Çfarë fshihet pas propozimit të Ramës për Draft Statutin e BKS-së - presioni ndaj Kurtit apo motive të tjera?

Veprimi i papritur i kryeministrit të Shqipërisë Edi Rama – dërgimi i propozimit të Draft Statutit të Bashkësisë së Komunave Serbe në Paris dhe Berlin, mund të jetë një formë presioni që ai dëshiron të inkurajojë Albin Kurtin të pranojë BKS, por edhe të konfirmojnë pozitën dominuese brenda korpusit shqiptar, vlerësojnë bashkëbiseduarit të Kosovo online. Gjithashtu, deklarojnë se kryeministri i Shqipërisë e di mirë se puna në lidhje me BKS nuk është e tij, pasi ai nuk është palë në dialog.

Propozimi i Edi Ramës për BKS dërguar kancelarit gjerman Olaf Shollc dhe presidentit francez Emanuel Makron, e trazoi jo pak skenën politike të Kosovës dhe në të njëjtën kohë hapi pyetjen pse Rama “hyn në fushë” ku lojtari kryesor – Ekipi Drejtues i BKS-së, i përbërë nga serbët e Kosovës, është i vetmi i autorizuar nga Marrëveshja e Brukselit për të propozuar këtë dokument.

Duke shpjeguar gjestin e tij të djeshëm, Rama tha se “e ka ditur prej kohësh që BKS do të jetë nyja gordiane e dialogut”.

Edhe pse Ekipi Drejtues i BKS-së tashmë ka prezantuar Draft Statutin e Komunitetit në kuadër të dialogut në Bruksel, më pas kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka thënë se ka versionin e tij dhe tani kandidoi si propozues edhe Edi Rama. Një nga mesazhet e shumta të dërguara ekspres dje nga Prishtina ishte: “Nuk kemi nevojë për shpëtimtar”.

Gazetari dhe ish-ambasadori Dragan Biseniq thotë për Kosovo online se propozimi i Edi Ramës për BKS është deri diku një veprim i papritur sepse vjen nga një palë që nuk është e përfshirë drejtpërdrejt në bisedimet për BKS.

“Së dyti, ai ende nuk mund të jetë subjekti që do të kryejë BKS në Kosovë, sigurisht që mundet përfundimisht në Shqipëri. Duket se ky është një lloj presioni që kryeministri shqiptar dëshiron ta inkurajojë apo në një mënyrë tjetër të nxisin Albin Kurtin të pranojë BKS dhe ta formojë atë siç parashihet në Marrëveshjen e Brukselit të vitit 2013”, thotë Biseniq.

Siç shprehet ai, ka edhe interpretime se kjo lëvizje e Ramës ka qenë e koordinuar me subjektet evropiane, ndoshta edhe në një farë mënyre me Gjermaninë dhe Francën, të cilave ai ua ka dërguar atë letër.

“Sa i përket marrëdhënieve brendashqiptare, Kosovës dhe Shqipërisë, në këtë mënyrë Rama tregon një qëndrim paternalist ndaj Kosovës, pra tregon epërsinë e tij, sepse Shqipëria është ende një shtet, dhe Kosova, përkundër njohjeve që ka marrë nga disa vende perëndimore dhe SHBA, ende nuk është. Pra, Rama vendos një hierarki atje dhe pohon një pozicion dominues, aq më tepër që marrëdhëniet mes Ramës dhe Kurtit në planin personal janë mjaft të ftohta dhe të tensionuara. Së shpejti do të vijojë seanca e përbashkët e qeverisë së Kosovës dhe Shqipërisë dhe për këtë sigurisht që do të diskutohet atje. Sigurisht, kjo lëvizje e Ramës ka shkaktuar pakënaqësi të madhe dhe të pandarë te subjektet politike në Prishtinë, të cilët e dënojnë lëvizjen e tij në mënyra të ndryshme dhe me tone të ashpra”, thotë Biseniq.

I pyetur nëse mund të supozojmë se propozimi i Ramës është në përputhje me atë që ishte propozuar për BKS në vitin 2013, Biseniq thotë se është e vështirë të thuhet, por duhet të jetë në atë linjë.

“Sidomos sepse në të njëjtën ditë, Albin Kurti dha gjithashtu një interpretim të ri të të kuptuarit të tij se si të arrihet BKS. Dhe në fakt ai propozon një raund të ri negociatash ku kërkon të hapen negociatat për atë që tashmë është negociuar në mënyrë që të të jetë e pranueshme për të. Pra, ai nuk pranon që aty të dalin më shumë letra, siç tha ai, dhe pastaj të gjejë një mes aritmetik apo kompromis mes tyre. Ky qëndrim i Kurtit do të thotë refuzim i drejtpërdrejtë i asaj që ka shkruar Rama dhe do të thotë kthim i dialogut aktual në një drejtim tjetër, gjë që nënkupton në mënyrë të pashmangshme që bisedimet aktuale për dokumentin kornizë për normalizimin e marrëdhënieve nuk mund të vazhdojnë në këtë format dhe kështu vë në pikëpyetje atë që konsiderohet se është arritur si një përgjigje shtesë më 27 shkurt në Bruksel dhe në Ohër më 18 mars”, përfundon Biseniq.

