Qeveria e Kosovës refuzoi zbatimin e pikës 7 të propozimit evropian: A ka mundësi për dialog të mëtejshëm?

Burim: Twitter

Refuzimi i Qeverisë së Kosovës për të pranuar ofertën e emisarit të BE-së Miroslav Lajçak për metodologjinë e zbatimit të pikës 7 të propozimit evropian, e cila i referohet formimit të Bashkësisë së Komunave Serbe, tregon qartë se sa larg janë Beogradi dhe Prishtina në çështjet kyçe dhe se shanset për vazhdimin e negociatave janë reduktuar në minimum, dhe mundësia e tensioneve dhe destabilitetit po rritet, paralajmërojnë bashkëbiseduesit për Kosovo online.

Përderisa Prishtina kërkon që të gjitha pikat e marrëveshjes të zbatohen paralelisht, qëndrimet e Beogradit janë të qarta - BKS është çështja e parë dhe më e rëndësishme dhe pa të asnjë negociatë e mëtejshme është e pakuptimtë.

Bashkëbiseduesit tanë tregojnë gjithashtu se ndërmjetësit ndërkombëtarë kanë mekanizma adekuat për të bindur të dyja palët që të përmbushin detyrimet e tyre, pyetja e vetme është nëse ata do t'i aktivizojnë ato mekanizma.

Javën e kaluar, Qeveria e Kosovës njoftoi se hodhi poshtë mundësinë e zhvillimit të metodologjisë për zbatimin e nenit 7 të Marrëveshjes së Brukselit, të datës 27 shkurt, të propozuar nga Lajçaku. Në kabinetin e Kurtit kanë thënë se nuk mund të ndërtohet metodologji për zbatimin e pikës që flet për “vetëqeverisjen e serbëve”, dhe se nuk ka plan të dakorduar për zbatimin e plotë të marrëveshjes nga Brukseli.

Ish-diplomati Zoran Millivojeviq thotë për Kosovo online se thelbi i gjithçkaje, përfshirë edhe një bllokim tjetër të dialogut, është se ata nuk mund ta thyejnë Serbinë dhe ta detyrojnë atë të njohë Kosovën. Ai shton se duke refuzuar zbatimin e pikës 7 të marrëveshjes nga Brukseli, e cila i referohet formimit të Bashkësisë së Komunave Serbe, Prishtina edhe një herë ka konfirmuar qëndrimin e saj se nuk do të ketë BKS, ndërsa Beogradi nuk heq dorë nga qëndrimi se formimi i Bashkësisë është çështja parësore.

“Kur është fjala për Serbinë, nuk do të ketë negociata dhe dialog thelbësor nëse nuk respektohet qëndrimi se Marrëveshja e Brukselit duhet të zbatohet plotësisht dhe se BKS është hapi i parë. Në të njëjtën kohë, Serbia nuk është e gatshme të rinegociojë BKS, sepse konsideron se është dakorduar dhe zgjidhur, Statuti është paraqitur nga Ekipi Drejtues, i cili është i ligjshëm dhe legjitim. Dhe fakti që Prishtina po e pengon nuk është problem i Serbisë. Prandaj, nuk pres vazhdimin e dialogut thelbësor, pavarësisht se çfarë thotë Lajçak dhe si e interpreton”, beson Millivojeviq.

Ai thekson se ka presion nga ndërmjetësuesit perëndimorë për të vazhduar ritmin dhe dinamikën, ndërsa, thekson, në radhë të parë e vënë Marrëveshjen e Ohrit dhe kërkesën që ajo të respektohet.

“Dihet se Serbia ka rezerva në këtë drejtim dhe nuk konsideron se është arritur ndonjë marrëveshje në Ohër, por se ka bazë për dialog dhe bisedime të mëtejshme. Do të ketë apo jo dialog të mëtejshëm nuk varet nga Serbia, ne jemi të gatshëm për dialog, do të shkojmë në takime, por në kuptimin thelbësor nuk do të ketë asgjë derisa BKS të zbatohet”, thotë Millivojeviq.

Ai thotë se Prishtina ka dhjetë vjet që e ka frenuar formimin e Bashkësisë, me faktin se, shton ai, Serbia nuk do ta tolerojë më dhe as nuk do të bëjë lëshime.

