Propozimi evropian nuk i garanton Prishtinës njohje të reja

Derisa u publikua, plani evropian për rrugën drejt normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës ushqeu shpresat në Prishtinë se do të shënonte një pikë kthese në qëndrimet e anëtarëve të Bashkimit Evropian që nuk e njohin Kosovën. Kur propozimi u zyrtarizua, pritjet u qetësuan disi dhe politologu Ognjen Gogiq thotë për Kosovo Online se ky dokument nuk mjafton që pesë anëtarët e BE-së të ndryshojnë qëndrim dhe të njohin Kosovën.

Në të njëjtën ditë kur propozimi evropian iu paraqit Presidentit serb Aleksandar Vuçiq dhe Kryeministrit të Kosovës Albin Kurti në Bruksel, ambasadori spanjoll në Serbi, Raul Bartolomeo Molina, tha se Spanja vazhdon të respektojë integritetin territorial dhe sovranitetin e Serbisë, në përputhje me të drejtën ndërkombëtare, ndërsa Rumania, e dyta nga kjo pesësha mosnjohëse, konfirmoi pas atij raundi të dialogut se nuk po ndryshon qëndrim.

“Rumania nuk e ka njohur shpalljen e njëanshme të pavarësisë së Kosovës dhe ai qëndrim ka mbetur i njëjtë”, kanë thënë nga Ministria e Punëve të Jashtme të atij vendi.

Politologu Gogiq thotë se beson se motivi kryesor i Kosovës për të pranuar propozimin evropian është pikërisht pritja, e ndoshta edhe premtimi i dikujt, se me këtë marrëveshje do të marrin njëfarë njohjeje.

“Kosova e di se nuk do të marrë njohje nga Serbia, që do të ishte gjëja më e rëndësishme për ta. Pra, rezultati i dytë i dëshiruar për Kosovën është që të paktën këto pesë shtete jo-njohëse në BE ta njohin atë. Po ashtu, ato vende, përveç Qipros, janë edhe në NATO dhe pengojnë hyrjen e Kosovës në Aleancë. Prandaj Kosova shpreson se ky do të jetë rezultati i kësaj marrëveshjeje dhe pyetja tjetër është se sa realiste është kjo. Para së gjithash, sepse nuk është e qartë nëse ky dokument i publikuar është pranuar. Nëse pranohet - në çfarë mënyre? Nuk ka asnjë firmë dhe tani po flet gjithnjë e më shumë për planin e zbatimit. Kur dikush shikon nga ana, duket se plani nuk pranohet përfundimisht. Prandaj kjo nuk mjafton që këto shtete jo-njohëse ta ndryshojnë vendimin dhe ta njohin Kosovën”, thotë Gogiq.

Ai thekson se mbi të gjitha pesë anëtarët e BE-së i frikësohen nga precedenti, pra se lëvizjet separatiste që ekzistojnë në ato vende mund të thirren për shembull në Kosovë.

“Që ta njohin Kosovën duhet që ajo të mos jetë më precedent dhe nuk do të ishte precedent në momentin kur Serbia do ta njohë Kosovën. Minimumi që do t'u duhej është arritja e një marrëveshjeje ligjërisht të detyrueshme që do të ratifikohej nga kuvendet e Serbisë dhe Kosovës. Dhe kjo marrëveshje nuk është kjo. Duket si një lloj deklarate politike dhe nuk nënkupton një nënshkrim dhe nuk duket se përfshin ratifikim. Së treti, në preambulën e marrëveshjes thuhet se mbahen qëndrime të ndryshme për statusin, pra se statusi nuk është zgjidhur dhe më tej thuhet se nuk është marrëveshje përfundimtare. Kur të merret parasysh e gjithë kjo, nuk ka gjasa që këto pesë vende të BE-së, pavarësisht nëse ai dokument pranohet apo jo, do ta njohin Kosovën”, përfundon Gogiq.

Përndryshe, partitë opozitare në Kosovë kur e kritikojnë Albin Kurtin për pranimin e propozimit evropian, ndër të tjera e kritikojnë për faktin se ai nuk përmban njohje të Serbisë apo garanci se Prishtina do të marrë njohje nga pesëshja evropiane - Greqia, Qiproja, Sllovakia, Rumania dhe Spanja.

Sipas të dhënave nga Beogradi, nga 193 shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara, 106 nuk e njohin pavarësinë e Kosovës, 84 e njohin, ndërsa tre nuk kanë një qëndrim të qartë. Nga viti 2017 e deri më sot, 27 shtete kanë tërhequr vendimet e tyre për njohjen e Kosovës.

Analisti kosovar Blerim Burjani thotë për Kosovo Online se të paktën dy nga pesë shtetet kanë paralajmëruar se janë në pritje të reagimit të Serbisë, pra nëse Serbia do të ndryshojë qëndrimin e saj ndaj Kosovës.

“Kosovën do ta njohin së shpejti dy shtete anëtare të OKB-së, të cilat janë gjithashtu pjesë e pesëshes së BE-së, dhe Kosova gjithashtu do të bëhet pjesë e NATO-s pas dy ose tre vjetësh dhe me këtë do të përfundojë historia serbe për Kosovën”, beson Burjani.

Siç shton ai, tani për tani propozimi evropian kërkon vetëm normalizim të marrëdhënieve.

“Serbia duhet të përgjigjet deri më 24 mars nëse është pro normalizimit të marrëdhënieve apo jo”, thotë Burjani dhe shton se nëse Serbia nuk pajtohet me planin evropian, ky do të jetë “fundi i historisë së Serbisë për integrimin në BE”.

Sa i përket perspektivës së procesit të kundërt, pra tërheqjes së njohjeve pas publikimit të propozimit evropian, ky analist thotë se beson se njerëzit në Serbi e dinë se “tërheqja e njohjeve nuk ekziston”.

“Ka shumë informacione të rreme nga ana e Serbisë në lidhje me tërheqjen e pavarësisë së Kosovës, mendoj se shumë në Serbi e dinë që akti i tërheqjes nuk ekziston në marrëdhëniet ndërkombëtare, sidomos kur kemi parasysh vendet që janë më stabile dhe e dinë se çfarë po bëjnë kur njohin një shtet të ri. Kosova është e pavarur për një kohë të gjatë dhe nuk duhet të shpresojmë në një kthesë totale. Historia e tërheqjes së njohjeve është marketing", beson Burjani.

Duke folur për procesin e tërheqjes së njohjeve në periudhën e ardhshme, Ognjen Gogiq thotë se do të vazhdojë nëse Serbia vazhdon të udhëheqë fushatën e mosnjohjeve.

“Tërheqja e njohjeve ishte një veprim diplomatik i Serbisë që kishte për qëllim vendet në zhvillim – afrikane, aziatike, Karaibe... Ishte një veprim i suksesshëm diplomatik, por këto nuk janë vende që kanë ndonjë interes të veçantë për Kosovën. Propozimi evropian nuk ka asnjë ndikim në vendimet e atyre vendeve, kështu që çnjohja do të vazhdojë nëse Serbia vazhdon të udhëheqë fushatën e çnjohjeve”, thotë Gogiq.

; BE; OGNJEN GOGIQ; BLERIM BURJANI