Analisti Gazmir Raci thotë për Kosovo online se kryeministri shqiptar Edi Rama e di se puna për BKS nuk i takon atij.

“Draft Statuti duhet të jetë produkt i një marrëveshjeje në Bruksel, sipas marrëveshjes së fundit të Brukselit dhe aneksit të Ohrit. BE tani duhet të paraqesë një propozim konkret që duhet të bazohet në marrëveshjet e vitit 2013 dhe 2015 dhe në vendimin e Gjykatës Kushtetuese të Kosovës”, vlerëson Raci.

Ai kujton se kryeministri Kurti në Ohër ishte i gatshëm të dilte me një Draft të Statutit, por që nuk u pranua, kështu që në takimin e fundit në Bruksel ai prezantoi parimet bazë dhe, siç thotë ai, “një model evropian që është kroat dhe që i ngjan shumë realitetit në të cilin kemi jetuar në ish-Jugosllavi, madje edhe tani”.

"Lehtësuesit e dialogut duhet të kthehen në Bruksel sa më shpejt të jetë e mundur për të zbatuar marrëveshjet e fundit të Brukselit dhe asgjë më shumë," beson Raci.

Drejtori i Institutit Ndërkombëtar për Studime të Lindjes së Mesme dhe Ballkanit (IFIMES) në Lubjanë Zijad Beqiroviq thekson se ka një rivalitet të hapur mes Edi Ramës dhe Albin Kurtit, i cili prej tyre do të jetë lider panshqiptar.

“Propozimi i Ramës në lidhje me Bashkësnë e Komunave Serbe është një përpjekje për të ndihmuar faktorin ndërkombëtar për të shpëtuar dialogun dhe normalizimin e marrëdhënieve dhe për të shmangur Albin Kurtin. Duke e bërë këtë, e injoroi faktin se Kurti nuk mund të shmanget, vetëm mund të eliminohet, por edhe kjo do të ishte jetëshkurtër. Në çdo rast, Rama e bën në radhë të parë për vete dhe vetëm më pas për faktorin ndërkombëtar. Meqë ra fjala, Rama pak vite më parë u bë i preferuari i Europës Katolike duke kaluar nga Ortodoksia në Katolicizëm dhe ai grup mori në masë të madhe drejtimin e SHBA-së. Shtrohet pyetja, a është kjo mënyra e duhur për të arritur një zgjidhje për BKS, sepse ajo anashkalon rrugën institucionale. Kush përfiton nga e gjithë kjo apo dikush dëshiron të fitojë kohë? Në çdo rast, përmbajtja e propozimit dhe përgjigja ndaj propozimit të palëve kryesore të interesit janë të rëndësishme”, përfundon Beqiroviq.

Iniciativa e kryeministrit shqiptar mund të kuptohet, siç tha vetë Rama, si një gjest vullneti i mirë që synon të kontribuojë në zhbllokimin e procesit, është vlerësimi i një eksperti të Ballkanit dhe një bashkëpunëtor i lartë i Këshillit për Politikat e Demokratizimit në Berlin, Bodo Veber, sepse, siç thotë ai, shteti i dialogut aktualisht është plotësisht i bllokuar.

"Megjithatë, nuk jam i sigurt se kjo lëvizje do t'i shërbejë realisht këtij qëllimi. Nuk duhet të harrojmë se marrëdhëniet Rama-Kurti janë të tensionuara sepse Rama dikur në prapaskenë mbështeti nismën e shkëmbimit të territoreve, kështu që një lëvizje e tillë për të anashkaluar Prishtinën nuk do të kontribuojë realisht për ndërtimin e besimit mes Tiranës dhe Prishtinës. Përveç kësaj,Shqipëria nuk është palë në dialog, kështu që Millorad Dodik, për shembull, mund të paraqitet me Draft Statutin e tij sipas atij modeli. Kam frikë se kjo lëvizje vetëm do të konfirmojë kritikët e kryeministrit Rama se në politikën e tij rajonale, duke përfshirë mbështetjen e tij për Ballkanin e Hapur, ai vetëm po kopjon konceptin e Vuçiqit për "babain e kombit" në vend që të kontribuojë realisht në përmirësimin e rajonit. marrëdhëniet”, tha Veber për Kosovo online.