Për faktin se ambasadorët e disa shteteve perëndimore në Kosovë po thonë se Prishtina duhet të propozojë versionin e saj të Statutit të BKS-së, Millivojeviq thotë:

"Ata po përpiqen ta trajtojnë çështjen sikur të ishte një dialog midis dy shteteve sovrane, dy subjekteve të barabarta dhe ata e shohin BKS në këtë këndvështrim, duke injoruar Marrëveshjen e Brukselit dhe gjithçka që ishte rënë dakord në atë kohë. Ne besojmë se Zbatimi i Marrëveshjes së Brukselit duhet të jetë çështje paraprake dhe Serbia nuk do të devijojë nga kjo", thekson Millivojeviq.

I pyetur se çfarë nënkupton këshilltari i lartë në Departamentin e Shtetit, Derek Sholle kur thotë se BE dhe SHBA do të shtojnë përpjekjet diplomatike në mënyrë që të dyja palët të përmbushin detyrimet e tyre, bashkëbiseduesi ynë thekson se kur bëhet fjalë për Serbinë, mund të pritet presioni për të pranuar qëndrimin e Perëndimit për të negociuar sipas Marrëveshjes së Ohrit në bazë të pranimit të saj në tërësi dhe në një mënyrë që do të nënkuptonte se Serbia "de facto" e njeh Kosovën.

“Kur bëhet fjalë për palën e Prishtinës, nuk mendoj se këto mesazhe nga Scholet kanë ndonjë kuptim.Deri më tani ka pasur premtime verbale që Prishtina t'i përmbushë obligimet e saj pa ndonjë veprim serioz. Kurti nuk e ndryshon qëndrimin e tij, nuk i bëhet realisht presion për ta ndryshuar atë, përveç avokimit verbal të përfaqësuesve perëndimorë. Nga kjo del përfundimi se ato janë, në thelb, në të njëjtat linja, se ata ndryshojnë vetëm në qasjen e tyre taktike”, thotë Millivojeviq.

Sipas tij, tregon se Kurti ka mbështetjen e faktorëve kryesorë politikë nga Perëndimi për politikën e tij.

“Strategjia që po zbatohet dhe po e shohim tani me këtë stërvitje të NATO-s në Kosovë, synon ta bëjë Serbinë të njohë të ashtuquajturin realitet. Domethënë e gjithë kjo është pjesë e presionit ndaj Serbisë për ta njohur Kosovën si shtet të pavarur. Nga ana tjetër, nuk ka asnjë reagim serioz për asgjë që bën Kurti. Ata e njohën zgjedhjen jolegjitime në veri, heshtin kur zbaton vendimet e filan zgjedhjeve, tolerojnë represionin dhe forcat speciale të Prishtinës në veri. Nga e gjithë kjo, përfundimi është se është në fakt një strategji unike që praktikisht po shpaloset para syve tanë, me faktin se për arsye taktike Uashingtoni dhe Brukseli po shtiren si ndërmjetës, ndërsa në thelb janë në të njëjtat linja me Prishtinën”, beson ai.

E gjithë kjo, shton ai, çon në paqëndrueshmëri të reja, megjithëse emisarët perëndimorë pretendojnë se gjithçka që ata po bëjnë synon ta parandalojë këtë.

"Emisarët perëndimorë, në fakt, po tolerojnë një raund të ri të dhunës, një përshkallëzim që është këtu, para syve tanë. Serbët në Kosovë nuk do të vuajnë më dhunën. Mungesa e një reagimi ndaj refuzimit të Prishtinës për të zbatuar BKS është toleruese. një valë e re dhune. Praktikisht jemi sjellë në pragun e imponimit të një zgjidhjeje, qoftë edhe me përdorimin e forcës, kundër të drejtave dhe Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, zgjidhje që do të nënkuptonte konfirmimin e njohjes së shtetësisë së Kosovës”, paralajmëron Millivojeviq.

Analisti i Institutit për Studime Evropiane Rajko Petroviq thotë për Kosovo online se pala prishtinase padyshim dëshiron të përfundojë dialogun.

