, dok je Mađarska, na primer, dogovorila kupovinu dodatnih borbenih aviona "gripen". Uz sve ovo, rešeni su brojni politički problemi o kojim sada retko ko govori.

Nato je dobio novog saveznika koji na prvi pogled i ima i nema značajne vojne kapacitete. Švedska ima 15.000 vojnika plus 20.000 u rezervi, 110 tenkova, 1.400 oklopnih transportera, 250 artilјerijskih oruđa, 100 borbenih aviona, 50 helikoptera i 150 ratnih i pomoćnih brodova i plovila.

To govore podaci publikacije "Militari Balans" Međunarodnog instituta za strateške studije iz Londona. Broj tenkova nije značajan, ali je zato broj aviona, na primer, Švedsku svrstao u sam evropski vrh, a to se može reći i za mornaricu sa iskustvom vojne plovidbe u hladnim vodama.

Nordijski odgovor "pokazao zube"

Švedska već godinama ima veoma razvijenu vojnu saradnju sa drugim nordijskim zemlјama, starim članicama Natoa, Norveškom i Danskom, ali i novom članicom Finskom.

One su sarađivale u oblasti multinacionalnih mirovnih operacija. Danas sarađuju u pripremama za odbranu od potencijalnog napada Rusije.

Velika vojna vežba "Nordijski odgovor 24", u kojoj je u prvoj polovini marta učestvovalo 20.000 vojnika, sa 110 aviona i 50 brodova, potvrdila je rešenost Švedske i okolnih zemalјa da "pokažu zube" Rusiji.

Polovina vojske bila je na kopnu, a polovina na vodi, pod vodom (u podmornicama) i u vazduhu. Značajnu ulogu u vežbi imala je Vojska Sjedinjenih Američkih Država, pre svega u transportu lјudstva i tehnike brodovima, avionima i helikopterima - što su kapaciteti koji nedostaju nordijskim zemlјama.

"Nordijski odgovor 24" dokazao je da je Švedska Natou donela jedno ozbilјno i teško merlјivo pojačanje, a to je geografski položaj. Duga i razuđena obala, luke, vojni aerodromi i druga infrastruktura su na prvom mestu.

Vojna geografija

Geografski gledano, teritorija Švedske "dugačka" je 1.500 kilometara u pravcu sever - jug. I na tom prostoru Nato i SAD imaju prilike da koriste postojeće luke, vojne i civilne aerodrome, vojnu infrastrukturu i da sagrade nove objekte za potrebe zajedničke odbrane.

Prema podacima CIA, Švedska ima četiri vojna aerodroma, tri civilno-vojna i 26 čisto civilnih. Svi imaju asfaltirane piste i vojnu aerodromi i većima civilnih ispunjavaju uslove za sletanje borbenih i transportnih aviona.

Kao posledica višedecenijske vojne neutralnosti, Oružane snage Švedske imaju razvijenu mrežu stanica pored puteva za dopunu goriva, hitne popravke i postavlјanje naoružanja na vojne avione.

Švedsko kopno udalјeno je 200 do 300 kilometara od pribaltičkih država – Estonije, Letonije i Litvanije – i vojno-strateški predstavlјa dobru pozadinu za odbrane ove tri zemlјe.

Ne treba zaboraviti i da je Švedska udalјena 300 kilometara od Ruske Federacije, odnosno dobro poznate Kalinjingradske oblasti, ali to je rizik koji je Stokholmu bio poznat prilikom donošenja odluke o ulasku u Nato.

Vojna industrija - formalno pojačanje

Švedska vojna industrija ima višedecenijsku tradiciju i u svetu je poznata po visoko sofisticiranim i preciznim borbenim sistemima, od municije do borbenih aviona.

Početak rata u Ukrajini u javnost je lansirao protivoklopne rakete "N LAV" koje, u saradnji sa više zemalјa - proizvodi švedska firma "SAAB Bofors Dajnamiks". Iako je u većinskom vlasništvu britanske multinacionalne kompanije "BAE Sistems", firma je bazirana u Švedskoj.

Ova kompanija proizvodi i čuvene lake prenosne sisteme za protivoklopnu borbu, "Karl Gustav" M2, M3 i M4 i AT-4. Najveći korisnik ovih sistema je Vojska SAD. Sistem AT-4 na primer, u američkoj vojsci ima sličan status kao čuvena "zolјa" u Vojsci Srbije - lako se koristi i većina vojnika je za to obučena.

Poslednjih nekoliko decenija, glavni kupci švedskog naoružanja su evropske zemlјe - članice Natoa. Javno dostupni podaci govore da je u poslednjih nekoliko godina najveći posao švedske odbrambene industrije prodaja borbenih aviona "gripen" – Brazilu.

Drugi veliki poslovi su prodaja borbenih vozila pešadije CV-90 Oružanim snagama Češke i Oružanim snagama Slovačke, isporuka aviona za vazdušno osmatranje "Global Aj" (švedski AVAKS) Ujedinjenim Arapskim Emiratima.

Svi projekti su višegodišnji. Švedska je u 2023. godini izvezla naoružanja i vojne opreme u vrednosti od 1,7 milijardi dolara. Vojna industrija je, ipak, skoncetrisana na domaće tržište, odnosno Oružane snage Švedske.

U 2024. godini vojni budžet iznosi 12 milijardi dolara, godini sa tendencijom rasta u 2025. i 2026. Ukoliko se pogleda struktura budžeta stavke "nabavka opreme i izgradnja", "agencija za nabavke opreme" i "izgradnja sistema radio veze" imaju na raspolaganju oko 5,3 milijarde dolara.

Švedska iz inostranstva nabavlјa samo pojedine tipove naoružanja i municije. Protivvazduhoplvnu odbranu čine američki "patriot" i MIM Hok, rakete "iris-T" ( Švedska učestvuje u proizvodnji) i domaći sistemi kratkog dometa - rakete RBS-70 i čuvenu top "bofors L-70".

Borbeni avioni "gripen" naoružanu su američkim i evropskim raketama i bombama. Evropski sistemi su dobrim delom i švedski, od raketa vazduh vazduh velikog dometa "meteor", do krstarećih raketa "taurus".

Svi ti sistemi smatraju se najnaprednijim u svetu i govore o najvažnijoj osobini švedske vojne industrije, a to je visoka tehnologija.