“Nga këndvështrimi i Beogradit është e nevojshme dhe për këtë, sipas meje, do të vazhdojë, sepse është një proces i nisur nga BE-ja dhe SHBA-të, të cilat kanë në dispozicion mekanizmat adekuat për të bindur palën shqiptare që të vazhdojë procesi i negociatave.Problemi më i madh në gjithë këtë është fakti se "zemra" e të gjithë formatit të atyre negociatave, pra rezultatet e pritura të tyre, jo vetëm duhet të jenë, por duhet të jenë BKS, me të gjitha kompetencat dhe kapacitetet institucionale të përcaktuara me Marrëveshjen e Brukselit të vitit 2013. Pala shqiptare e kryesuar nga Albin Kurti, duke refuzuar zbatimin e kësaj pike të 7-të, në fakt po qëllon në “zemër” të gjithë procesit të dialogut. Dhe pikërisht për këtë është fokusuar në ngadalësimin e tij, sepse është e qartë se pa të, pala serbe do të merrte një lloj guacke pa përmbajtje. Megjithatë, nëse marrim parasysh faktin se pala amerikane dhe BE-ja, si ndërmjetësues në dialog, kanë treguar gatishmëri që gjërat duhet të zgjidhen në një mënyrë që do të respektonte deri diku interesat shtetërore dhe kombëtare serbe, dhe BKS është një prej tyre, e gjithë kjo jep shpresë se ky dialog mund të ngjyroset me disa hapa konkretë përpara”, thotë Petroviq.

Ai përkujton se Kurti erdhi në pushtet me retorikën e tij të zjarrtë nacionaliste, të shqiptarëve të mëdhenj, para së cilës ai kundërshtoi ashpër qeveritë e Ramush Haradinajt dhe Hashim Thaçit si president, sepse ato zhvillonin çdo negociatë me Beogradin.

“Epo, ne e shohim se ai ende ka pranuar të marrë pjesë në dialog. Sipas Kurtit të disa viteve më parë, nuk ka asgjë për të negociuar me Beogradin sepse e ashtuquajtura pavarësi e Kosovës në shtrirjen dhe formën e saj të plotë është një fakt i kryer. Sot Kurti është dukshëm në një pozicion tjetër, mendoj se do të duhet të pranojë shumë gjëra që nuk i do. Nëse është e nevojshme, mendoj se ky factor ndërmjetësues, i cili dha një kontribut të madh e të pamatshëm në procesin e krijimit të të ashtuquajturës Kosovë e pavarur, ka treguar se nëse ndonjë qeveria e Prishtinës nuk tregon gatishmëri të mjaftueshme për të qenë bashkëpunuese, mund ta destabilizojë atë dhe të ndikojë që disa liderë të rinj shqiptarë të zënë vendin e tyre”, thekson bashkëbiseduesi ynë.

Ai beson se pengesat e Kurtit janë jetëshkurtër dhe përdorimi i tij gjithnjë e më i shpeshtë i forcës, dhunës dhe frikësimit për të arritur qëllimet e tij politike, në fakt flet në favor të faktit se ai nuk ka më asnjë argument ligjor, politik apo ndonjë argument tjetër jo të dhunshëm në dispozicion.

“Prandaj po përpiqet të vazhdojë këtë spirale e dhunës, sepse është një njeri i ardhur në pushtet në valën e një pakënaqësie, e cila ishte mjaft radikale dhe me ngjyrë nacionaliste. Dhe padyshim që ai nuk mund të funksionojë në kushte të tjera përveç atyre plot tension dhe kërcënime me forcë. Nga ana tjetër, ne kemi një lloj durimi, madje qetësie të Beogradit zyrtar, në të gjitha këto ngjarje që kanë të bëjnë me Kosovën dhe Metohinë, sidomos në muajt e fundit. Kjo flet në favor të faktit se Serbia është e vetëdijshme se, nëse do të ketë konflikte të intensitetit më të madh në Kosovë dhe Metohi, ajo mund të vijë në mbrojtje të qytetarëve të saj atje që i janë besnikë. Nuk duhet harruar deklarata e fundit e ministrit të Mbrojtjes së BeH-së, Zukan Hellez, i cili po vizitonte Kosovën dhe Metohinë, i cili tha se është evidente, duke pasur parasysh situatën në terren, se ushtria serbe mund të përballet lehtësisht me forcat e armatosura shqiptare”, thotë Petroviq.

Ai shton se Serbia është e vetëdijshme për faktin se e ka ngritur reputacionin e saj në nivel ndërkombëtar, veçanërisht kur bëhet fjalë për zgjidhjen e krizës së Kosovës, në një nivel më të lartë.

“Jemi dëshmitarë se tani edhe qendrat e pushtetit në Perëndim, që janë tradicionalisht jomiqësore ndaj nesh, si Uashingtoni, e vlerësojnë publikisht gatishmërinë e Serbisë për dialog dhe për të shmangur çdo formë dhune. E gjithë kjo i dërgon botës pamjen e duhur, e cila duhet të ishte kthyer në vitet e 90-ta, e ajo është se politikanët e papërgjegjshëm shqiptarë në Kosovë janë në fakt një faktor që prish paqen dhe stabilitetin në Ballkan. Dhe se Serbia me përmasat dhe fuqinë e saj ekonomike dhe shtrirjen gjeografike të popullit serb është në fakt i vetmi faktor real, real, objektiv në stabilizimin e situatës në rajon”, përfundon bashkëbiseduesi ynë.

Analisti nga Prishtina, Dardan Sejdiu, tregon për Kosovo online se si për Serbinë ashtu edhe për Kosovën, për serbët dhe shqiptarët, vazhdimi i dialogut në këtë shtet, pa asnjë rezultat, në tensione të vazhdueshme, nuk çon në përfundim të mire, në kuptimin e vendosjes së njëfarë bashkëpunimi normal reciprok dhe tejkalimit të asaj që ka qenë temë prej dekadash.

“Bllokimi në dialog ka të bëjë me sekuencën e hapave, jo me atë që duhet të zbatohet. Qeveria e Serbisë insiston që Bashkimi të zbatohet menjëherë, ndërsa Qeveria e Kosovës kërkon që kjo të bëhet me një mënyrë tjetër. Të dyja qeveritë e shikojnë nga këndvështrimi i ngjarjeve të brendshme politike - Qeveria e Serbisë dhe Aleksandar Vuçiq nga qëndrimet e tyre patriotike, dhe Qeveria e Kosovës dhe Albin Kurti nga qëndrimet që dikur fliste për dialog. Jam i sigurt se Vuçiqit nuk i intereson BKS, e cila nuk është në përputhje me atë se si ishte paraparë në vitin 2013 dhe 2015, dhe nga ana tjetër, Kurti nuk është aspak i interesuar të krijojë një nivel të tretë të qeverisjes. E gjithë kjo bën që dialogu të jetë në një lloj ‘ngërçi’”, thotë Sejdiu.

Ai beson se si gjithmonë në këto fusha, “derisa të hyjnë ‘Yankees’ dhe të fillojë presioni, nuk do të ketë përparim”.

"Ne jemi ende në ato ujëra të keqkuptimit kur bëhet fjalë për sekuencën e hapave dhe jo motivin e vërtetë të marrëveshjeve. Vuçiq dëshiron që dialogu të jetë një arsye mjaft e fortë për të bindur komunitetin ndërkombëtar se ai është i gatshëm për disa marrëveshje. Për të, të qenit në dialog është qëllimi, i cili mjafton. Në anën tjetër, Kurti si kryeministër i Kosovës e ka atë barrë kur është fjala për dialogun dhe nga ato qëndrime nuk mund të shkojë në drejtimin që dëshiron Vuçiqi, që Serbia të mos pranojë asgjë dhe të marrë gjithçka. Problemi i Kurtit nuk është BKS, por rendi i gjërave dhe çfarë mund të pritet nga Serbia si përfundim i dialogut”, thotë Sejdiu.

Ai kujton se të dyja palët praktikisht kanë qenë në dialog të vazhdueshëm që nga viti 2011 pa zhvillime konkrete, sepse asnjëra nuk është e gatshme të largohet nga pozicionet në të cilat janë.

"Duhet t'i japim fund këtij dialogu për çështje që Serbia dhe Kosova i shohin ndryshe. Kosova është shtet i pavarur, Serbia nuk e njeh. Por dialogu nuk duhet të jetë gjithashtu një njohje formale për të zgjidhur disa çështje të rëndësishme të jetës. Sidomos për qytetarët në veri të Kosovës, qofshin serbët apo shqiptarët, të cilët janë peng i dialogut që vazhdon që nga viti 2011. Amerikanët janë të vetmit që kanë fuqinë ta detyrojnë Serbinë dhe Kosovën të avancojnë në këtë proces dhe ta sjellin atë në një lloj rezultati, qoftë në fund të këtij viti ose pas disa vitesh”, përfundon Sejdiu.